Opsterlandse dorpen Wijnjeterp en Duurswoude vijftig jaar één: “Wynjewâld is wol in doarp dat der útspringt”

Jongere generaties hebben er amper of geen weet van, maar de plaatsnaam Wijnjewoude bestond een halve eeuw geleden niet. Op de grens van de vroegere dorpen Wijnjeterp en Duurswoude ontstond in de negentiende eeuw de buurtschap Molenbuurt. Halverwege de vorige eeuw groeide Molenbuurt plotseling snel. In plaats van de buurtschap als nieuw dorp te duiden besloot de gemeente Opsterland in 1973 Wijnjeterp en Duurswoude samen te voegen en met de buurtschap Molenbuurt één dorp te laten vormen.

Gesteggel

Dat ging niet zonder slag of stoot. De culturen van beide dorpen verschilden en tal van zaken, zoals de naamgeving van het nieuwe dorp en de plek van de school, leidden volgens de overlevering tot veel gesteggel.

Wy wolle ek graach mear jongerein derby belûke

Wat er zich precies afspeelde, is volgens Ruurd van der Woude, lid van de werkgroep Historisch Wijnjewoude, niet bekend. “Dejingen dy’t it meimakke hawwe, binne der net mear of wiene te jong om it heuge te kinnen.” In 1974 werd de samenvoeging officieel. Van der Woude, destijds 26 en lid van Plaatselijk Belang, maakte de bewuste periode wel mee, maar herinnert zich er weinig van. Hij weet wel dat de inwoners van Wijnjeterp, omdat hun dorp groter was, vonden dat de naam Wijnjeterp moest worden. “Mar Duerswâld fûn as âldste doarp dat hja de measte rjochten hiene.” De nieuwe naam werd uiteindelijk een samenvoeging van beide dorpsnamen.

Verzuiling

Wijnjeterp en Duurswoude waren kleine gemeenschappen, aldus Van der Woude. De groei kwam pas op gang na de ‘fusie’. Toen ontstonden nieuwe straten als Merkebuorren, De Finne, It Skjer en Weinterp. “Dêrfoar wiene der mar in pear strjitten. De measte adressen krigen de earste en lêste letter fan it doarp mei. Sa wennen wy op WP 52. De Duurswouder adressen bestiene út de letters DE mei in nûmer.”

Ruurd van der Woude van de werkgroep Historie Wijnjewoude 

Het verbaast Van der Woude dat er niet meer documentatie bestaat over de woelige periode van de samenvoeging. Gespit door kranten archieven leverde hem amper informatie op en in de notulen van Plaatselijk Belang Wijnjewoude staat slechts summier beschreven hoe de nieuwe naamgeving geaccordeerd werd. “It is skande dat der sa min oerbleaun is oer it ûntstean fan Wynjewâld. Ek tige sûnde, want it hat in nijsgjirrige tiid west.”

In de afgelopen vijftig jaar is het vaker onrustig geweest, aldus de huidig voorzitter van Plaatselijk Belang, Tineke Dreijer. Vooral de tegenstelling tussen de christelijke en openbare gemeenschap van het dorp, een gevolg van de verzuiling, zorgde soms voor spanningen. Zo was er flinke rivaliteit tussen de zaterdag- en zondagtak van voetbalvereniging ODV en riep ook het samengaan van de scholen veel emotie op.

Aanwas jongeren

Anno 2025 zijn volgens Dreijer de meeste plooien platgestreken. De wijze waarop Bevrijdingsdag en het dorpsfeest werden georganiseerd en gevierd bewijzen volgens haar dat het met de saamhorigheid in het dorp goed zit. “De hjoeddeiske generaasje wit fan eardere tsjinstelling neat ôf. De jeugd fuotballet tegearre en giet nei deselde skoalle. It is gjin issue mear.”

Het wil niet zeggen dat Plaatselijk Belang nu zonder zorgen door het leven gaat. De bereidheid zich in te zetten voor verenigingen neemt nog steeds af, meent Dreijer. “Wy hiene muoite om nije bestjoersleden te finen en wolle ek graach mear jongerein derby belûke. Sa tinke wy oan de oprjochting fan in jongereinbestjoer, sadat sy meitinke kinne oer foarsjennings en aktiviteiten.”

It is skande dat der sa min oerbleaun is oer it ûntstean fan Wynjewâld

Plaatselijk Belang moet volgens Dreijer ook kijken naar jeugd die zich niet bij het dorps- en verenigingsleven aansluit waardoor de kans op vandalisme, alcohol- en drugsgebruik toeneemt. “We moatte ús as Pleats Belang tegearre mei ferieningen miskien mear rjochtsje op bern dy’t hjir bûten falle of wêrfan’t âlden net de finansjele middels hawwe om in lidmaatskip te beteljen. Dêr binne wy sykjende yn.”

Woningbouw

Net als andere dorpen is in Wijnjewoude de behoefte aan nieuwe woningen groot. Er komen, als er geen nieuwe vertraging ontstaat, komend jaar acht nieuwe woningen bij, maar Dreijer vindt dat Opsterland haast moet maken met nieuwbouwplannen en wijst naar buurgemeente Ooststellingwerf. “Yn Waskemar komt, wylst it ek gjin kaaidoarp is, wol nijbou. Wy hawwe it idee dat Eaststellingwerf der oars yn stiet as Opsterlân.”

De realisatie van bouwplannen vergt met een gemiddelde doorlooptijd van tien jaar te veel tijd, vindt de voorzitter. Dreijer kent gevallen van jonge mensen rond de dertig die nog bij hun ouders wonen. “Die bliuwe net nochris tsien jier wachtsjen op in wente en geane fuort, wylst hja hjir graach wenjen bliuwe wolle.” Een kwalijke ontwikkeling die de leefbaarheid van het dorp op het spel zet, aldus Dreijer.

Voorzitter Tineke Dreijer van plaatselijk belang  

Snelheid is ook om financiële redenen gewenst. De voorzitter verwijst naar de bouw van woningen aan de Welfingstrjitte en Master Geartswei, een plan dat vier jaar vertraging opliep en als gevolg van de gestegen bouwkosten veel duurder uitpakt dan in de aanvankelijke opzet. Starters en jonge gezinnen moeten tegenwoordig ruim vier ton neerleggen voor een twee onder een kapwoning. Dreijer: ‘Dat is foar harren yn in protte gefallen net iens helber.”

Middenstand

Een positieve ontwikkeling is volgens Dreijer dat de middenstand van het dorp de ondernemersverenging, die jarenlang een slapend bestaan leidde, nieuw leven heeft ingeblazen. Zorgwekkend is dat het voortbestaan van de buurtsuper in gevaar is. “Se binne op syk nei ien dy’t deryn stappe wol, mar dat wurdt in lestich ferhaal.” Jammer, aldus Dreijer, zeker omdat het dorp ook al langere tijd geen slager en bakker meer heeft.

Zonder zorgen is Wijnjewoude dus niet, maar Dreijer blijft positief. Wijnjewoudsters hebben volgens haar de neiging kritisch naar de eigen woonplaats te kijken. Het dorp heeft altijd een rijk verenigingsleven gehad en dat is, hoewel in mindere mate, in de ogen van Dreijer nog steeds het geval. “Minsken fan bûten sizze: ‘Wat wurdt der yn Wynjewâld in protte organisearre. It giet net altyd even maklik, mar it giet wol. Dan is Wynjewâld dochs wol in doarp dat der útspringt.”

Jubileum dorpsfeest ‘oertreft ferwachtingen’
De viering van het dertigjarig bestaan van het dorpsfeest is volgens Aline Stroetinga van de Stichting Dorpsfeest Wijnjewoude uitstekend verlopen. “It hat ús ferwachtingen oertroffen.” Het mooie zomerweer speelde een rol, maar volgens Stroetinga was vooral de belangstelling voor alle onderdelen van het feestprogramma groot.

“Der wiene foar ús gefoel mear minsken as normaal”, aldus Stroetinga. Zo trok de playbackshow op vrijdagavond ruim negenhonderd mensen. Maar ook voor de optocht en de BBQ op zaterdagmiddag kwamen veel inwoners van het dorp opdraven. “We ha inkeld positive lûden heard. It hawwe goede en moaie dagen west foar it doarp.”

Tekst: Gurbe van der Woude
Foto’s: Berend Drent / Gurbe van der Woude