Tandartsenzorg in Noah’s Ark in Oeganda: “Ze hebben niks, maar delen alles”

Samen met vier andere vrijwilligers waren Lienke, Griet en Rinny (allen uit Gorredijk) actief in Noah’s Ark, een kindertehuis in Oeganda. Ze gaven preventielessen, deden honderden controles en behandelden kinderen en medewerkers van het kindertehuis. Ze zagen kinderen die weinig bezitten, maar volop warmte, verbondenheid en veerkracht uitstralen.

Noah’s Ark

Noah’s Ark is een opvangplek voor kinderen die ter vondeling gelegd zijn en nergens anders terechtkunnen. De medewerkers ontfermen zich over deze kinderen op mentaal, geestelijk, lichamelijk en educatief gebied. De organisatie biedt zorg, onderwijs, veiligheid en structuur. Op het terrein staan onder andere family homes, een kleine medische kliniek en scholen, waar ook andere kinderen uit het dorp terecht kunnen. Lienke: “In de family homes wonen de kinderen samen met hun zogenoemde ‘aunty’.”

Eigen foto

Deze ‘aunty’s’ zorgen voor zeven á acht kinderen tussen 12 en 17 jaar. De leefomstandigheden in Noah’s Ark zijn goed. “Soms zelfs beter dan van de kinderen die wél met hun vader of moeder in een dorp wonen”, vertelt Rinny. “Ze krijgen drie keer per dag een maaltijd, er is een speeltuin en onderwijs. Er is structuur, ritme en regelmaat.”

Mensen komen daar niet op afspraak. Ze wachten gerust vier uren in en om de praktijk

Lang hoefden ze niet na te denken over deze vrijwilligersreis. Griet: “Ik kan iets waar ergens anders behoefte aan is.” In haar eigen praktijk staat ze ook open voor mensen die tussen wal en schip vallen. “Waarom dan niet in een land waar die behoefte nog groter is?” Haar enthousiasme bereikte ook haar collega Lienke. “Het leek me een prachtig en waardevol avontuur.” Voor Rinny, de zus van Griet, was het een ander verhaal. “Ik ben jurist, maar wilde gewoon graag mee voor de ervaring.” Ze maakte zichzelf al snel nuttig. “Ik heb geassisteerd bij behandelingen en geholpen waar dat nodig was.”

Doneeractie 

De dames werkten in Oeganda in een eenvoudige, maar volledig ingerichte tandartspraktijk. Rinny: “Niet naar Nederlandse maatstaven, maar wel netjes.” Veel tandheelkundig verbruiksmateriaal namen ze zelf mee. Op eigen kosten. Ook de vliegtickets, het vervoer van de ingezamelde spullen, het verblijf en de vaccinaties waren voor eigen rekening. Daarom hebben de dames vooraf oproepjes gedaan voor spullen en donaties, vertelt Lienke. En dat ging goed. Met zeven grote koffers vol mondkapjes, vulmateriaal, kleding en pijnmedicatie gingen ze die kant op. “Met alle verdovingsmiddelen door de douane… we leken wel een drugskartel”, grapt Griet.

Tandenpoetslessen

De eerste week verrichten ze meer dan 700 controles, deelden ze tandenborstels uit en gaven ze poetsinstructies. De tweede week volgden de behandelingen. Kiezen trekken, kleine operaties, noodkronen plaatsen; alles wat nodig was. Lienke: “We hadden een kamer met twee behandelstoelen en nog twee losse stoelen om meer werkplekken te maken. Soms werkten we buiten of in de gang, bijvoorbeeld om te reinigen of kiezen te trekken.” Om overzicht op de werkzaamheden te houden werkten ze met lijsten en post-its, vertelt Griet. “Daar stond op wat er moest gebeuren.” Het was vaak een gezellige chaos in de tandartsenpraktijk. “Mensen komen daar niet op afspraak. Ze wachten gerust vier uren in en om de praktijk”, legt Lienke uit.

Stichting HUG

Tandarts Laura Zweers regelt ieder jaar namens Stichting HUG (Hulp aan UGanda - red.) een groep vrijwillige tandheelkundig specialisten die richting het kindertehuis Noah’s Ark in Oeganda gaat. Daardoor hebben de kinderen daar gelukkig geen grote problemen. Lienke: “Ik ging er in eerste instantie vanuit dat dit wél het geval was.” De kinderen zijn blij en dankbaar, ook met de sticker die ze na afloop van elke behandeling kregen. “Die plakten ze vaak op hun voorhoofd, zelfs kinderen van 14 jaar. Dagen later zat de sticker er nog”, lacht Lienke.

Eigen foto

De verschillen met Nederland zijn groot, merken ze alle drie. Griet: “In Nederland hebben mensen 24/7 toegang tot zorg. In Oeganda lopen ze als ze pech hebben een jaar met kiespijn.” Rinny ziet vooral het verschil in verbondenheid. “Ze vragen oprecht hoe het met je gaat. Het is een ‘wij’-cultuur. Dat raakte me heel erg. Ze hebben niet veel, maar alles wordt gedeeld. Er was een moeder die de kledingstukken van haar pas overleden kindje verdeelde over andere moeders. Zij had het niet meer nodig.” De dames zijn ervan overtuigd dat de Oegandese vrouwen ondanks hun financiële armoede emotioneel erg rijk zijn. Ze zijn met elkaar en delen alles.

Muur van hoop

In die drie weken maakten ze ontzettend veel dingen mee, maar een paar verhalen zullen ze nooit vergeten. Tijdens hun reis maakten ze kennis met Tamar Goossens. Zij is arts op Noah’s Ark en voogd van alle kinderen. Lienke: “Tamar vertelde dat er in haar praktijk drie kinderen wachten op een hartecho. Kosten: vijftig euro per stuk. Ik had nog honderdvijftig euro donatiegeld. Ik dacht: dit moet dáárvoor gebruikt worden.” Toen Lienke dit terugkoppelde aan één van de donateurs was die zó geraakt, dat hij nogmaals 250 euro doneerde. Lineke: “Precies genoeg voor een kindje dat al tijden wachtte op een operatie.”

Het verandert je. In de beste zin van het woord

Het werk van Tamar op Noah’s Ark, waaronder het ondervoedingsprogramma, maakte diepe indruk op de drie dames. Rinny vertelt over de ‘wall of hope’ in de kliniek van Tamar. “Een fotomuur, waarop je de kinderen extreem vermagerd ziet binnenkomen en ze met een gezond gewicht weer ziet weggaan.”

Gekozen familie

Vooral de kinderen op Noah’s Ark blijven Lienke altijd bij. “Hoe ze de hele dag lachten, met ons wilden dansen en ons ‘aunty’ noemden, zó bijzonder. Ondanks alles wat ze meemaken blijven ze vrolijk. Toen ik thuiskwam realiseerde ik me pas echt hoeveel geluk ik eigenlijk heb met een stevige basis en een vader en moeder.” Rinny koestert het moment dat de kinderen tijdens een barbecue zongen over hun ‘chosen family’. “Dat kwam zó binnen. Ze maken zelf een familie, omdat ze er geen hebben.”

Eigen foto

Alle drie willen ze wel weer een keer terug. Lienke: “Ik ben benieuwd hoe het project er over tien jaar uit ziet.” Want ontwikkelingen zijn er zeker. Ter vondeling gelegde kinderen werden voorheen direct naar Noah’s Ark gebracht. Nu wordt er meer moeite gedaan de biologische moeder te vinden. “Ze helpen de moeder zodat ze misschien toch nog zelf haar kind kan grootbrengen”, vertelt Griet.

Aan anderen die nog twijfelen om deze vrijwilligerswerkreis te doen zijn ze kort, maar krachtig: als je het wilt, moet je gewoon gaan. “Het verandert je. In de beste zin van het woord”, sluit Rinny af.

Tekst: Nynke de Vos
Foto’s: aangeleverd