URETERP - Stichting Odensehuis Dirk Baron opende in september een nieuwe locatie in Ureterp. Het Odensehuis zet zich in voor mensen met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers. “Der binne in soad minsken dy’t we net yn byld ha, mar dy’t efter de foardoar wrakselje mei in probleem”, zegt Jaap Broersma, voorzitter van het Odensehuis Dirk Baron, met een vestiging en Drachten en Beetsterzwaag en nu dus ook in Ureterp,
De cijfers vertellen het verhaal. In Nederland zijn ongeveer 300.000 mensen met dementie en naar verwachting groeit dat aantal de komende jaren nog sterk. In Opsterland en Smallingerland kampen volgens Jaap Broersma zo’n 1.800 mensen met dementie. “Dêr kenne wy de helte net fan, minsken skamje harren soms foar wat harren oerkomt.”
Sluipend proces
Odensehuis Dirk Baron werkt vanuit de sociale benadering van dementie. In deze benadering staat niet de ziekte, maar de mens centraal. Er is veel aandacht voor de psychische en sociale gevolgen voor degene met dementie en de naaste omgeving. En die gevolgen zijn groot. Voor de persoon die zichzelf langzamerhand kwijtraakt én voor partner en familie. Voor mensen met dementie is het Odensehuis een plek waar ze hun verhaal kwijt kunnen en lief en leed kunnen delen. Tegelijkertijd verlicht het wekelijkse bezoek de taak van de mantelzorgers.
“Soargje foar ien mei demintens is swier. It is in deitaak. En it is in slûpend proses dêr’t de druk op ‘e mantelsoarger stadich groeit,” vertelt Fimke Jeeninga, coördinator van het Odensehuis in Ureterp. En nee zeggen is lastig, weet Jeeninga. “De loyaliteit is grut. It giet om de eigen partner, heit of mem. Foar harren moatst der wêze, dy litst net yn ‘e steek.” De druk moet af en toe van de ketel, legt Broersma uit. De opvang in het Odensehuis biedt mantelzorgers de tijd om even bij te slapen of de eigen gang te gaan. “Op sa’n dei falt der in lêst fan harren ôf.”
Voor mensen met dementie is het Odensehuis een veilige haven, een plek waar men zichzelf kan zijn en ze niet hoeven uit te leggen waarom een verhaal soms stokt of tranen de overhand nemen. Broersma. “It bart geregeld dat ien wat fertelle wol en de tried kwyt is, mar dan seit in oar: ‘Mar jonge, do sitst hjir net om ‘e nocht’. Dat begryp misse se yn de bûtenwrâld.”
Belangrijk voor partners
De deelnemers in het Odensehuis worden vermaakt met activiteiten, zoals knutselen, zingen en dansen. Tegen een kleine vergoeding kunnen ze met elkaar lunchen. Ook partners zijn welkom. “Foar harren is it in kâns om mei lotgenoaten te praten. It is sels sa dat nei it ferstjerren de partners kommen bliuwe. Der is ferlet fan,” aldus Jeeninga.
De pas geopende locatie in Ureterp is ondergebracht in De Lijte en op dinsdags geopend van tien uur ‘s ochtends tot vier uur ’s middags. De ‘groep’ telde na de opening in september één deelnemer, maar dat wijt Broersma aan onbekendheid. Gezien de ervaringen in Beetsterzwaag, waar het Odensehuis binnenkort met een dagdeel gaat uitbreiden, verwacht de voorzitter dat er zich snel meer mensen zullen melden. In Ureterp krijgt Jeeninga steun van één vrijwilliger. De coördinator hoopt op extra steun, zeker als de groep groter wordt. Het is nodig, stelt Jeeninga. Een dag laat zich nooit plannen. “Minsken reitsje soms, dat kin sels troch in lyts barren wêze, samar oerstjoer. Dan moat der tiid en oandacht foar dy persoan wêze, mar yntusken moatte ek alle oare saken trochgean. Dêr ha we minsken foar nedich. “
Flinke besparing
Goed nieuws is dat de gemeente Opsterland de financiële ondersteuning van het Odensehuis structureel in de begroting heeft opgenomen. Terecht, denkt Broersma. Vorig jaar werden er in de Odensehuizen in Opsterland en Smallingerland 2.500 bezoeken afgelegd door ruim vierhonderd unieke bezoekers. De besparing die dat op andere voorzieningen als bijvoorbeeld Wmo oplevert, gaat volgens de voorzitter richting enige honderdduizenden euro’s. Geld dat daardoor anders besteed kan worden.
Broersma en Jeeninga zijn blij met de nieuwe locatie in Ureterp. Geïnteresseerden zijn van harte welkom om een kijkje te komen nemen. Het Odensehuis in Ureterp heeft een eigen ingang aan de Dokter Prakkenleane. “Dat is moai, want de minsken hoege net earst troch it hiele gebou fan De Lijte hinne, dat kin nammentlik in drompel wêze om efkes by ús binnen te rinnen,” besluit Jeeninga.
Dirk Baron
De stichting Odensehuis Dirk Baron is vernoemd naar Dirk Baron, de vroegere presentator en verslaggever bij Omrop Fryslân. In 2015 kreeg hij de diagnose alzheimer; hij was toen nog maar 35 jaar oud. In 2017 kwam Dirk met zijn partner Dieke in het Odensehuis in Leeuwarden. Hij voelde zich er direct thuis. Dieke vertelt over de wens van Dirk voor een Odensehuis in Drachten: “Wat hadden wij op dat moment graag zo’n plek in de buurt gehad. Een plek waar je jezelf kunt zijn, kan doen wat je wilt en zomaar even binnen kunt lopen, zonder dat je daar een indicatie voor nodig hebt. Een plek waar iedereen welkom is.” Dirk overleed in november 2017, op 37-jarige leeftijd. In 2018 opende het eerste Odensehuis Dirk Baron in Drachten.
Tekst en foto: Gurbe van der Woude
