INTERVIEW | Steeds duurzamer zwemmen: Zwembad De Delte komt stap voor stap dichter bij doel

De eerste voorjaarsstralen zijn voor de vrijwilligers van zwembad De Delte in Gorredijk direct het teken om aan de slag te gaan. De klussenlijst is nog lang niet afgewerkt. Er moet nog wel het een en ander gebeuren voor het openingsweekend van het seizoen, eind april. Het blauw van beide zwembaden glinstert al in het voorjaarszonnetje, maar de baden zijn nu nog niet meer dan een paar lege betonnen bakken.

Eigen waterbron

In de tweede week van april start het vullen van de baden, waarvoor maar liefst 1.600 kuub water nodig is. In het verleden zorgde het vullen van het zwembad in de buurt nog wel eens voor lagere waterleidingdruk. Dit jaar is dat probleem, als het goed is, verleden tijd. Het zwembad krijgt een eigen aftakking van de hoofdleiding en staat daarmee los van het leidingnetwerk in de buurt. De Delte beschikt dit jaar voor het eerst ook over een eigen waterbron, maar de capaciteit daarvan is niet voldoende om het bad te vullen. Dit bronwater wordt gedurende het seizoen wel gebruikt voor het aanvullen van het badwater. “Op jaarbasis scheelt ons dat waarschijnlijk duizend kuub leidingwater”, vertelt bestuurslid Ruud Wubbolts.

De eigen bron is een van de duurzaamheidsmaatregelen die het zwembad heeft genomen. Niet alleen vanuit idealistisch punt, maar vooral ook met het oog op het realiseren van een gezonde exploitatie. “Het kan nu jaarlijks allemaal net, we houden eigenlijk geen geld over voor investeringen”, aldus voorzitter Twan van Duijven. “En dat is wel nodig voor een gezonde exploitatie. Nu zit het resultaat meestal op nul en moeten we voor alles geld bijeen zoeken via fondsen en subsidies. En ieder seizoen is er wel iets dat vervangen moet worden.”

Van het gas af

De eigen bron en het nieuwe entreegebouw financierde De Delte met een subsidie uit het Iepen Mienskipsfonds. De grootste besparing verwacht het zwembad echter te boeken met de nieuwe energie-installatie. De Delte is bij de start van het seizoen van het gas af. De aanpassingen van het zwembad is gekoppeld aan de vernieuwbouw van het sportcentrum. Dat betekent dat de gemeente Opsteland fors investeert. Nieuw te plaatsen warmtepompen en zonnepanelen zorgen in de toekomst voor voldoende energie om het badwater op temperatuur te houden.

Wij willen een zwembad zijn voor en door het dorp

De Delte gaf vorig jaar nog meer dan 50.000 euro aan gas, licht en water uit, goed voor twee derde van de begroting. Wubbolts: “We hopen straks in ieder geval de helft op de energiekosten te kunnen besparen, maar we hopen eigenlijk op meer.” Met deze investering keert De Delte terug naar een duurzame manier van verwarmen, waarmee het bad jarenlang sier maakte. Eind jaren zeventig stapte het zwembad over op het gebruik van afvalwarmte van de voormalige en nabij gelegen Timmerfabriek De Vries. Dat scheelde destijds jaarlijks tienduizenden guldens op de gasrekening. Nadat deze voorzienig wegviel, was De Delte voor de verwarming weer afhankelijk van aardgas.

Overgangsjaar

Het nieuwe seizoen dat voor de deur staat, is voor De Delte nog een overgangsjaar. De plannen zijn duidelijk, de realisatie hangt samen met de voortgang van de vernieuwbouw van Sportcentrum Kortezwaag, dat nog in volle gang is. De contouren van het complex zijn inmiddels duidelijk, de spanten staan overeind. Het is duidelijk dat de zwemmers komende zomer een heel ander uitzicht hebben dan in het verleden. Aan het begin van het seizoen zijn nog niet alle werkzaamheden afgerond en alle installaties geplaatst. “Het zomerseizoen 2026 wordt het eerste jaar waarin we hier het hele seizoen gebruik van kunnen maken”, aldus Twan van Duijven.

Afdekken van bad

Ook vorig seizoen is al volop in De Delte geïnvesteerd, bijvoorbeeld in de nieuwe afdekinstallatie. De geïsoleerd kleden dekken het zwembad na sluitingstijd af, waardoor er beduidend meer warmte in het bad wordt vastgehouden. Maar dat is niet enige voordeel van het nieuwe systeem, legt Ruud Wubbolts uit. “Het is een compleet geautomatiseerd systeem. Een druk op de knop is voldoende. In het verleden was dat een handmatige klus, die bij de vrijwilligers zeker niet populair was. Dit werkt een stuk gemakkelijker.”

Met een speeltoestel in het pierenbad wordt zwembadbezoek voor de jongste kinderen extra aantrekkelijk

De betere afdekking buiten sluitingstijd beperkt ook het verlies van chloor in het zwembadwater. Op dit terrein verandert er meer. Vanaf dit seizoen werkt De Delte met een nieuwe installatie die op basis van elektrolyse keukenzout (NaCl), opsplitst in natronloog en chloride. “Deze manier van werken is niet alleen beter voor het milieu, maar ook voor de begroting. De aanvoer van grondstoffen is een stuk goedkoper.” Bovendien vervalt hiermee de bijna wekelijkse aanvoer van chloor. Die aanpassing was ook nodig vanwege wettelijke eisen. Transport van chloor door woonwijken is niet langer toegestaan.

Succes gezinsglijbaan

Vorig jaar nam De Delte de nieuwe gezinsglijbaan in gebruik. Het was een al jarenlang gekoesterde wens, die werd gerealiseerd door een bijdrage vanuit de Regiodeal Zuidoost-Fryslân. Het idee kwam van leerlingen van school Loevestein, die het plan ook volop onder de aandacht brachten bij de inwoners van Gorredijk, die met hun stem het plan konden steunen. Twan van Duijven: “Dat toont ook het draagvlak van het zwembad in Gorredijk.”

Wij waren steeds een soort activisten die voortdurend op de barricaden moesten staan. Straks vraagt het zwembad om een ander soort en ook jongere bestuurders

Onlangs was er wéér goed nieuws voor De Delte: vanuit de actie ‘Eltsenien docht mei’ kan het zwembad rekenen op 10.000 euro. “Dat gaan we gebruiken voor een speeltoestel in het pierenbad”, vertelt Ruud. “Daarmee wordt zwembadbezoek voor de jongste kinderen nóg meer extra aantrekkelijk. Tussen het zwembad en de Mientewei realiseren we bovendien een nieuwe speeltuin.” Voor de inrichting van de speeltuin was er een meevaller. Na de realisatie van de nieuwe basisschool in Tijnje bleven de speeltoestellen op de voormalige schoollocatie aan de Master Roordawei over. “Onze vrijwilligers zijn nu bezig deze toestellen klaar te maken voor plaatsing bij het zwembad. Voor andere nieuwe toestellen zoeken we nog financiële middelen.”

Nieuwe fase

Met alle investeringen en plannen komt De Delte in een nieuwe fase. Als alles op de rails staat, willen de huidige drie bestuursleden graag een stapje terug doen. Twan: “We hebben alle drie de kar al meer dan tien jaar getrokken. Wij waren steeds een soort activisten die voortdurend op de barricaden moesten staan. Wij zijn ook een paar eigenwijze knakkers op leeftijd. Dat herken en erken ik van harte. Straks vraagt het zwembad om een ander soort en ook jongere bestuurders.”

De zoektocht naar nieuwe bestuursleden is al gaande. De huidige bestuursleden denken dat dit wel gaat lukken. Het zwembad heeft in het dorp een breed draagvlak. “Dat zie je ook aan het aantal acties en ideeën dat de afgelopen jaren uit het dorp kwam. Als er iets te verdelen is, zitten wij er eigenlijk altijd wel bij. We willen ook een zwembad voor en door het dorp zijn. Daar moet het draagvlak liggen.”

Over vrijwilligers heeft De Delte ook niet te klagen, al blijft verse aanwas altijd welkom. Het vinden van voldoende toezichthouders is voor ieder zwembad een uitdaging. “Daar moet je ook papieren voor hebben. We beschikken nu over een groep toezichthouders uit de eigen gelederen die De Delte tot in detail kennen. Een paar van hen vullen op professionele basis de middaguren in.”

Extra activiteiten

Als het zwembad straks helemaal klaar is voor de toekomst, is er ook weer extra tijd voor het organiseren van speciale activiteiten. Ook dit seizoen gebeurt er al het een en ander, er staan bijvoorbeeld twee beachvolleybaltoernooien op stapel. De drie basisscholen van Gorredijk komen ook weer een aantal keren langs voor een vorm van schoolzwemmen. Ruud: “We gaan kijken of we dat dit jaar ook kunnen uitbreiden naar de scholen in Langezwaag, Lippenhuizen en Terwispel.” Ook de waterpoloërs van Dragor trainen in de maanden juni en augustus in het openluchtbad van Gorredijk.

Top aan capaciteit

De Delte verkoopt jaarlijks circa zevenhonderd abonnementen, de verkoop start binnenkort. Vorig jaar trok De Delte ruim 25.000 bezoekers. Daarmee is het zwembad weer terug op het niveau van de zomers voor de coronajaren. Het zijn er volgens het trotse bestuur bovendien twee keer zoveel dan het moment waarop De Delte werd gereorganiseerd tot vrijwilligersbad. Dit bezoekersaantal past volgens de bestuursleden ook bij de omvang van het huidige bad. “Op piekdagen hebben we achthonderd tot negenhonderd bezoekers. Dan lopen we wel tegen de grenzen aan van wat we aan kunnen.”

Meer zwemplezier 
De Delte in Gorredijk is niet het enige zwembad in de GrootSa!-regio. Zwemliefhebbers kunnen ook nog op vijf andere plekken terecht.

Dúndelle Bakkeveen
Opening van seizoen niet bekend

Natuurbad Hemrik
Opening seizoen niet bekend

Zwembad Jubbega
Opent op 10 mei.

Natuurbad De Wispel Tijnje
Opening van seizoen op 10 mei, mits het water warm genoeg is.

De Blauwe Kamp Nij Beets
Opent op 24 mei.

Tekst Arend Waninge
Foto’s: Martijn van der Vaart