Anko Postma: wethouder van de lange adem

Vrijwilliger Ittsje Wolthers heeft de koffie klaar in It Damshûs, een bewust gekozen plek. “In 2004 verhuisden wij vanuit Apeldoorn naar Nij Beets, terug naar het Noorden. Toen we aankwamen, zag ik allemaal mensen in historische kleding. Wij vroegen ons af waar we in beland waren.” Het bleek te gaan om vrijwilligers die onderweg waren naar een van de Damshûs-activiteiten. 

Niet veel later stond Ittsje al op de stoep met de vraag of Anko bestuurslid van It Damshûs wilde worden. Dat was het begin van een rits aan vrijwilligersfuncties in het dorp: naast It Damshûs ook de peuterspeelzaal, de activiteitencommissie op school, Plaatselijk Belang. Steeds vaker kwam hij daardoor ook in contact met het gemeentehuis in Beetsterzwaag. “Er gebeurde destijds veel in Nij Beets. Een soms heftige periode, waarin ik veel geleerd heb.” Het maatschappelijke en politieke zaadje wortelde steeds dieper. Via het voorzitterschap van het Opsterlandse iepenloftspul en Opsterlands Belang werd Postma uiteindelijk in 2017 wethouder.

Elkaar verstaan

We gaan op pad richting Tijnje. Onderweg passeren we het karakteristieke café Rolbrêge waar het jongste Opsterlandse collegeakkoord werd gesloten. In Tijnje zijn de werkzaamheden voor de nieuwe mfa begonnen. Een paradepaardje van het dorp, dat door de Opsterlandse bestuurders vaak wordt geroemd als voorbeeld van een geslaagd mienskipsproject. 

“Een project van de lange adem, waarin dorp, gemeente en scholenkoepel Comprix samenwerken. We hebben de complexiteit van het project weleens onderschat en moesten als gemeente ook een paar keer ingrijpen. Dat zijn wel de momenten waarop je als bestuurder een verschil kan maken door een duwtje te geven, maar het is altijd zoeken naar het juiste moment. Wanneer laat je los, wanneer grijp je in? Het gaat mis als je elkaar niet meer verstaat. In Tijnje bleven we met elkaar in gesprek, daardoor is het uiteindelijk ook gelukt.” 

Postma begrijpt de roep vanuit de mienskip en de gemeenteraad om voor dit soort projecten een spoorboekje op te stellen. Dat iedereen weet welke stappen nodig zijn en wat ieders rol is. “Maar dat is minder eenvoudig dan het lijkt, ieder project is anders.”

Op naar de aanstaande woningbouw in Langezwaag, ook een eigen initiatief uit het dorp zelf. De infrastructuur is deels al aangelegd. Een project waar volgens Postma beeldvorming, de wens van het dorp en bezwaren van buren samenkomen. Op dit terrein verwacht hij veel van de aanstaande Omgevingswet. “Dat biedt veel experimenteerruimte, ook in de relatie tussen projecten en de mien- skip.” Via andere op stapel staande wetgeving verwacht Postma dat gemeenten bij ontwikkelaars en woningcorporaties straks meer invloed kunnen uitoefenen op het type te bouwen woningen.

Het nieuwbouwplan in Langezwaag begint op gang te komen

Ieder dorp kan bouwen

Woningbouw was belangrijk in Postma’s portefeuille. Alle dorpen roepen om nieuwe woningen, maar tot onvrede van diezelfde dorpen duurt realisatie vaak enorm lang. Waarbij richting bestuurders soms ook het verwijt van gebrek aan politieke en bestuurlijke moed klinkt. Dat laatste prikkelt de wethouder. “Bestuurlijke moed toon je vaak ook achter de schermen. Ik ben veel bezig geweest met het vormgeven van instrumentarium om de ontwikkelingen mogelijk te maken.” 

Daarom werd ook de woonvisie, waar iedereen keer op keer om vroeg, uitgesteld. Postma wilde wachten op de regionale woondeal. “Het moest op elkaar aansluiten. Voor het eerst staan de neuzen van gemeenten, provincie en Rijk dezelfde kant op. Dat werd tijd, overheden werkten elkaar bij woningbouw tegen. Nu kan ieder dorp weer bouwen.” Postma verwacht de komende tien jaar in Opsterland de bouw van circa 1.200 nieuwe woningen. “Dan komt de doorstroming ook weer op gang.”

Wakker liggen

Onderweg naar Gorredijk gaat het over communicatie. Waarom niet veel meer uitleggen over waar je als bestuurder tegenaan loopt? “Het zijn lastige afwegingen. Tussen hoofd en hart, tussen afstand houden en dichtbij willen zijn. Dicht bij de burger staan mag niet ten koste gaan van de zakelijkheid. Je kan bovendien veel vertellen, de andere kant moet het ook willen horen. En je moet weten wat je zegt en wat je belooft. Maar politiek wil je ook scoren. Voor jezelf, voor je partij. Het lijkt soms alsof wij iets anders willen dan de inwoners. Vaak is dat niet zo. Ik heb daar wel nachten wakker van gelegen.” 

Toch noemt Postma dit de mooiste hondenbaan die er is. Ondanks de negatieve consequenties, zoals bedreigingen waar ook hij mee te maken heeft gehad.

Bravoure

De afweging tussen ingrijpen en op je handen blijven zitten was ook heel actueel in de discussie rond de toekomst van Sportcentrum Kortezwaag. Een dossier waarin de emoties in Gorredijk soms hoog opliepen. Met een initiatief vanuit het dorp dat uiteindelijk door het college van B en W en de gemeenteraad werd afgeschoten. “Hier kwam veel samen. De timing, net voor de verkiezingen, was ongelukkig. Polarisatie sloeg toe. Mijn communicatie had iets minder bravoure kunnen hebben, die les heb ik geleerd. Was dit besluit een jaar eerder gevallen, dan was er minder aan de hand geweest.” 

Hij is blij dat er nu een ander plan voor renovatie en nieuwbouw ligt, waarvoor alle seinen op groen staan. Halverwege Gorredijk en Beetsterzwaag valt ineens de vergelijking tussen de grote projecten en de Processie van Echternach: twee stappen achteruit en drie stappen vooruit. In Gorredijk speelde dat niet alleen bij Kortezwaag, maar ook bij de bouw van school De Treffer, de toekomst van De Skâns en de BHS. “Misschien via een omweg, maar we komen uiteindelijk waar we willen zijn.” In Beetsterzwaag rijden we langs locatie De Wissel van Alliade, waar herinrichting ook een moeizaam proces met een deel van de buurt bleek. “Ook hier gebeurde weer veel achter de schermen. Je probeert partijen bij elkaar te brengen. Iets wat soms wel, soms niet lukt.”

Vasthoudendheid

Door naar het oosten. Postma wil graag naar de Brink in Bakkeveen, ook zo’n project met lange adem. “Het dorp heeft de herinrichting van het centrum steeds opnieuw onder de aandacht gebracht. Die vasthoudendheid, die je ook in Tijnje, Langezwaag, Gorredijk en Wijnjewoude met WEN ziet, verdient respect. Uiteindelijk brengt het ons ook ergens.” 

Via Allardsoog, waar Postma net over de Groningse grens opgroeide, gaan we naar het zonneveld op de Lippe Gabriëlsplas bij Ureterp. “Zonnevelden leiden tot discussie, maar rond de energievoorziening moet er wel iets gebeuren. Van de twee gerealiseerde drijvende zonnevelden in Nij Beets en Ureterp profiteren de dorpen uiteindelijk ook mee. Daar ben ik trots op.” 

Onderweg terug naar Nij Beets komt economisch Opsterland ter sprake, ook een belangrijk onderdeel uit zijn portefeuille. “Ik heb veel respect voor de ondernemers en de veerkracht die ze hebben laten zien. We hebben veel geïnvesteerd in contacten met ondernemers.” Hij roept de ondernemers aan de andere kant op plannen eerder op het gemeentehuis te bespreken, voordat alles tot in detail is uitgewerkt. “Dat ligt misschien niet in hun aard, maar dan weten ondernemers wel eerder wat wel en niet mogelijk is. Zeker nu we er op het gemeentehuis steeds meer in slagen om de verschillende afdelingen beter te laten samenwerken.”

Burgemeester

Binnenkort is Postma burgemeester, een hele andere rol in het openbaar bestuur. Zonder de politieke portefeuilles met grote projecten. “Ik hoor van diverse kanten dat ik straks moet ontwethouderen. Maar ik ben ervan overtuigd dat ik de coachende rol bij processen, het achter de schermen mensen bij elkaar brengen, ook in Tubbergen kan uitoefenen. Die rol ligt mij. Ik kijk ernaar uit, maar ga Opsterland enorm missen.”