In de komende maanden organiseert Sa! Media in samenwerking met de Opsterlandse gemeenteraad zes keer een politiek café. Een discussieprogramma over actuele politieke thema’s. Met aan tafel raadsleden, deskundigen en belangenvertegenwoordigers.
In de eerste aflevering (te zien op deze site vanaf 24 september 12.00 uur) staat wonen centraal. Met onder andere een gesprek met raadsleden Marcel van Opzeeland (Opsterlands Belang) en Harm de Jong (FNP) over toekomstscenario’s voor Opsterland.
In april presenteerde het Fries Sociaal Planbureau (FSP) op verzoek van de gemeenteraad vier toekomstscenario’s voor het Opsterland van 2040. Wat hielden de scenario’s ook al weer in:
Calculerende scenario - Sober en Creatief
Aantal inwoners daalt gestaag door vergrijzing en het vertrek van jongeren. De lokale economie worstelt met de nasleep van de coronacrisis. Woningcorporaties bouwen amper en richten zich veel op herstructurering van dorpen en wijken. Er is volop discussie over het mkb en wat te doen met leegstaand agrarisch vastgoed. Door financiële krapte is er amper economisch beleid gevoerd. Door een krappe overheidsbeurs is lokaal initiatief steeds belangrijker. Inwoners en bestuurders zitten niet stil, er is veel creativiteit. Burgers zoeken samen met overheden, bedrijven en kennisinstellingen naar efficiënte oplossingen. Er is aandacht voor mobiliteit en energiezuinige woningen. Burgers reageren creatief en calculerend op vergrijzing, ze hebben bijvoorbeeld een uitruilsysteem opgezet voor ouderenzorg en mantelzorg. Veel voorzieningen zijn geconcentreerd in grote kernen als Gorredijk. In de kleinere dorpen laat de gemeente voorzieningen over aan de mienskip. Lokaal initiatief is het sleutelwoord. Dat leidt tot parels van burgerinitiatief, maar over het algemeen ontstaat in de kleine dorpen een verschraling van voorzieningen.
Improviserende scenario - Samen voor de leefbaarheid
Het aantal inwoners blijft langzaam maar gestaag dalen. Inwoners zetten alles op alles om de gemeenschap sterk te houden. Een deel van de jongeren blijft dankzij lokale initiatieven die werk en woningen bieden. Er zijn innovatieve woonoplossingen rond zorg en welzijn. Bevolking koestert het landelijke karakter, de Opsterlandse identiteit. Vooral kleine dorpen merken gevolgen van krimp. Gedreven door saamhorigheid en wederkerigheid zetten veel inwoners zich in voor de mienskip, als mantelzorger, vrijwilliger en/of bestuurder. Een trouwe groep maatschappelijk actieven houdt met kunst- en vliegwerk het dorpshuis, het verenigingsleven en jaarlijkse evenementen overeind. Technologische innovatie en coöperatieve organisatievormen gaan hand in hand. Gezamenlijke energiecoöperaties profiteren van vrijkomende landbouwgrond. De SRV 2.0, een elektrische buurtbus met winkel- en bibliotheekfunctie, pendelt tussen de dorpen. Oud vastgoed krijgt nieuwe functies.
Leefkuilscanario - Groeien en bloeien
Opsterland groeit dankzij de sfeer, het veelzijdige landschap en de ruimte. Jongeren vinden voldoende binding en vrijheid om te blijven. Nieuwkomers op zoek naar rust en natuurschoon knappen oude huizen op. Veel jonge gezinnen kiezen voor een klein dorp. Dankzij digitaal thuiswerken en investeringen in mobiliteit zijn meer banen binnen handbereik. Er wordt in alle dorpen divers gebouwd. In Gorredijk voornamelijk starterswoningen, in kleine kernen zijn gezinswoningen populair. Ieder dorp heeft een eigen sterk karakter. Lokale verschillen worden erkend en gekoesterd. Iedereen een eigen leefkuil maakt democratische besluitvorming moeilijker. Veel bijeenkomsten voor inwoners houden de afstand tussen burger en bestuur toch klein. Inwoners onderhouden samen met beheerders natuurgebieden en landschap. Burgers zijn nauw betrokken bij bijzondere activiteiten op agrarische bedrijven. Burgers en overheid werken samen aan innovatief netwerken op basis van autonome technologie en deelmobiliteit, zoals zelfrijdende taxi’s. Dit helpt bij zelfredzaamheid van ouderen in de kleine kernen.
Uitbundige scenario - Expansieve ontwikkeling
Opsterland groeit door nieuwkomers uit de stadsregio Groningen, het overbevolkte westen van het land en Fryslân zelf. Voor nieuwkomers zijn betaalbaarheid van woningen en bereikbaarheid met omliggende regio’s belangrijk. Er wordt volop gebouwd, vaak geclusterd in nieuwe wijkjes aan de randen van de grotere kernen. Er ontstaan sociale verschillen tussen ‘import’ en ‘echte’ dorpsbewoners. De overheid heeft ouderen verleid om naar moderne appartementen te verhuizen, hun grotere eengezinswoningen komen vrij voor nieuwe gezinnen. Er zijn grote investeringen in bereikbaarheid, met een slim elektrisch oplaadnetwerk en een fijnmazig netwerk van verschillende mobiliteitsvormen. Het aantal boeren is gedaald, verbrede landbouw en landschapsbeheer is de toekomst. Voorzieningen zijn goed op orde, de detailhandel is afgenomen. Alleen Gorredijk behoudt zijn bovenlokale verzorgingsfunctie. Op bedrijventerreinen is geïnvesteerd in duurzame en circulaire economie. Nieuwe digitale stemgelegenheden leiden tot een groei in digitale directe democratie.
