Tropische Kas viert jubileum
Het was Kees van der Ploeg uit Beetsterzwaag een doorn in het oog. Achter opschietend struikgewas stonden drie adellijke kassen te verpieteren. Slechts een handvol mensen wist nog van het bestaan van de kassen in de Overtuin van de Lycklama’s. Twaalf jaar geleden trommelde hij een aantal Sweachsters bijeen. Er moest wat gebeuren, de tropische kas en de twee andere kassen moesten weer in oude glorie worden hersteld. Twee jaar later vormde de oprichting van de Vereniging Vrienden van de Tropische Kas de start van een opmerkelijke revival.
Bij de mannen van het eerste uur waren ook Andries Pebesma en Frank van der Haak. Om de kas meer bekendheid te geven, huppelden ze als bloemenmeisjes mee in de Koninginneoptocht in het dorp. Ze bestookten de Opsterlandse politiek met hun plannen en wisten uiteindelijk een structurele subsidie los te peuteren. Tien jaar later zijn de heren nog steeds drijvende krachten in het bestuur.
In die tien jaar is er veel gebeurd. De vriendenclub telt nu 400 betalende leden. De verpauperde kassen staan er sfeervol en goed verzorgd bij. Een bijgebouwde kas functioneert als ontvangstruimte voor de jaarlijks 4.000 bezoekers. Het groepje actievoerders is uitgegroeid tot een hechte club van 50 vrijwilligers, waaronder Antje Gorter. “It is hjir sa’n moai plakje. Ik bin hjir graach frijwilliger.”
Blomkeman
Bestuurslid Andries Pebesma is zelf een groot plantenliefhebber. Zijn eigen tuin staat bij tuinliefhebbers bekend om de zeldzame planten en de verzameling kuipplanten. “Ik bin in blomkeman en nim faak sied mei út it bûtenlân, om it thús te siedzjen. Ik ha in soad kúpplanten. Dat hat Kees grif witten, doe’t hy my 12 jier ferlyn frege.” Andries is niet alleen geïnteresseerd in planten, maar ook in historie. Beide hobby’s smelten samen in de Tropische Kas. “De Freonen fan de Kas fiere aanst harren 10-jierrich bestean. En dan binne der minsken dy’t tinke dat de Tropyske Kas ek 10 jier bestiet. Mar dat is net sa, dy wie der yn 1869 al.” Voor Frank van der Haak telt eenzelfde soort verhaal. Als natuurmens voelde en voelt hij zich betrokken bij het kassencomplex. “Hier groeien prachtige planten. Zie daar die handvormige sinaasappel. Dat is Boeddha’s hand. En daar staat de Olifantsvoet, een cactussoort.” De olifantsvoet lijkt op een dood stuk hout. Maar schijn bedriegt. Groene spruiten slingeren vanuit de voet omhoog. Antje Gorter: “Dy Olifantsfoet stie hjir al in pear jier. Hy like kroandea. Wy hienen it der al oer om him fuort te smiten, mar it geduld fan Andries wie noch net op. Op in moarn kaam hy oerémis út de kas. ‘Der sit in grien sprútsje oan!’, rôp hy. En moast no ris sjen, wat in grien der út dy deade stobbe komt.”
Luchtwortels
Bij de Tropische Kas denken veel mensen dat het om één kas gaat. In werkelijkheid zijn het er vier. Achter in de Overtuin staan de Tropische Kas, de Oranjerie, de Lessenaarskas en de bezoekerskas. De Tropische Kas werd in 1869 gebouwd door Jonkheer Jan Anne Lycklama à Nijeholt. Tuinmannen van de familie kweekten hier allerlei exotische bloemen en vruchten. De Tropische Kas was aanvankelijk een zogenaamde oranjerie, waar kuipplanten konden overwinteren. Verwarming in de kas kwam er pas omstreeks 1900, met de bouw van een ketelhuis tegen de kas aan. Tropische (kamer)planten kregen door de warmte de kans zich te ontwikkelen en zo werd de oranjerie steeds meer een tropische kas. In 1970 volgde de bouw van de nieuwe Oranjerie. In de Tropische Kas ontwikkelde zich in de loop van de tijd een wirwar aan planten. In het achterste deel ontstond een stukje tropisch regenwoud. Luchtwortels, orchideeën, vleesetende planten en grote hertshoornvarens bepalen daar het beeld. De Lessenaarskas, ook in 1869 gebouwd, staat vol met druivenplanten.
Fûn
Het kassencomplex groeide de afgelopen tien jaar uit tot een toeristische attractie, met bezoekers van heinde en verre. Ook de Overtuin zelf en de speciaal aangelegde borders spreken tuinliefhebbers aan. “It kealle swier yn it begjin. Foar’t de gemeente en wy it iens wiene oer de takomst fan de Kas is hiel wat tiid ferrûn”, zegt Pebesma. De inspanningen waren uiteindelijk niet voor niets. Rondom de kas zijn er jaarlijks allerlei activiteiten, zoals de Appeldag en de Stekjesmarkt. Is er in Beetsterzwaag wat te beleven, dan doet de Tropische Kas altijd mee. Vrijwilligster Antje Gorter is er blij mee. Ze keerde tien jaar geleden van het drukke Amsterdam terug naar Fryslân. “Ik woe graach wer yn in mienskip wenje wêr’t wat te belibjen is. Dat ha ik hjir fûn.”
Open Dag
Ter gelegenheid van het tienjarig jubileum organiseert De Tropische Kas op zaterdag 30 augustus een open dag (14.00-17.00 uur). Naast het bekijken van de kassen en de planten is er een speciale wandeling uitgezet met een blik in het verleden. Ars Musica verzorgt de muziek en een tropisch hapje en drankje ontbreken niet.
