Jubileum korps als pilot voor Kulturele Haadstêd 2018
De kerk staat centraal in veel dorpen. Niet alleen als plek voor geloofsbelijdenis, maar ook gewoon als gebouw. “En der sitte ûngelooflik folle ferhalen om in tsjerke hinne”, vertelt toneelschrijver Bouke Oldenhof. Hij noemt zijn woonplaats als voorbeeld. Tijnje kende, zeker in een wat verder verleden, duidelijk twee bevolkingsgroepen. “De finen en de readen. En dy lêsten kamen net yn de tsjerke.” We leven nu in een andere tijd, maar toch vlamt de tegenstelling soms op. Zo heeft Tijnje nog altijd twee scholen. “No’t der praat wurdt oer in fúzje, komme sentiminten wol wer boppe.” Een ander voorbeeld uit het verleden: Tijnje had jarenlang een communistische groenteboer. “Hy wenne tsjinoer de tsjerke, mar hat der neffens syn soan nea binnen west.”
Het gaat om het verhaal
Deze tegenstelling uit verleden en heden was voor Oldenhof een prachtig thema voor de productie ‘Troch de buorren’ die hij schreef ter gelegenheid van het 110-jarig bestaan van de Christelijke Muziekvereniging De Bazuin. “Ien fan de haadfiguren sil bygelyks sjonge yn de tsjerke. Mar hy komt út in reade famylje en fielt dan ynienen de skiednis fan syn hiele famylje op ‘e rêch.” En zo speelt het verleden altijd weer een rol in het heden. “In mienskip wurdt foarme troch ferhalen dy’st dielst. It ferline komt dan ek altyd werom.” Oldenhof schreef voor De Bazuin een verhaal waarin hij beide kanten van de medaille laat zien. Het gaat niet om goed of verkeerd, het gaat om het verhaal. Al is hij natuurlijk niet vies van een klein moraaltje. “Yn it stik docht wol bliken dat der ek net in soad oan is at minsken te folle op elkoar lykje. Der moat al in bytsje spanning tusken minsken wêze om it libben wat leuk te meitsjen.”
In ‘Troch de buorren’ werkt De Bazuin samen met de plaatselijke toneelvereniging Rjucht en Sljucht. De regie is in handen van Jan Smit. Muziek speelt vanzelfsprekend een belangrijke rol. “De Bazuin ûnderstreket mei de muzyk de emoasjes yn it spul”, vertelt Rianne Kerkstra van De Bazuin. “It is besteande muzyk dy’t derby socht is.” Rianne begeleidt als solist op haar altsax de verteller in het verhaal. Ze is zelf ook exponent van de veranderde tijdsgeest. Als niet-kerkelijke blaast ze vrolijk mee bij De Bazuin, ook de koralen uit het bekende rode boekje en wanneer het korps een kerkdienst begeleidt.
Pilotproject KH2018
Voor Oldenhof is de productie ‘Troch de buorren’ een pilot voor een veel groter project dat hij samen met regisseur Jos Thie op stapel heeft staan voor Kulturele Haadstêd 2018. “Wy neame dat ‘ûnder de toer’ en wolle yn fyftich plakken yn Fryslân ferhalen brûke dy’t yn en om de tsjerke spylje. Yn dy doarpen moat toaniel gearwurkje mei in oare keunstfoarm. Op De Tynje is dat it korps, mar it kin ek in skilder, fotograaf of wat oars wêze. En der moat in Europeesk tintsje oan sitte, want Kulturele Haadstêd is in Europeesk projekt.”
Dat Europese tintje vond Tijnje in het Franse plaatsje Tignes, dat in de Friese en Franse uitspraak sterk op elkaar lijkt. Oldenhof zocht contact in Frankrijk, maar kreeg weinig respons. Hij besloot daarop om dan maar samen met Henk Bosma van Rjucht en Sljucht en cameraman Hans van der Linden naar Frankrijk af te reizen. De daar gemaakte opnames komen terug in de productie. Henk Bosma: “Tignes hat in bysûnder ferhaal. It is yn de jierren fyftich ûnderstrûpt troch de oanlis fan in stuwmar. Se ha doe sels it tsjerkhôf leechhelle en ferpleatst. Ien kear yn de tsien jier pompe se it mar leech.” Tignes is in fases op verschillende hoogtes herbouwd en is nu vooral bekend als wintersportoord. De skiwedstrijden tijdens de Olympische Spelen van Albertville in 1992 werden er bijvoorbeeld afgewerkt. Oldenhof knoopt op creatieve wijze De Tynje en Tignes aan elkaar. Zo verdween Tignes ooit onder water, terwijl De Tynje juist bekend staat als ‘It doarp dat út de puollen riist.”
Een pilot is om te leren. Voor het vervolg van het project weet Oldenhof nu dat het koppelen van een Fries dorp aan iets Europees nog niet zo makkelijk is als het lijkt. “Samar kontakt lizze is in yllúzje. Dêr moatte wy by it grutte projekt hiel skerp op wêze. It ferhaal fan Tignes hie ik fyftjin jier lyn alris lêzen. Dat siet noch op myn hurde skiif. Mar it sil foar de oare doarpen sykjen wurde.” Een ander leerpuntje uit het pilotproject: pak het initiatief met een paar verenigingen op. “Dan sette je fuortdaliks de organisaasjekracht fan de ferienigingen yn.”
Troch de buorren
De jubileumvoorstelling ‘Troch de buorren’ wordt drie keer gespeeld: vrijdag 11 december (20.00 uur), zaterdag 12 december (20.00 uur) en zondag 13 december (16.30 uur). Locatie: PKN-kerk aan de Rolbrêgedyk. Kaarten zijn te bestellen via www.debazuintijnje.nl. Entree: 16 euro. Donateurs van De Bazuin en leden van Rjucht en Sljucht hebben korting.
