Nij Beets: hoe verder met minder aardgas?
NIJ BEETS De ambitie is groot. In 2050 wil Nederland geen aardgas meer gebruiken voor het verwarmen van woningen. Over hoe dat doel te bereiken, stelden alle gemeenten een Transitievisie Warmte op. In Nij Beets start binnenkort een proef over hoe deze visie te vertalen naar concrete projecten per dorp.
De lokale energiecoöperatie Krigel probeerde het al eerder. Een paar jaar geleden waren in Nij Beets groepen inwoners actief met onderwerpen als zonnepanelen, isolatie en hybride warmtepompen. Maar het zette niet echt door. “It bleau wat hingjen”, vertelt Sipke Veltman, een van de Krigelmensen van het eerste uur. “Wy wienen der yn Nij Beets betiid by. Miskien wie it wol te betiid. Al binne der wol hiel wat ynwenners dy’t de lêste jierren sels wat oan duorsumens dien ha.”
Krigel zat ondertussen niet stil. De energiecoöperatie stak veel tijd en energie in het gerealiseerde zonnepark op de zandwinput tussen Nij Beets en Beetsterzwaag en het daaruit voortvloeiende dorpsfonds. Inmiddels ligt de wereld er heel anders bij. De roep om verduurzaming klinkt steeds luider en de energieprijzen liggen op recordhoogtes. “Minsken steane der no wol oars yn.” Reden genoeg voor Krigel om de draad weer op te pakken en de gemeente Opsterland te vragen om samen een nieuw project te starten.
Warmtebron
Directe aanleiding is de eerder door de gemeenteraad aangenomen Transitievisie Warmte, waarin Opsterland aangeeft hoe ze op termijn aardgas als warmtebron wil vervangen. Een volgende stap in dit traject is het uitwerken van het algemene plan voor de hele gemeente naar uitvoeringsplannen per dorp. Wijnjewoude en Nij Beets zijn uitgekozen als proefdorpen om hiermee ervaring op te doen. Collectieve oplossingen voor een dorp, zoals een warmtenet, zijn lastig in een plattelandsgemeente als Opsterland, stelt Wim Wierda van de gemeente Opsterland. Wel kunnen oplossingen met waterstof of de productie van groen gas op termijn mogelijkheden bieden als vervangende warmtebron. Waterstof is echter nog afhankelijk van technische ontwikkelingen. Groen gas is actueler en is bij Wijnjewoude Energie Neutraal (WEN) onderwerp van studie in het kader van de Proeftuin Aardgasvrije Wijken.
In Nij Beets komt de nadruk daarom eerst te liggen op aardgas besparen door het aanpassen van woningen. Wierda: “It meast foar de hân op dit stuit binne elektryske oplossingen yn kombinaasje mei in waarmtepomp.” Het project dat Opsterland nu samen met Krigel opstart moet inzicht geven in wat er voor hun woning mogelijk is. Zodat de inwoners voor zichzelf plannen kunnen maken. Wierda verwacht dat dit burgers ook een stuk rust geeft. “Je fernimme no dat in soad minsken eins net witte wat se moatte. Dat makket minsken ûnrêstich.” Krigel verwacht veel belangstelling voor het project. Veltman: “Minsken ha no dúdlik in eigen belang om yn aksje te kommen.”
Discussie op gang
Het project start binnenkort met een groot artikel in de dorpskrant en met een enquête. “Sa probearje wy ynsicht te krijen yn de sitewaasje op ferskillende adressen”, aldus Hilbert Hoekstra van Krigel. “It soe moai wêze at minsken dy ynformaasje ek diele wolle, sadat oaren yn it doarp harren dêroan spegelje kinne. Sa wolle wy de diskusje yn it doarp op gong bringe.” Bij de enquête speelt de leeftijd van de woning een belangrijke rol. Aan de hand van ontwikkelingen in de Bouwbesluiten zijn er vier periodes gedefinieerd: voor 1930, van 1930 tot 1975, van 1975 tot 1991 en vanaf 1992. “At dizze opset slagget, kinne wy foar huzen út dy ferskillende perioaden maatwurkadvizen opstelle dy’t minsken yn fergelybere wenningen brûke kinne.”
Energiecoaches
Bewustwording, kennisontwikkeling en kennisdeling staan centraal in deze aanpak. “Doel is om Nij Beets yn aksje te krijen. Hjir sit in soad enerzjy, dat moat slagje kinne.” Wierda verwacht dat er op termijn zoveel kennis in het dorp ontstaat dat de verduurzaming automatisch verder komt. Opsterland wil Nij Beets helpen bij het opleiden van energiecoaches, vrijwilligers die mede-dorpsbewoners helpen bij de verduurzaming. Hoekstra: “At minsken witte wat se wolle, dan kinne wy harren ek gericht helpe mei advizen en ûnderfinings fan oaren.”
