Nog nooit had de Fryske Krite De Sweach zo lang gerepeteerd. Maar tevergeefs. Door opeengestapelde pech ging de jaarlijkse voorstelling niet door. De toneelvereniging zet de komische thriller ‘Ynsnijd’ voorlopig in de ijskast. “Wy sjogge no foarút. Mei Kryst komme wy mei in grut teaterspektakel oer ‘Scrooge’.”Half januari, twee dagen voor de openingsavond in een uitverkocht Buorskip, pakt Kritespeelster Jelly welgemoed de fiets om naar de generale repetitie van Ynsnijd te gaan. Onderweg komt ze ongelukkig ten val met opname in het ziekenhuis tot gevolg. Toneelspelen zit er voor Jelly voorlopig niet in; pech voor haar en voor de Sweachster Krite. De wintervoorstelling schuift noodgedwongen twee maanden op naar half maart, zodat invalster Antsje de Boer de rol kan instuderen. Maar juist aan de vooravond van de uitgestelde première raakt ineens de hele wereld min of meer ‘ingesneeuwd’ door de maatregelen tegen het coronavirus. “Sadwaande ha wy Ynsnijd no hielendal út de aginda skrast”, aldus voorzitter Maarten van Klaveren.
Jammer van de vergeefse moeite is het wel. Want om een geschikt Friestalig toneelstuk te vinden dat tegemoetkomt aan de ambities van de Sweachster Krite valt nog niet mee, aldus de voorzitter. “Dêr stekt ús lêskommisje in protte tiid yn. Wy ha in fêste kern fan sa’n tsien spilers en dy wolle fansels allegear graach meidwaan. Leafst yn in rol dy’t in bytsje útdaging biedt.” Regisseur Kees van der Werff drukte ditmaal de keuze voor Ynsnijd door. “Kees mei graach de spilers út harren comfortzone lûke en dêr is hy goed yn slagge.”
Met de komische thriller zou de Sweachster Krite naar verwachting de stijgende lijn doortrekken die bij het 75-jarig jubileum in 2016 werd ingezet. Toen met het speciaal voor de gelegenheid geschreven theaterspektakel ‘Garage Luchtigheid’, waar ook fanfare Euterpe, de brandweer en Zangstudio Liesbeth uit het dorp aan mee deden. “It jubileumstik hat ús in boost jûn”, zegt Van Klaveren. “Der kaam in soad publyk op ôf en dat ha wy fêst witten te hâlden mei nijsgjirrige stikken dy’t wat fierder gean as allinnich laitsje-of-ik-sjut-toaniel.” Het leverde de toneelvereniging de afgelopen jaren telkens drie keer een vol Buorskip op.
Kers op de taart
Routinier Antsje de Boer zit al veertig jaar bij de Sweachster Krite. Ze stond al zo vaak vooraan bij het uitdelen van de rollen dat ze dit keer de taak van souffleur op zich zou nemen. Door het ongeval van medelid Jelly viel haar onverwacht toch nog een rol in de schoot. “De oaren koene harren rollen al dreame, mar foar my ha se ekstra repetearje moatten.” Is de teleurstelling dan niet dubbel zo groot? Valt allemaal wel mee volgens Antsje. “Elts jier begjinne wy mei neat, mar stadichoan ûntstiet dan in foarstelling. Dat is moai om mei te meitsjen. Yn de rin fan sa’n proses wurde jo in bytsje famylje fan elkoar. Eins fyn ik it repetearjen noch leuker as de útfiering. No ja, de útfiering is fansels wol de kers op de taart.”
Kerstkraker Scrooge
Ondertussen heeft Fryske Krite De Sweach de focus verlegd. Vanwege de omstandigheden nog apart van elkaar, treffen de leden alweer voorbereidingen voor het volgende theaterspektakel. Ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van fanfare Euterpe staat eind dit jaar namelijk opnieuw een grootse coproductie op stapel: de kerstkraker Scrooge. Van Klaveren: “Wy ha it ferhaal fan Dickens oersette litten yn it Frysk. Mei oare ferieningen út it doarp meitsje wy der in soart fan iepenloftspul fan yn winterske sfearen. Wy sykje noch bern dy’t meispylje en meisjonge wolle.”
Grutte mûle
Normaal gesproken repeteert de toneelploeg van de Krite vanaf september tweemaal per week voor de jaarlijkse winteruitvoering. Tussendoor moeten de spelers dan thuis hun teksten instuderen. Hoe doe je dat als jonge moeder van twee kinderen, met nog eens een drukke baan in de psychiatrie ernaast? “Goed plannen”, zegt Petra Vos. “Mar dat is my wol tafertroud. En it is ek mar foar in pear moannen, hear. Al hat it no wat langer duorre.” Petra maakt sinds een paar jaar deel uit van de Krite. “As taskôger hie ik in grutte mûle dat ik fan natuere ek in toanielspyler bin. No, dat moast ik dan mar ris sjen litte. Sa bin ik deryn rolle.” Haar tekst studeert Petra in aan de keukentafel, de kinderen kijken er al niet meer van op. Hun vriendjes wel. “Seit sa’n jonkje: wat docht dyn mem gek. It is mar toaniel, sizze myn bern dan. Okee, hearst dan. En ferfolgens gean se gewoan troch mei boartsjen.”