Oeds Jan Nienhuis op zoek naar het juiste verhaal
Dertig jaar verzamelen is nu gebundeld in 190 pagina’s ‘Van Markinghe tot Makkinga, de geschiedenis van zuidoost Friesland ontrafeld’. Als jongeling werd Nienhuis (63) al gegrepen door de geheimen van de geschiedenis. “Doe’t ik in kear foar it eksamen siet, moast ik in pear dagen rêst nimme. Ik bin it fjild yngien by de Tjonger. Dêr wiene se mei de ruilferkaveling dwaande en der kamen fundaminten bleat te lizzen. De shovel skode de grûn der fuortdaliks wer oerhinne.” Het was 1969 en Nienhuis begreep niet wat hij zag. Later bedacht hij dat het ging om resten van het dorp Hoornsterzwaag. “Foarhinne lei dat doarp oan de Tjonger.” Hij ontdekte dat vele dorpen uit de Stellingwerven ooit aan de Tjonger of Linde lagen voordat ze rond 1100-1200 verplaatst werden naar hogere zandruggen.
Jarenlang verzamelde de oud-Makkingaster feiten en verhalen over de geschiedenis van Zuidoost-Friesland. Hij onderzocht de verhalen ‘van horen zeggen’ in archieven en naslagwerken. “Op in gegeven momint hie ik bergen papier, fotokopyen fan hânskriften, kaartsjes en kaarten, stikken tekst en soks mear. It is ferslaavjend.” In 1990 volgde een poging bij de Stellingwarver Schrieversronte om zijn onderzoekswerk gepubliceerd te krijgen. “Myn frou hat doe alles wat ik oer Makkingea hie, úttypt, in hiele dikke map fol.” De Schrieversronte wilde wel meewerken aan publicatie, maar dan wel in de Stellingwarver taal. “Dat wie in desepsje, ik tocht no hâld ik dermei op.” Vijf jaar later ging hij met zijn verhaal naar de Gorredijkster historicus Hans de Jong. “Dy wurke de hiele klapper troch en fûn dat it útjûn wurde moast.”
Er volgden gesprekken met meerdere uitgevers. Steeds luidde de conclusie: te duur. “En dan hellet de technyk jo yn. Ik ha al it materiaal fan tritich jier yn de kompjûter ynfierd. Us soan hat in útjouwerij, hy hat it klearmakke foar print.” Het maken van het boek betekende wel dat er heel veel keuzes gemaakt moesten worden. “Dat ha ik op gefoel dien, mar wol gronologysk.” Nienhuis maakt gebruik van verschillende lettertypes om aan te geven welke teksten overgenomen zijn uit bijvoorbeeld oude aktes of kerkarchieven. “Ik stuite by myn ûndersyk hieltyd op dingen dy’t net kloppen.” Om oude aktes te kunnen lezen, leerde hij zichzelf in achttien maanden Latijn. Zo kon hij het pad volgen dat monniken van Fulda in 956 aflegden om hun schattingen (belasting) op te halen. “Oan de hân fan dizze rûte wit jo dan presys wêr welk plak leit.” Met eigen onderzoek weerlegt hij foute conclusies uit eerdere publicaties van anderen. Met de publicatie van het boek sluit Nienhuis zijn lange onderzoeksperiode af. “It is no tiid foar wat oars. Ik ha ek tûzenen ansichtkaarten.”
Van Markinghe tot Makkinga (ISBN 9789082362909).
