Van zijn vijfde tot negentiende woonde hij aan de Mandewyk in het Groote Mandeveld, een van oorsprong hoogveengebied tussen Bakkeveen en Haulerwijk. Sinds 2017 dook Gerard Smit in de historie van het gebied. Resultaat is het boek ‘Het Groote Mandeveld’, vol historie en herinneringen van vroegere bewoners.
Eigenlijk was hij helemaal niet van plan om te beginnen aan een boek. Hij schreef voor de historische vereniging van Bakkeveen al weleens een artikel over de melkrijderij in It Mandefjild. “Haadpersoanen wienen de bruorren Pieter en Hendrik de Jong. Pieter sei doetiids: moatst ris in boek meitsje oer It Mandefjild.” Hij had zich als bewoner van het gebied natuurlijk weleens afgevraagd hoe het gebied zich had ontwikkeld. “Pieter trune oan, it is der úteinlik dochs fan kaam, dat boek.” De afgelopen vier jaar voerde Gerard gesprekken met voor hem bekende personen die in hun jeugd of werkzame leven in het Mandeveld woonden. Hij tekende een schat aan informatie op over alle adressen aan Mandewyk, Mandefjild, Kreilen, De Bult en Nije Drintse Wei. “It wie myn bedoeling om it by dy ferhalen te litten. Mar doe krige ik fan alle kanten tips: moatst dêr ris sjen of dêr. Dat koe ik net lizze litte.” Zo ontdekte hij het grote krantenarchief Delpher en oude kaarten van HisGIS. “It moaie fan dy âlde kranteberjochten wie, dat it in foarm fan bewiis is foar wat minsken my fertelden.”
Het boek is geen roman, stelt Smit. Het is een naslagwerk dat begint halverwege de zeventiende eeuw met het graven van de vaart Mandewyk. “It wie in feangebiet, der bin doe allegear dwerswiken groeven. Minsken tinke by Bakkefean oan sân en dunen, sels hie ik doe’t ik jong wie ek nea tocht dat dit in feangebiet wie.” Gerard groeide op aan de Regte Wijk, nu de straat Mandewyk. In zijn jonge jaren was hij krantenbezorger en kwam hij bij alle bewoners over de vloer.
Ook later, toen hij bij Loonbedrijf Kok werkte, kwam hij er veel. Vele jaren, tot aan zijn pensioen, werkte hij vervolgens bij de justitiële inrichting in Veenhuizen. Dat is een mooie link naar dit werk, ontdekte hij in de historie van zijn geboortegebied. “Hiel bysûnder: ik kaam in grutte advertinsje tsjin mei de kop: ‘Eemigreeren Onnoodig’. Yn 1924 wie it plan om yn it Mandeveld hûndert boerderijkes te bouwen mei elk 15-16 pûnsmiet. Dat soe in selffoarsjennend doarp wurde, in bytsje kolonie-eftich krekt as Veenhuzen.” Er was geen belangstelling voor.
‘Het Groote Mandeveld’ kost 30 euro en is te bestellen bij de schrijver via gbsmit@outlook.com.
Eigenlijk was hij helemaal niet van plan om te beginnen aan een boek. Hij schreef voor de historische vereniging van Bakkeveen al weleens een artikel over de melkrijderij in It Mandefjild. “Haadpersoanen wienen de bruorren Pieter en Hendrik de Jong. Pieter sei doetiids: moatst ris in boek meitsje oer It Mandefjild.” Hij had zich als bewoner van het gebied natuurlijk weleens afgevraagd hoe het gebied zich had ontwikkeld. “Pieter trune oan, it is der úteinlik dochs fan kaam, dat boek.” De afgelopen vier jaar voerde Gerard gesprekken met voor hem bekende personen die in hun jeugd of werkzame leven in het Mandeveld woonden. Hij tekende een schat aan informatie op over alle adressen aan Mandewyk, Mandefjild, Kreilen, De Bult en Nije Drintse Wei. “It wie myn bedoeling om it by dy ferhalen te litten. Mar doe krige ik fan alle kanten tips: moatst dêr ris sjen of dêr. Dat koe ik net lizze litte.” Zo ontdekte hij het grote krantenarchief Delpher en oude kaarten van HisGIS. “It moaie fan dy âlde kranteberjochten wie, dat it in foarm fan bewiis is foar wat minsken my fertelden.”
Het boek is geen roman, stelt Smit. Het is een naslagwerk dat begint halverwege de zeventiende eeuw met het graven van de vaart Mandewyk. “It wie in feangebiet, der bin doe allegear dwerswiken groeven. Minsken tinke by Bakkefean oan sân en dunen, sels hie ik doe’t ik jong wie ek nea tocht dat dit in feangebiet wie.” Gerard groeide op aan de Regte Wijk, nu de straat Mandewyk. In zijn jonge jaren was hij krantenbezorger en kwam hij bij alle bewoners over de vloer.
Ook later, toen hij bij Loonbedrijf Kok werkte, kwam hij er veel. Vele jaren, tot aan zijn pensioen, werkte hij vervolgens bij de justitiële inrichting in Veenhuizen. Dat is een mooie link naar dit werk, ontdekte hij in de historie van zijn geboortegebied. “Hiel bysûnder: ik kaam in grutte advertinsje tsjin mei de kop: ‘Eemigreeren Onnoodig’. Yn 1924 wie it plan om yn it Mandeveld hûndert boerderijkes te bouwen mei elk 15-16 pûnsmiet. Dat soe in selffoarsjennend doarp wurde, in bytsje kolonie-eftich krekt as Veenhuzen.” Er was geen belangstelling voor.
Persoonlijke vragen
Tijdens het schrijven probeerde Gerard Smit antwoord te krijgen op drie persoonlijke vragen: waar werd zijn moeder geboren, waarom buigt de vaart haaks af naar De Bult en waarom staat er een stukje lintbebouwing langs de vaart. Alleen op die laatste vraag vond hij antwoord: de huisjes werden gebouwd door een familie die bij elkaar wilde wonen. “Dy oare fragen hie ik ek graach ûndersykje wold mar troch corona koe ik net nei argiven.”‘Het Groote Mandeveld’ kost 30 euro en is te bestellen bij de schrijver via gbsmit@outlook.com.
