Alles halen ze uit de kast, passie en gevoel, forte tot fortissimo, zielenrust zelfs. “Jo lizze deryn wat je tinke en fiele.” Orgelspelen zit de drie generaties Van der Meulen in het bloed. Hielke senior, Anton en Hielke junior trekken graag alle registers open.
Een imposant Johannus-kabinetorgel staat niet te missen in de huiskamer van Hielke senior (80) in Terwispel. Even verderop hangt een misschien nog imposanter pijpenfront, het is gekoppeld aan het orgel. Hielke trekt wat registers open, speelt een stukje. De kamer verdwijnt, lijkt te transformeren in een galmende kerkzaal. “Der is in protte geraas yn de wrâld. In moai stik muzyk is as in geheim.”
Pake Hielke is zelfverklaard huiskamerorganist. “Ik ha wolris yn in tsjerke spile, mar jo moatte ek wat oan in oar oerlitte”, zegt hij trots wijzend op zijn zoon Anton en kleinzoon Hielke, beiden organist in meerdere Friese kerken. Voor senior begon het orgelspelen op jonge leeftijd. “By ús thús op de buorkerij stie in trapharmonium yn ‘e keamer. Dêr mochten we as bern op spylje.” Orgelles kreeg hij nooit. “It wienen oare tiden.”
“Ik spylje op gehoar. Noaten kin ik net lêze, mar de wurden wol.” Zijn spel is heel persoonlijk, zegt de oud-boer (“Ik ha noch wol fjouwer droege kij”). Hij speelt vanuit het rustpunt van zijn hart, ‘geestelijke liederen’ zoals dat heet, met het geloof als leidraad voor zijn spel. “Ik kin ek wol Sarie Marijs spylje, mar dat is myn ding net.”
[caption id=”attachment_28312” align=”alignnone” width=”814”] Hielke van der Meulen sr.[/caption]
Al zestig jaar woont Hielke senior in het buitengebied van Terwispel, op de grens met Tijnje vlak naast de plek waar hij geboren werd. Als vanzelfsprekend kwam er ook bij hem een orgel in de huiskamer. Als kleine jongen nam zoon Anton het enthousiasme voor orgelspelen van heit over. “Foar de oargellearaar wie it in kleinichheid om him fierder te krijen. Syn muzikaliteit wie hiel grut.” Na lessen van een schoolmeester kreeg Anton op achtjarige leeftijd les van Piet Zwart in Lemmer. De enige echte, vinden vader en zoon.
“Wy spylje alle trije yn Zwart-stijl”, zegt Anton (57). “Sa breed mooglik, mei it romantyske deryn.” De koraalbewerkingen van Piet Zwart (1921-1987), telg uit een gerenommeerd organistengeslacht, kenmerken zich door een bepaalde opbouw naar forte; Zwart was een meester in het opstuwen en inspireren van kerkgemeentezang. Anton: “It is yn sekere sin sa, datst yn in tsjerke op de minsken ynspylje moatst. As sy folút gean, dochsto dat ek.”
[caption id=”attachment_28313” align=”alignnone” width=”890”] Anton van der Meulen.[/caption]
Anton woont in Nieuwehorne en is kraanmachinist van beroep. “Fan oargelspyljen kinst net ite. En mei myn foaroplieding koe ik net nei it konservatoarium.” Als elfjarige begeleidde hij voor het eerst een eredienst in de kerk. Een unicum was dat, vindt zijn trotse vader. “De koster fan de Langsweachster tsjerke wie ek meunsternimmer by ús thús. Doe sei er op in kear dat se om in organist sochten. Sa is it kaam.” Vanaf die tijd speelde Anton in de kerken van Langezwaag en Tijnje, later kwam er nog een ‘aardich ploechje’ kerken bij. Naast het onverminderd genieten van orgelspelen, blijven hem een paar hoogtepunten bij: hij speelde op de doopdienst van kleinzoon Anthonie en samen met zoon Hielke begeleidde hij de kerstsamenzang in de Bethelkerk van Drachten. Voor de jonge Hielke (30) is er nog een hoogtepunt. “Ik ha yn 2013 spile by it fjirtichjierrich jubileum fan heit yn de tsjerke fan De Tynje. En ek op de begraffenissen fan beide beppen.”
Met het Interkerkelijk Streekkoor uit Balk, waar Hielke junior zes jaar aan was verbonden, maakte hij reizen naar Duitsland en Polen. Hielke woont in Hemrik en is netwerk-consultant. “Doe’t ik jong wie, ha ik earst les hân fan heit. Mar dat wurket net. As heit sei: it kin wol sa, dan tocht ik, it kin wol oars.” Op een avond belde heit met Jan Overbeek, organist en schoonzoon van de befaamde Piet Zwart. “Heit sei dat er in pasjint foar him hie.” Dus ging Hielke als tienjarige op les bij Jan Overbeek in Lemmer. “Earst mei heit of mem, letter waard it fêste prik dat pake my derhinne brocht.” Pake genoot van die ritjes, maar was er ook om zijn kleinzoon te ondersteunen. “Soms siet ik gûlend by pake yn de auto, dan rôp ik: ik wol dit net. Jan ferge my foaral yn it begjin hiel bot. Dan sei er: je wilt toch beter worden dan de dorpsorganist?” Zijn leraar wilde hem naar het conservatorium hebben, Hielke dacht daar anders over. “Ik woe spylje wat ik moai fûn.”
[caption id=”attachment_28314” align=”alignnone” width=”885”] Hielke van der Meulen jr.[/caption]
Als veertienjarige begeleidde hij voor het eerst een kerkdienst, in Katlijk. Zijn vader had een dubbele boeking, dus sprong Hielke in. “Yn dy jonge jierren wie ik dêr maklik yn. Dan tocht ik: dy ferskes ken ik wol, ik spylje se sa wol.” Later begon hij zich voor te bereiden op de liturgie van de zondagse kerkdienst. “No lês ik faak de tekst fan in liet even troch of spylje yn op wat de dûmny seit.”
Organisten spelen namelijk niet alleen de melodie ter begeleiding van samenzang. Het spel bestaat ook voor een deel uit improvisaties, vaak voorafgaand aan een lied of als tussenspel. “Lêst ha ik noch ‘You never walk alone’ yn it foarspul ferwurke.” Die improvisaties werken heilzaam, zeker op begrafenissen, zegt Hielke senior. “Je lizze deryn wat je tinke en fiele, dêr ha in protte minsken wat oan.”
Jongste telg in de organistenfamilie is Anthonie van der Meulen, pas een half jaar oud. “Sa gau as it kin, giet hy ek efter it oargel”, lacht heit Hielke.
Een imposant Johannus-kabinetorgel staat niet te missen in de huiskamer van Hielke senior (80) in Terwispel. Even verderop hangt een misschien nog imposanter pijpenfront, het is gekoppeld aan het orgel. Hielke trekt wat registers open, speelt een stukje. De kamer verdwijnt, lijkt te transformeren in een galmende kerkzaal. “Der is in protte geraas yn de wrâld. In moai stik muzyk is as in geheim.”
Pake Hielke is zelfverklaard huiskamerorganist. “Ik ha wolris yn in tsjerke spile, mar jo moatte ek wat oan in oar oerlitte”, zegt hij trots wijzend op zijn zoon Anton en kleinzoon Hielke, beiden organist in meerdere Friese kerken. Voor senior begon het orgelspelen op jonge leeftijd. “By ús thús op de buorkerij stie in trapharmonium yn ‘e keamer. Dêr mochten we as bern op spylje.” Orgelles kreeg hij nooit. “It wienen oare tiden.”
“Ik spylje op gehoar. Noaten kin ik net lêze, mar de wurden wol.” Zijn spel is heel persoonlijk, zegt de oud-boer (“Ik ha noch wol fjouwer droege kij”). Hij speelt vanuit het rustpunt van zijn hart, ‘geestelijke liederen’ zoals dat heet, met het geloof als leidraad voor zijn spel. “Ik kin ek wol Sarie Marijs spylje, mar dat is myn ding net.”
[caption id=”attachment_28312” align=”alignnone” width=”814”] Hielke van der Meulen sr.[/caption]
Al zestig jaar woont Hielke senior in het buitengebied van Terwispel, op de grens met Tijnje vlak naast de plek waar hij geboren werd. Als vanzelfsprekend kwam er ook bij hem een orgel in de huiskamer. Als kleine jongen nam zoon Anton het enthousiasme voor orgelspelen van heit over. “Foar de oargellearaar wie it in kleinichheid om him fierder te krijen. Syn muzikaliteit wie hiel grut.” Na lessen van een schoolmeester kreeg Anton op achtjarige leeftijd les van Piet Zwart in Lemmer. De enige echte, vinden vader en zoon.
“Wy spylje alle trije yn Zwart-stijl”, zegt Anton (57). “Sa breed mooglik, mei it romantyske deryn.” De koraalbewerkingen van Piet Zwart (1921-1987), telg uit een gerenommeerd organistengeslacht, kenmerken zich door een bepaalde opbouw naar forte; Zwart was een meester in het opstuwen en inspireren van kerkgemeentezang. Anton: “It is yn sekere sin sa, datst yn in tsjerke op de minsken ynspylje moatst. As sy folút gean, dochsto dat ek.”
[caption id=”attachment_28313” align=”alignnone” width=”890”] Anton van der Meulen.[/caption]
Anton woont in Nieuwehorne en is kraanmachinist van beroep. “Fan oargelspyljen kinst net ite. En mei myn foaroplieding koe ik net nei it konservatoarium.” Als elfjarige begeleidde hij voor het eerst een eredienst in de kerk. Een unicum was dat, vindt zijn trotse vader. “De koster fan de Langsweachster tsjerke wie ek meunsternimmer by ús thús. Doe sei er op in kear dat se om in organist sochten. Sa is it kaam.” Vanaf die tijd speelde Anton in de kerken van Langezwaag en Tijnje, later kwam er nog een ‘aardich ploechje’ kerken bij. Naast het onverminderd genieten van orgelspelen, blijven hem een paar hoogtepunten bij: hij speelde op de doopdienst van kleinzoon Anthonie en samen met zoon Hielke begeleidde hij de kerstsamenzang in de Bethelkerk van Drachten. Voor de jonge Hielke (30) is er nog een hoogtepunt. “Ik ha yn 2013 spile by it fjirtichjierrich jubileum fan heit yn de tsjerke fan De Tynje. En ek op de begraffenissen fan beide beppen.”
Met het Interkerkelijk Streekkoor uit Balk, waar Hielke junior zes jaar aan was verbonden, maakte hij reizen naar Duitsland en Polen. Hielke woont in Hemrik en is netwerk-consultant. “Doe’t ik jong wie, ha ik earst les hân fan heit. Mar dat wurket net. As heit sei: it kin wol sa, dan tocht ik, it kin wol oars.” Op een avond belde heit met Jan Overbeek, organist en schoonzoon van de befaamde Piet Zwart. “Heit sei dat er in pasjint foar him hie.” Dus ging Hielke als tienjarige op les bij Jan Overbeek in Lemmer. “Earst mei heit of mem, letter waard it fêste prik dat pake my derhinne brocht.” Pake genoot van die ritjes, maar was er ook om zijn kleinzoon te ondersteunen. “Soms siet ik gûlend by pake yn de auto, dan rôp ik: ik wol dit net. Jan ferge my foaral yn it begjin hiel bot. Dan sei er: je wilt toch beter worden dan de dorpsorganist?” Zijn leraar wilde hem naar het conservatorium hebben, Hielke dacht daar anders over. “Ik woe spylje wat ik moai fûn.”
[caption id=”attachment_28314” align=”alignnone” width=”885”] Hielke van der Meulen jr.[/caption]
Als veertienjarige begeleidde hij voor het eerst een kerkdienst, in Katlijk. Zijn vader had een dubbele boeking, dus sprong Hielke in. “Yn dy jonge jierren wie ik dêr maklik yn. Dan tocht ik: dy ferskes ken ik wol, ik spylje se sa wol.” Later begon hij zich voor te bereiden op de liturgie van de zondagse kerkdienst. “No lês ik faak de tekst fan in liet even troch of spylje yn op wat de dûmny seit.”
Organisten spelen namelijk niet alleen de melodie ter begeleiding van samenzang. Het spel bestaat ook voor een deel uit improvisaties, vaak voorafgaand aan een lied of als tussenspel. “Lêst ha ik noch ‘You never walk alone’ yn it foarspul ferwurke.” Die improvisaties werken heilzaam, zeker op begrafenissen, zegt Hielke senior. “Je lizze deryn wat je tinke en fiele, dêr ha in protte minsken wat oan.”
Jongste telg in de organistenfamilie is Anthonie van der Meulen, pas een half jaar oud. “Sa gau as it kin, giet hy ek efter it oargel”, lacht heit Hielke.
