Serie: ambassadeurs ondernemend opsterland

Circulair is rode draad bij Overwijk Koffiesystemen

Iedereen een mok

Overwijk
Overwijk Overwijk
Koffie is een van de passies van Luitzen Overwijk, duurzaamheid is een andere. Binnen Overwijk Koffiesystemen in Gorredijk denkt hij voortdurend na over innovaties die kunnen bijdragen aan een circulaire economie. Zoals een nieuwe volledig recyclebare verpakkingslijn. “Ik fiel my ferantwurdlik foar wat wy yn de merke sette.”
Je ziet het er aan de buitenkant niet aan af. Maar het flinterdunne laagje aluminium is verdwenen uit de kiloverpakkingen van Café Salento, het koffiemerk van Overwijk Koffiesystemen. Daardoor is het plastic helemaal te hergebruiken. Het aluminiumlaagje zat traditioneel in de verpakking om de houdbaarheid van de koffie te verlengen, maar was heel moeilijk van het plastic te scheiden. Daardoor restte de lege verpakking geen ander einddoel dan de vuilverbrandingsoven. Het plastic van de nieuwe verpakking is recyclebaar. Het verlies van vier maanden houdbaarheid door de nieuwe verpakking is geen probleem. De koffie blijft nog meer dan een jaar houdbaar. Overwijk: “De trochloopsnelheid is grutter, ek by ús klanten.”
Overwijk werkt aan een inzamelingssysteem om de lege zakken weer in te nemen. “Dat is noch efkes sykjen. Wy meie sels gjin ôffal ynsammelje en ferfiere.” De inzameling van kartonnen bekers en roerstaafjes heeft Overwijk inmiddels al wel geregeld, voor zowel grootverbruikers als voor kleine bedrijven.
Grote klanten kunnen het materiaal afvoeren via speciale afvalcontainers die rechtstreeks naar een verwerker gaan. Voor kleinere klanten heeft Overwijk een systeem opgezet waarbij PostNL de lege bekers ophaalt. Wanneer klanten een volle doos gebruikte bekers hebben, scannen ze een code en regelen dan via een website het ophalen. De bekers gaan naar een papierverwerker. “Dy hellen earst altyd harren noas op foar de kofjebekers, mar der komt hieltyd minder âld papier. No is it foar harren wol ynteressant.” De inzameling van de bekers is uitbesteed aan een gecertificeerde afvalverwerker en is voor Overwijk kostenneutraal. “Mar it belangrykst is de circulaire gedachte. Dêr moatte wy op ta. Grûnstoffen binne eindich. Ik ferwachtsje ek dat wy op termyn ferplichte wurde de materialen wer yn te nimmen.”
Door gebruik te maken van PostNL hoeven er geen extra auto’s de weg op; deze auto’s rijden al rond om pakketjes te bezorgen. Nu kunnen ze vracht mee retour nemen. Om de inzameling efficiënt te laten verlopen, introduceerde Overwijk al eerder de in eigen beheer ontwikkelde papieren roerstaafjes ter vervanging van de plastic variant. “Kinst minsken wol freegje dat te skieden, mar dat komt der yn de praktyk net fan.” Bekers en roerstaafjes zijn nu eenvoudig te stapelen en te verzamelen.
Met een omzet van tientallen miljoenen bekers zoekt Luitzen Overwijk ook continu naar de juiste uitvoering van de beker. Meest gebruikt is nu een kartonnen beker met aan de binnenkant nog altijd een noodzakelijk dun laagje plastic. De verwerker vindt dat niet erg. Door het papier te weken is het plastic eenvoudig te verwijderen. Op termijn verwacht Overwijk een volledige kartonnen beker, die zo bij het oud papier kan. “Dy komt der, mar it karton moat wol tsjin hjit wetter kinne. Dat is de útdaging.”
Volledig composteerbare bekers verkoopt Overwijk ook al jaren. Het is een beker met een coating op basis van maïs, die na gebruik zo op de composthoop kan. Toch is daar relatief weinig belangstelling voor. “It materiaal is dan fuort, kinst it net wer brûke. Boppedat is it net in stimulans om ôffal yn te sammeljen.” Overwijk geeft toe dat het toekomstbeeld nog diffuus is, het is hinken op twee gedachten: recyclen of composteren. Ook van de nieuwe koffieverpakking is er een composteerbare variant. Aan de buitenkant zie je het verschil niet. Volgens Overwijk is het de eerste volledig composteerbare koffieverpakking in Nederland die klimaatneutraal is geproduceerd en met Fairtrade gecertificeerde Carbon Credits. De gedachte dat het veel duurzamer is om iedereen een eigen aardewerken mok te geven en deze dagelijks af te wassen, is voor Overwijk geen begaanbare weg. Op grote kantoren is dat niet te organiseren, en er zijn vraagtekens bij de hygiëne. Bovendien heeft de fabricage van mokken ook een duidelijke CO2-footprint. Overwijk stimuleert in de opdruk van de kartonnen bekers wel hergebruik op dezelfde dag, zodat niet iedereen voor iedere kop koffie een nieuwe beker pakt.

Het koffiedik

De verpakking, de bekers, de roerstaafjes. Het wordt allemaal gerecycled. En hoe zit het met het koffiedik?  Overwijk heeft samen met een vetinzamelaar wel geëxperimenteerd met inzameling van koffiedik. “Mar dat is hielendal mislearre.” Belangrijkste reden: koffiedik is te organisch. Het bederft te snel. Iedereen die weleens vergeet een koffiefilter weg te gooien, kan dat beamen. Na een paar weken zit het filter vol schimmels. Overwijk: “Mar de needsaak is der ek net. Kofjedik kin sa oer de tún, yn de griene kontainer of yn de kompostbak.”

Toch nog plastic bekers

Ondanks de voorliefde voor kartonnen bekers, gebruikt Overwijk ook nog altijd plastic. Het kan nog niet anders. In koffieautomaten waar je moet betalen voor iedere kop koffie, vallen de bekers automatisch uit het apparaat. Dat moet 100 procent zeker zijn. “By karton is dat noch net it gefal. Yn dizze automaten moatte wy dêrom plastic bekers brûke.”
Dit is een artikel in de serie over de Ambassadeurs van Ondernemend Opsterland, een groep trotse ondernemers die meepraat over het economisch beleid van de gemeente Opsterland.