Tien jaar OWO: samenwerken om zelfstandig te blijven
OPSTERLAND - De gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Opsterland vieren dit jaar het tienjarig bestaan van hun OWO-samenwerking. Door taken gezamenlijk uit te voeren, willen de drie gemeenten juist hun zelfstandigheid behouden. Kennis, capaciteit en specialistische deskundigheid worden gedeeld, terwijl iedere gemeente haar eigen bestuur, gemeenteraad en identiteit houdt.
“Door deze samenwerking hoef je niet te fuseren”, zegt burgemeester Jack Werkman van Ooststellingwerf. “Maar we hebben wel de slagkracht om dingen te kunnen doen die je anders misschien niet zou kunnen.”
Dat is volgens de drie burgemeesters de belangrijkste gedachte achter OWO. De gemeenten hebben ieder hun eigen uitdagingen, maar hoeven niet afzonderlijk alle kennis en capaciteit in huis te hebben. Door samen te werken kunnen medewerkers worden ingezet waar ze het hardst nodig zijn en kunnen specialisten voor meerdere gemeenten werken.
Kennis en capaciteit bundelen
Burgemeester Stieneke van der Graaf van Weststellingwerf ziet daarin een belangrijke meerwaarde. “Als gemeenten staan we voor veel en uiteenlopende opgaven, zowel in stedelijk als landelijk gebied. Tegelijkertijd zijn onze organisaties niet groot. Juist daarom is samenwerking zo waardevol. Door kennis, ervaring en capaciteit te bundelen, kunnen we meer bereiken dan ieder voor zich.”
De OWO-samenwerking is volgens Werkman bijzonder omdat er geen aparte gemeenschappelijke organisatie is opgericht. Medewerkers werken voor de drie gemeenten, maar staan op de loonlijst van één van de organisaties. Dat vraagt volgens burgemeester Andries Bouwman van Opsterland vooral om vertrouwen. “Dat is de basis.”
In tien jaar tijd is dat vertrouwen gegroeid. De samenwerking wordt niet automatisch uitgebreid naar alle onderwerpen. Per onderwerp bekijken de gemeenten wat gezamenlijk voordeel oplevert. “Je zoekt elkaar op waar mogelijk”, zegt Werkman. “En als het niet nodig is, is het niet nodig.”
Praktische voordelen
De voordelen van de samenwerking zijn in de praktijk zichtbaar. Zo kunnen de drie gemeenten gezamenlijk meer handhavingscapaciteit inzetten dan wanneer iedere gemeente dat afzonderlijk zou doen. “We hebben samen bijvoorbeeld negen handhavers. Die kunnen best op één dag allemaal in Opsterland worden ingezet, als daar iets aan de hand is”, legt Werkman uit.
Ook op gebieden als ICT, belastingen, vergunningverlening en specialistische regelgeving werken de gemeenten samen. Door kennis te delen en medewerkers gezamenlijk op te leiden, ontstaat meer deskundigheid binnen de organisaties.
Volgens Van der Graaf zorgt dat ervoor dat de gemeenten beter voorbereid zijn op nieuwe ontwikkelingen. “Zo versterken we elkaar zowel in kennis als in capaciteit.”
Geen stap richting fusie
Hoewel de samenwerking intensief is, benadrukken de burgemeesters dat OWO geen opstap is naar één gezamenlijke gemeente. “We willen niet fuseren”, zegt Bouwman. “Want we willen dicht bij de burger blijven.”
De drie gemeenten houden daarom hun eigen colleges en gemeenteraden. Besluiten worden nog altijd lokaal genomen. OWO is vooral bedoeld om uitvoeringstaken gezamenlijk op te pakken wanneer dat voordelen biedt.
Een voorbeeld daarvan is de invoering van de Omgevingswet, waarvoor veel specialistische kennis nodig is. Ook bij nieuwe ontwikkelingen, zoals kunstmatige intelligentie, kijken de gemeenten steeds vaker of samenwerking een oplossing kan bieden.
Eigen identiteit blijft behouden
Ondanks de samenwerking blijft de eigen identiteit van de gemeenten belangrijk. Weststellingwerf, Ooststellingwerf en Opsterland hebben ieder hun eigen dorpen, cultuur en taal.
Van der Graaf benadrukt dat samenwerken niet betekent dat alles hetzelfde moet worden. “We kunnen diensten heel goed gezamenlijk organiseren, maar tegelijkertijd door communicatie en het contact met inwoners herkenbaar blijven.”
Ook op het gebied van taal maken de gemeenten hun eigen keuzes. In Opsterland wordt veel Fries gesproken, terwijl in Weststellingwerf het Stellingwerfs een belangrijke rol speelt. In Ooststellingwerf verschilt het taalgebruik per dorp.
Volgens Werkman zijn juist die verschillen waardevol. “Dat soort verschillen maakt dat je ook binnen het OWO-verband je eigen identiteit behoudt.”
Samen sterker de toekomst in
Na tien jaar kijken de drie burgemeesters positief terug op de samenwerking. OWO is volgens hen vooral een stille kracht: niet altijd zichtbaar voor inwoners, maar wel belangrijk voor de dagelijkse uitvoering van gemeentelijke taken.
De komende jaren zal de samenwerking waarschijnlijk verder groeien, zowel op uitvoerend als beleidsmatig gebied. Het uitgangspunt blijft hetzelfde: drie zelfstandige gemeenten die door samenwerking sterker staan.
Niet om samen één gemeente te worden, maar juist om ieder hun eigen gemeente te kunnen blijven.
