Lezing De melkstaking 1943 door Bert Looper
GORREDIJK Bert Looper, voormalig directeur van Tresoar, houdt op woensdag 3 mei (20.00 uur) in Museum Opsterlân een lezing over de Melkstaking van 1943 in Friesland. Hij zal ook dieper ingaan op de gevolgen van deze staking voor Gorredijk en directe omgeving. Daarnaast zoomt hij in op Tjitske Eisenga, de vrouw van Jan Eisenga die na zijn executie achterbleef met twee jonge kinderen. De lezing sluit aan bij de expositie in Museum Opsterlân over de Melkstaking.
De Melkstaking was de Friese reactie op de landelijke stakingsgolf die zich vanaf 29 april 1943 als een olievlek over Nederland uitbreidde. Vanaf 30 april staakten Friese boeren, arbeiders en ambtenaren eensgezind. Boeren dumpten massaal hun melk in sloten en daarom is de staking bekend geworden onder de naam De Melkstaking. De Duitse bezetter greep met harde hand in: het standrecht werd ingevoerd en eenieder die doorging met staken liep het risico om te worden doodgeschoten.
Museum Opsterlân is onlosmakelijk verbonden met deze geschiedenis. Het museum was destijds de lagere school waar onderwijzer Jan Eisenga werkte. Hij voelde zich solidair met de stakers en wilde dat de school na de paasvakantie gesloten zou blijven. Hij riep de ouders op hun kinderen thuis te laten. Met deze schoolstaking kwam hij bij de bezetter in beeld. Hij werd op 3 mei 1943 gearresteerd en op 5 mei via het standrecht geëxecuteerd aan het Kalverdijkje in Leeuwarden. Zijn lichaam is nooit gevonden.
De Melkstaking, landelijk bekend als de April-Meistaking, was het meest massale protest in bezet Europa en de grootste staking uit de Nederlandse geschiedenis. Uit angst dat de staking overslaat naar andere bezette gebieden in Europa besluit de hoogste Duitse politiechef Hanss Rauter tot een aanpak van terreur en willekeur: “Er moeten doden vallen, dat zal de Nederlanders leren”. In heel Nederland stierven hierdoor tweehonderd mensen. Tachtig stakers werden standrechtelijk geëxecuteerd. Om de bevolking te intimideren, werden hun namen op aanplakbiljetten bekendgemaakt. Bovendien vielen er daarnaast nog eens 95 doden en 400 zwaargewonden door beschietingen en als gevolg van uitputting in de strafkampen.
Entree tot de lezing is 10 euro, inclusief bezoek aan de tentoonstelling. Vanwege het beperkt aantal zitplaatsen is aanmelden noodzakelijk: info@museumopsterlan.nl of 0513-462930. Zonder aanmelding alleen toegang als er plaats beschikbaar is.
De tentoonstelling De Melkstaking van 1943 is tot en met 1 juli te zien in het museum. Openingstijden: dinsdag t/m zaterdag 13.00 - 17.00 uur.
