Open Stal: de oase in de tuin van Wil
OLDEBERKOOP De tuin van Wil Leurs kent een grote verscheidenheid aan planten en bloemen. En dat trekt insecten en vogels. Veel vogels. “Er broeden ongeveer twintig soorten.” Wil houdt het leven in zijn tuin nauwkeurig bij. Op schrift, maar ook met foto’s. Zijn werk is te zien tijdens de kunstmanifestatie Open Stal die afgelopen weekend van start ging.
Twaalf jaar geleden verhuisde Wil Leurs (58) van Ankeveen (dicht bij Hilversum) naar Oldeberkoop, vanwege een baan bij Wetterskip Fryslân. Hij is gespecialiseerd in waterplanten en zoetwateralgen. “Algen zijn een goede graadmeter voor de waterkwaliteit, omdat ze meteen reageren als het watermilieu verandert.” Natuur heeft hem altijd al geboeid. Als schooljongen besteedde hij weinig aandacht aan sport, maar des te meer aan de natuur. “Na schooltijd ging ik altijd naar de Ankeveense Plassen om daar naar libellen, vlinders en vooral vogels te kijken.”
Toen hij een vrijstaand huis in het buitengebied van Oldeberkoop kocht, viel hem op dat zijn tuin vrijwel geen broedende vogels kende. Wat huismussen, spreeuwen en een grauwe vliegenvanger. Meer niet. De tuin leek prachtig, met veel coniferen en hortensia’s. Maar voor insecten viel er helemaal niks te halen. “Het was steriel. Een groene woestijn.” De rozenknoppen gingen maar deels open, waardoor de insecten niet bij de nectar konden komen en de hortensia’s gaven geen nectar. Insecten bleven weg en daardoor was er voor vogels ook geen voedsel. Wil had dus in feite een dode tuin gekocht, er leefde amper iets.
Magneet
Samen met zijn vrouw besloot Wil het roer om te gooien en de tuin flink aan te pakken. “Een tuin moet juist een magneet voor insecten zijn. En dat lukt alleen met planten die insecten aantrekken.” Een goed voorbeeld is de vuilboom, een plant die op het eerste gezicht niet veel te bieden heeft, maar schijn bedriegt. Wil legt nader uit: “Het is een ecologische krachtpatser die bloeit van april tot oktober en vanaf mei bessen heeft. Vlinders, zweefvliegen en hommels komen erop af.”
Buiten in de tuin laat Wil zien wat een tuinliefhebber nog meer kan doen om een tuin aantrekkelijk te maken voor vogels. Zijn tuin grenst aan weilanden die de boer als hooiland gebruikt. Een meidoornhaag fungeert als ‘veekering’, maar heeft ook een belangrijke andere functie. Wil: “Ik heb de stammen van de haag zo omgebogen dat ze met elkaar vervlochten zijn. Zo wordt de haag ondoordringbaar voor katten en roofvogels en ontstaat er een eldorado voor vogels.” Midden in de tuin ligt een zelf gegraven vijver met een grote variatie aan waterplanten, maar zonder vissen. “Ik wil geen vissen in mijn vijver, omdat vissen libellenlarven eten. De vijver is juist bedoeld voor insecten.” Een grote composthoop achter in de tuin vervult een eigen rol. “Daar zitten heel veel muizen in en een ringslang slaapt daar ook. Hij zit vaak in de vijver om kikkers te vangen.” Room, de huiskat, loopt in de tuin nieuwsgierig achter Wil aan. Hij loert links en rechts naar muizen, vogels en alles wat beweegt. Wil: “Als de jonge vogels op uitvliegen staan, houden we de katten ’s nachts altijd binnen.”
Wil hoeft niet lang na te denken over het antwoord op de vraag wat de drie meest concrete acties zijn om een vogelvriendelijke tuin te maken: “Maak je gazon bloemrijk. Gebruik geen kunstmest en maai het niet.” Verder adviseert hij inheemse planten te gebruiken om insecten aan te trekken bijvoorbeeld rolklaver en klimop, maar geen hortensia’s. Wil: “Koop geen planten bij tuincentra, maar bij biologische kwekers. Planten uit tuincentra zijn vaak behandeld met insecticide tegen vraat en doden alle insecten.” Tenslotte zijn laatste advies. “Sloop alle schuttingen en hekken en leg meidoornhagen aan.” Achter het huis en achter de gevlochten meidoornhaag liggen de egaalgroene weilanden er stil bij. Er is geen bloem, klaver of vogel te zien. Een groot contrast met Wils tuin. Ondertussen dartelen en dansen de huiszwaluwen in de lucht boven het huis. Ze hebben een machtig mooi plekje gevonden. Een oase in de woestijn.
Stipfopwesp.
Veel soorten
Wil houdt nauwkeurig bij wat er allemaal groeit, bloeit, beweegt en vooral vliegt in zijn tuin. Hij telde 27 dagvlindersoorten en zelfs 477 nachtvlindersoorten. Naast de vogels die er broeden, telde Wil 109 vogelsoorten die eventjes een kijkje kwamen nemen, wat besjes aten om daarna weer verder te trekken. Wils tuin is dus in de loop der jaren de vogelmagneet geworden die hem voor ogen stond. Wil is ook een verwoed fotograaf en mede-eigenaar van een beeldbank vol natuurfoto’s. Hij werkte mee aan een boek over stinzenplanten en de dit jaar verschenen ‘Zakgids Vlinders van de Benelux’. Een selectie van de foto’s die Wil maakte van insecten in eigen tuin zijn tijdens Open Stal te zien in in de garage op Molenhoek 17, locatie 14.
Open Stal 2022
De 51e editie van Open Stal heeft als thema: ‘Uit de Schaduw’. Een thema waar volgens de organisatie de kunstenaars herkenning in vinden en waaruit het verlangen spreekt naar licht, lucht en ruimte.
Dit jaar laten 38 kunstenaars hun werk zien, verspreid over circa twintig locaties in en om Oldeberkoop. Dat kan zijn in een stal van een boerderij, de kerk, een galerie, in garages of in tuinen. Ook in de voormalige veevoederfabriek CAV vonden meerdere kunstenaars onderdak voor hun werk.
Open Stal is tot en met 21 augustus dagelijks geopend van 13.00 tot 18.00 uur. De toegang is 3 euro per persoon. De kaartjes zijn te koop bij de kiosk in het centrum van Oldeberkoop en in de mfa, de CAV en Pand 31. De organisatie geeft ook een catalogus (5 euro) uit met informatie over de route en over de deelnemende kunstenaars.
Tijdens Open Stal is er iedere zaterdag- en zondagmiddag (van 15.30 tot 18.00 uur) livemuziek op het podium op het dorpsplein.
