Open Monumentendag in Beetsterzwaag: De boterballetjes van Schroor

Boter, suiker en…? Die extra ingrediënten blijven een mysterie dat alleen de familie Schroor kent. Het recept van de Friesche Boterballetjes uit Beetsterzwaag is geheim en blijft geheim. In juni van dit jaar pakte Marcel Schroor het recept uit de kast en ging in de keuken aan de slag. Het was precies veertig jaar geleden dat zijn pake Theo en beppe Roefke in 1986 de productie van de lekkernij stopten.

Familiegeheim

“Sy wienen doe al yn de tachtich”, vertelt Renee Schroor, de broer van Marcel. “Der wienen doe wol oaren dy’t it resept ha woenen, mar dêr wie beppe bot op tsjin, it resept moast yn de famylje bliuwe.”

Boterballetjes waren in het verleden een lekkernij die op veel meer plekken werd geproduceerd. Maar de snoepjes van de familie Schroor hadden iets extra’s, zo weet Renee. “It wienen de lekkersten yn de provinsje.” Toch werden de boterballetjes van de familie Schroor niet buiten Beetsterzwaag verkocht. Ook dat wilde beppe niet.

De traditie begon al generaties eerder. In de 19^e eeuw produceerde Durk Geerts Schroor zijn eerste boterballetjes, in het Fries ook wel kokyntsjes of sûkerslakken genoemd. Zoon Bouwe Durksz Schroor, beurtschipper en winkelier, kocht in 1890 voor 2.100 gulden het vroeg 18^e eeuwse pand aan de Hoofdstraat 70, waar de lokale lekkernij tot 1986 werd gemaakt. Verkoop was er in het eigen kruidenierwinkeltje, door eerst beppe Maria, later beppe Roefke.

Zwaar werk

Naast de winkel had de familie Schroor een transportbedrijf. Dat begon per schip vanuit de haven in Beetsterzwaag met een beurtdienst van Beetsterzwaag op Sneek en Leeuwarden. Later werd het schip ingeruild voor een vrachtwagen.

Het maken van de boterballetjes was zwaar werk, zo weet Renee. “It komt ek krekt. Stiet it te lang op it fjoer dan kinst it wol fuortsmite. Je moatte der wol gefoel foar ha. Ik ha dat net, myn broer wol.”

Europese ministers op Lauswolt

De roem van de boterballetjes reikte ver. Durk Zwaagstra van Historisch Beetsterzwaag vertelt de anekdote van een Europese ministersconferentie op Lauswolt in 1976. Op het nachtkastje van de ministers van Buitenlandse Zaken stond een blikje boterballetjes van Schroor. “De bekende Dútske minister Genscher fûn se sa lekker dat hy in dei letter nei it winkeltsje west hat om mear blikjes te keapjen. Ek Max van der Stoel kaam del.”

Kunsthuis SYB

Nadat pake en beppe Schroor begin jaren negentig waren overleden, kocht de gemeente Opsterland het pand en het bedrijventerrein van de familie Schroor. Het transportbedrijf was eerder al verhuisd naar Drachten. Op het terrein werden woningen gebouwd. Na een grondige verbouwing werden het winkeltje en het woonhuis de kunstgalerie van Syb Hellinga, nu bekend als Kunsthuis SYB. De muren van het fabriekje, het heiligdom van de boterballetjes, zijn nog steeds duidelijk in het pand aanwezig.

Renee en zijn vrouw Ida wonen al lang naast de voormalige Schroorlocatie. Renee heeft fietsenzaak Cycle Centro, Ida heeft tussen de fietsen een gezellige koffiehoek ingericht. Ze verkoopt er onder andere een eigen blend koffie en thee, maar ook koekjes en unieke cadeautjes. “En doe tochten wy dat it ek wol aardich wêze soe om de boterballetjes wer te ferkeapjen.” Waar beppe Roefke wel vijftig blikjes boterballetjes per week verkocht, beperkt Marcel de productie in eerste instantie tot series van tien blikjes. De balletjes zijn niet onbeperkt houdbaar. “Je moatte ek altyd efkes op it blikje klopje om se wer fan elkoar los te krijgen.”

Tijdens de Open Monumentendag op zaterdag 12 september is er in het pand van Kunsthuis Syb meer te vinden over de historie van de familie Schroor. En zijn natuurlijk de boterballetjes ook verkrijgbaar.

Open monumentendag

De Stichting Historisch Beetsterzwaag organiseert op Open Monumentendag (zaterdag 12 september) een programma waarbij meerdere monumenten van 11.00 tot 17.00 uur open zijn voor publiek.

Huize Lyndenstein (Revalidatie Friesland) met korte lezingen en muziek.
Sint Martenskerk met expositie Trouwjurken en muziek.
De Kombuis (Molenlaan 15) met een open atelier en tuin.
Huis met de Arend (Kunsthuis SYB; Hoofdstraat 70) met Schroor’s echte Friesche boterballetjes.
Lycklamahûs (Hoofdstraat 80) met een expositie van oude ansichtkaarten en met korte rondleidingen.
Tropische Kas
Sint Hippolytuskerk Olterterp
Witte Kerk Hemrik met om 12.00 uur en 14.30 uur een rondleiding.
Piterkerk Lippenhuizen met expositie Sandra Rethmeier.