Eigenlijk is alles kunst. Van de enorme centrifugaalpompen tot de kleine, op eitjes lijkende, bolletjes in een mandje. Het Tripgemaal uit 1876 vertelt het verhaal van de inpoldering van het Zesde en Zevende Veendistrict. Vanaf 1988 voegde Thom Mercuur daar de sociale ontwikkeling van het gebied aan toe.
Thom Mercuur (1940-2016) herstelde Het Tripgemaal aan de Hooivaartsweg in oude luister. “Sinds de jaren zeventig werkt het gemaal niet meer, het hele pand was gestript”, vertelt Miriam van der Meer, samen met echtgenoot Jort Mercuur nu eigenaar van het rijksmonument. Alleen de metershoge pompen uit 1906 en 1926 stonden er nog, de bijbehorende elektromotoren waren verdwenen. “Thom heeft toen twee motoren uit Noord-Holland gehaald en is alles gaan verzamelen wat hier ooit moet zijn geweest, van gereedschap tot typemachine in het kantoor.”
Mercuur maakte van de pomphal een tentoonstellingsruimte met gebruiksvoorwerpen, foto’s en boeken die de geschiedenis vertellen van de turfwinning en de sociale leefomstandigheden van arbeiders in de regio. Daarnaast was er plek voor zijn uitgebreide verzameling hedendaagse kunst en etnografica, de aanzet tot het door hem geïnitieerde en in 2004 geopende Museum Belvédère in Heerenveen. Mercuur verzamelde daarnaast lokvogels. Jort: “Dy lokfûgels seach Thom ek as keunst. Hy hat altyd op in oare manier sjoen.” Veel van de vogels staan er nog, een enkeling is te koop.
Het Tripgemaal, vernoemd naar de familie Trip die drie generaties lang de machinisten van het gemaal leverde, bestaat uit twee geschakelde bouwwerken: het pomplokaal en de werkplaats. De voormalige werkplaats is de galerie met op de bovenverdieping een appartement voor een artist in residence, een tijdelijk woon- en werkplek voor kunstenaars. Ook andere gasten zijn welkom. Tot 18 juli zijn er tekeningen van De Deelen te zien van Jonas Snijder.
[caption id=”attachment_40205” align=”alignnone” width=”554”] GERSLOOT, 23-6-2021, Trip Gemaal.[/caption]
“Veel bezoekers hebben van oudsher een band met Het Tripgemaal. We horen mooie verhalen, vaak dingen die we niet wisten.” Wie het museale gemaal bezoekt, mag zelf rondkijken, zegt Miriam. Rondleidingen zijn er alleen op verzoek. Jort: “It is leuk as minsken sels dingen sjogge en dan freegje wat it is.” Zelfs de wc is bijzonder, er hangt een ambachtsschoolrapport uit 1938 van Jopie Huisman.
Langs het piepkleine kantoortje met stapels boeken en een grote opgezette snoek, betreden bezoekers het pomplokaal. Wie omhoog kijkt ziet in de houten kapconstructie de prachtig jugendstil-achtige sjablonering. Om vervolgens op ontdekkingsreis te gaan langs oude spelborden, antiek vismateriaal, turfwingereedschap en de plaquette die herinnert aan de vervanging van de zuiggasmotor voor een elektrische installatie in 1932. “En hast dy mallen sjoen dy’t se brûkten om ûnderdielen te meitsjen? Dêr seagen Van Doesburg en dy mannen ek nei as se in gebou ûntworpen, wat tochtst!”
Tijdens exposities is Het Tripgemaal elke zondag (13.00-18.00 uur) geopend. Sa! vaart deze zomer met de Tjerk Hiddes over een groot deel van de Turfroute. Van De Deelen bij Gersloot tot aan Mildam in De Tjonger. Onderweg ontmoeten we bijzondere mensen, spreken we ondernemers en genieten we vanaf het water van het prachtige landschap.
De Sa! Turftour is wekelijks te volgen in de krant, de opnames en interviews onderweg zijn te zien via deze site.
(de artikelen worden dagelijks online aangevuld)
Beelden van de tocht zijn vanaf vrijdag 2 juli te zien op www.sa24.nl. Met onderweg gesprekken met boeken- en natuurman Steven Sterk over De Deelen, de vrijwilligers van it Damshûs in Nij Beets, verffabrikant Emile Stuy in Terwispel en terrasbezoekers in het centrum van Gorredijk.
Thom Mercuur (1940-2016) herstelde Het Tripgemaal aan de Hooivaartsweg in oude luister. “Sinds de jaren zeventig werkt het gemaal niet meer, het hele pand was gestript”, vertelt Miriam van der Meer, samen met echtgenoot Jort Mercuur nu eigenaar van het rijksmonument. Alleen de metershoge pompen uit 1906 en 1926 stonden er nog, de bijbehorende elektromotoren waren verdwenen. “Thom heeft toen twee motoren uit Noord-Holland gehaald en is alles gaan verzamelen wat hier ooit moet zijn geweest, van gereedschap tot typemachine in het kantoor.”
Mercuur maakte van de pomphal een tentoonstellingsruimte met gebruiksvoorwerpen, foto’s en boeken die de geschiedenis vertellen van de turfwinning en de sociale leefomstandigheden van arbeiders in de regio. Daarnaast was er plek voor zijn uitgebreide verzameling hedendaagse kunst en etnografica, de aanzet tot het door hem geïnitieerde en in 2004 geopende Museum Belvédère in Heerenveen. Mercuur verzamelde daarnaast lokvogels. Jort: “Dy lokfûgels seach Thom ek as keunst. Hy hat altyd op in oare manier sjoen.” Veel van de vogels staan er nog, een enkeling is te koop.
Het Tripgemaal, vernoemd naar de familie Trip die drie generaties lang de machinisten van het gemaal leverde, bestaat uit twee geschakelde bouwwerken: het pomplokaal en de werkplaats. De voormalige werkplaats is de galerie met op de bovenverdieping een appartement voor een artist in residence, een tijdelijk woon- en werkplek voor kunstenaars. Ook andere gasten zijn welkom. Tot 18 juli zijn er tekeningen van De Deelen te zien van Jonas Snijder.
[caption id=”attachment_40205” align=”alignnone” width=”554”] GERSLOOT, 23-6-2021, Trip Gemaal.[/caption]
“Veel bezoekers hebben van oudsher een band met Het Tripgemaal. We horen mooie verhalen, vaak dingen die we niet wisten.” Wie het museale gemaal bezoekt, mag zelf rondkijken, zegt Miriam. Rondleidingen zijn er alleen op verzoek. Jort: “It is leuk as minsken sels dingen sjogge en dan freegje wat it is.” Zelfs de wc is bijzonder, er hangt een ambachtsschoolrapport uit 1938 van Jopie Huisman.
Langs het piepkleine kantoortje met stapels boeken en een grote opgezette snoek, betreden bezoekers het pomplokaal. Wie omhoog kijkt ziet in de houten kapconstructie de prachtig jugendstil-achtige sjablonering. Om vervolgens op ontdekkingsreis te gaan langs oude spelborden, antiek vismateriaal, turfwingereedschap en de plaquette die herinnert aan de vervanging van de zuiggasmotor voor een elektrische installatie in 1932. “En hast dy mallen sjoen dy’t se brûkten om ûnderdielen te meitsjen? Dêr seagen Van Doesburg en dy mannen ek nei as se in gebou ûntworpen, wat tochtst!”
Tijdens exposities is Het Tripgemaal elke zondag (13.00-18.00 uur) geopend. Sa! vaart deze zomer met de Tjerk Hiddes over een groot deel van de Turfroute. Van De Deelen bij Gersloot tot aan Mildam in De Tjonger. Onderweg ontmoeten we bijzondere mensen, spreken we ondernemers en genieten we vanaf het water van het prachtige landschap.
De Sa! Turftour is wekelijks te volgen in de krant, de opnames en interviews onderweg zijn te zien via deze site.
Etappe 1: De Deelen – Gorredijk
In de eerste etappe varen we van De Deelen bij Gersloot naar Gorredijk. Met in de krant artikelen over De Tjerk Hiddes Het Tripgemaal in Gersloot Beleefboerderij De Deelen in Tijnje Buurtschap de Ulesprong bij Tijnje Café Spaltenbrêge in Terwispel(de artikelen worden dagelijks online aangevuld)
Beelden van de tocht zijn vanaf vrijdag 2 juli te zien op www.sa24.nl. Met onderweg gesprekken met boeken- en natuurman Steven Sterk over De Deelen, de vrijwilligers van it Damshûs in Nij Beets, verffabrikant Emile Stuy in Terwispel en terrasbezoekers in het centrum van Gorredijk.
