Stoomtijden herleven in Nij Beets
NIJ BEETS Het is een en al stoom, komend weekend in Nij Beets. Op het terrein van openluchtmuseum It Damshûs worden de eerste stoomdagen van Fryslân georganiseerd. Met allerlei door stoom aangedreven voer- en vaartuigen.
Stoomdagen zijn er al her en der in Nederland, maar Nij Beets heeft in deze orde van grootte de primeur voor Fryslân. Vanuit heel Nederland reizen stoomliefhebbers komend weekend naar It Damshûs. Met stoomtractoren, stoomboten, stoomauto’s en natuurlijk locomobielen. De oudste aanwezige stoommachine stamt uit 1898. Dergelijke machines hebben veel onderhoud nodig om goed en veilig te kunnen blijven draaien. Verder zijn er nog rijdende, op schaal nagemaakte, miniatuur-stoommachines, stoomtreintjes en op afstand bestuurbare bootjes. Alles wat er te zien is beweegt op stoom.
De opkomst van de stoommachines viel samen met de start van de turfwinning rond Nij Beets in de tweede helft van de 19e eeuw. Bestuurslid Harm Tolsma legt uit hoe het initiatief ontstaan is: “De Stoomdagen passe yn it tiidsbyld fan It Damshûs. De earste baggelmasjine fan ‘e turfwinning rûn ek op stoom.” Met de Stoomdagen hoopt het museum ook andere doelgroepen naar Nij Beets te trekken. Momenteel brengen met name families, bedrijven of scholen een bezoek aan It Damshûs. Leentje van den Berg houdt zich bezig met de promotie-activiteiten: “Wy hoopje dat de minsken dy’t der kommend wykein binne, letter nochris weromkomme.”
Verschillende kolen
Vrijwilliger Fré Vaatstra is mede-initiatiefnemer en heeft namens It Damshûs contact gelegd met de diverse clubs en verenigingen die zich in Nederland bezighouden met stoommachines en aanverwante zaken. Het organiseren van Stoomdagen is geen klusje voor tussendoor, het heeft veel voeten in aarde. Zo moeten er bijvoorbeeld verschillende soorten kolen beschikbaar zijn voor de deelnemers: “Wy moatte soargje foar grutte en lytse koalen en ek noch foar reek-earme koalen. Boppedat wurdt der gjin gewoan kraanwetter brûkt foar de lytse stoommasjines, mar ‘demi-wetter’, dat is wetter sûnder mineralen.”
De huisjes van It Damshûs worden tijdens de Stoomdagen bewoond door acteurs die in originele kledij acts opvoeren die verwant zijn aan stoom en turfwinning. Voor kinderen valt er ook van alles te zien. Zo zijn er demonstraties met miniatuur-stoomtreinen en zijn er zelfs bouwpakketten van stoommachientjes te koop.
Stoomfluiten klinken
Er valt dus van alles te beleven en zeker ook te horen. De stoomfluiten van de machines en voertuigen zullen ongetwijfeld schallen over de weilanden rond het dorp. Water dat borrelt en sist totdat door stoomvorming voldoende druk is opgebouwd, waarna de vele machines sissend en zuigend tot leven komen. Kortom: er beweegt van alles en van alles maakt geluid tijdens de Stoomdagen.
‘Dagtaak’
Naast It Damshûs wordt tijdelijk een camping ingericht voor de deelnemers en hun kampeerauto’s en caravans. Vrachtwagens en diepladers met daarop zware stoomtrekkers moeten ook een zorgvuldig uitgezochte plek krijgen. Hekwerk moet geplaatst worden en er komen tenten en kramen. Harm laat een schets van de plattegrond van het terrein zien: “Der moat noch in soad dien wurde. Wy ha der mei ús frijwilligers in deitaak oan. Mar dit museum en dizze regio fertsjinje sa’n evenemint, dus wy dogge it goed of wy dogge it net”.
De Nij Beetster Stoomdagen zijn op 22 en 23 juni (10.00 tot 17.00 uur) in en om It Damshûs. Entree: 15 euro (tot 12 jaar 7,50 euro). damshus.nl
