De naam Hijlkema kom je nogal eens tegen in Langezwaag. Maar niemand kon zich Johannes herinneren, hij kwam in de Tweede Wereldoorlog op 21-jarige leeftijd om bij gevechtshandelingen. Hielke de Vries diepte het verhaal over zijn vergeten dorpsgenoot op. Zaterdag 19 oktober (15.00 uur) vertelt hij het verhaal van Johannes Hijlkema in het dorpshuis van Langezwaag.
In 2015 maken De Vries en zijn vrouw een vakantietochtje met de boot over de Lek en de Nederrijn. Afgemeerd in Wageningen zien ze in de verte de Grebbeberg. “In histoarysk plak, mar wy wiene der noch noait west.” De volgende dag pakken ze de vouwfiets voor een bezoek aan het ereveld waar 800 gesneuvelde militairen uit de Tweede Wereldoorlog begraven liggen. In het documentatiecentrum, met archieflijsten van alle door oorlogshandelingen omgekomen Nederlanders, tikt De Vries het trefwoord Langezwaag in. Tot zijn verbazing verschijnen er zes namen in beeld. “Dy fan fersetsman Gerke Numan koe ik, mar de oaren net. Der stie ek in Hijlkema tusken. Dy binne der mear yn it doarp. Ik tocht: der sol immen wol mear fan witte.”
Maar geen van alle Hijlkema’s en oudere dorpsgenoten die De Vries naderhand spreekt, herinnert zich Johannes. Bij de Oorlogsgravenstichting ontdekt hij dat Johannes in 1941 als bemanningslid van Hr.Ms. O16 omkwam in de Zuid-Chinese Zee. De onderzeeboot liep ongelukkigerwijs voor de kust van Siam (het huidige Thailand) op een Japanse mijn. De Vries schrijft in de dorpskrant wat hij over Johannes heeft ontdekt en vraagt of iemand hem verder kan helpen. “Gjin reaksje, it spoar rûn dea.” De Vries heeft de zoektocht al min of meer opgegeven als er een onverwacht mailtje binnenkomt. Ook Janni Bouwhuis uit Apeldoorn probeert te achterhalen wat er met haar oom van moederskant is gebeurd. Al googelend stuitte ze op de oproep van De Vries. “Janni fertelde dat har beppe katolyk wie en dat pake Hijlkema ek it roomske leauwen oannommen hie. Dêrtroch wie der in breuk mei de famylje ûntstien. Dat ferklearret wêrom’t Johannes by de Hijlkema’s fan hjoeddedei net yn de kunde is.” Janni weet ook waar Johannes en haar moeder opgroeiden: Langezwaag 140. Via vooroorlogse gemeentearchieven traceert De Vries het adres. “In lyts buorkerijke by Lúkswâld, dat hearde doetiids ta it grûngebiet fan Langsweagen.”
In 2015 maken De Vries en zijn vrouw een vakantietochtje met de boot over de Lek en de Nederrijn. Afgemeerd in Wageningen zien ze in de verte de Grebbeberg. “In histoarysk plak, mar wy wiene der noch noait west.” De volgende dag pakken ze de vouwfiets voor een bezoek aan het ereveld waar 800 gesneuvelde militairen uit de Tweede Wereldoorlog begraven liggen. In het documentatiecentrum, met archieflijsten van alle door oorlogshandelingen omgekomen Nederlanders, tikt De Vries het trefwoord Langezwaag in. Tot zijn verbazing verschijnen er zes namen in beeld. “Dy fan fersetsman Gerke Numan koe ik, mar de oaren net. Der stie ek in Hijlkema tusken. Dy binne der mear yn it doarp. Ik tocht: der sol immen wol mear fan witte.”
Maar geen van alle Hijlkema’s en oudere dorpsgenoten die De Vries naderhand spreekt, herinnert zich Johannes. Bij de Oorlogsgravenstichting ontdekt hij dat Johannes in 1941 als bemanningslid van Hr.Ms. O16 omkwam in de Zuid-Chinese Zee. De onderzeeboot liep ongelukkigerwijs voor de kust van Siam (het huidige Thailand) op een Japanse mijn. De Vries schrijft in de dorpskrant wat hij over Johannes heeft ontdekt en vraagt of iemand hem verder kan helpen. “Gjin reaksje, it spoar rûn dea.” De Vries heeft de zoektocht al min of meer opgegeven als er een onverwacht mailtje binnenkomt. Ook Janni Bouwhuis uit Apeldoorn probeert te achterhalen wat er met haar oom van moederskant is gebeurd. Al googelend stuitte ze op de oproep van De Vries. “Janni fertelde dat har beppe katolyk wie en dat pake Hijlkema ek it roomske leauwen oannommen hie. Dêrtroch wie der in breuk mei de famylje ûntstien. Dat ferklearret wêrom’t Johannes by de Hijlkema’s fan hjoeddedei net yn de kunde is.” Janni weet ook waar Johannes en haar moeder opgroeiden: Langezwaag 140. Via vooroorlogse gemeentearchieven traceert De Vries het adres. “In lyts buorkerijke by Lúkswâld, dat hearde doetiids ta it grûngebiet fan Langsweagen.”
