Kuddebewaking Bakkeveen: ‘Spannend eksperimint’
BAKKEVEEN It Fryske Gea zet honden in om de schaapskudde bij Bakkeveen te beschermen tegen wolven. Het gaat om Maremma berghonden, een Italiaans ras dat voor de bewaking van vee gefokt is. De drie dieren, Cornetto, Minella en Melis, zijn in opleiding en moeten komend voorjaar berekend zijn op hun taak. “It is in eksperimint, spannend fine wy.”
Bij It Fryske Gea waren ze eerder niet enthousiast over de inzet van kuddebewakingshonden. “Wy fûnen it agressyf en publyksûnfreonlik, it spruts ús hielendal net oan”, vertelt districtshoofd Súd Michel Krol. Omdat er ondanks alle maatregelen toch nog wolvenaanvallen op schapen plaatsvonden, werd de natuurbeschermingsorganisatie gedwongen de opties te heroverwegen.
It Fryske Gea kwam uit bij Maremma’s, een Italiaans ras dat gefokt is om kudde’s te bewaken en bekend staat om zijn beschermingsinstinct en zelfstandigheid. De Maremma’s zijn volgens Krol bij uitstek geschikt om in gebieden zoals die van It Fryske Gea waar veel publiek komt, ingezet te worden. “Se binne net agressyf lykas oare rassen dy’t spesifyk traind binne om rôfbisten selsstannich op ôfstân te hâlden.”
As der gjin reële driging is, sil de hûn net gau yn aksje komme
Maremma’s zijn sociale en lieve dieren, maar ook heel waaks, vertelt Krol. De honden beschermen de kudde waartoe naast de schapen, de herder en de drijfhonden behoren. “Dat is harren taak en sit yn harren ynstinkt.” Maremma’s beschikken volgens Krol over het vermogen om gevaar in te kunnen schatten. “As der gjin reële driging is, sil de hûn net gau yn aksje komme”
Als er wel sprake van dreiging is, wordt niet meteen de aanval gezocht. De honden vormen volgens Krol een barrière tussen schapen en wolf en gaan afhankelijk van het gedrag van de indringer steeds een stap verder in de bescherming van de kudde. “Se jouwe de yndringer per stapke de kar om him werom te lûken. En as se oanfalle, sille se ynearsten net bite mei it doel om te deadzjen, mar om oan te jaan dat er oppakke moat.”
Twee van de drie Maremma’s die door It Fryske Gea in Bakkeveen in worden gezet. - Fryske Gea
Het voordeel hiervan is dat mocht er een conflict ontstaan met een hond van een bezoeker, dit niet meteen leidt tot een gewelddadige confrontatie. De ervaring is wel dat incidenten met honden de alertheid sterk vergroot en iedere hond daarna (tijdelijk) als een indringer wordt beschouwd. Bezoekers wordt daarom met klem verzocht honden kort aangelijnd te houden en niet in de buurt van de kudde te komen.
In wolf ergeret him bûnt en blau oan in losrinnende hûn dy’t oeral yn syn territoarium pisset
De huisdieren aangelijnd houden is bovendien veiliger voor honden. Wolven zien honden volgens Krol als een indringer. “In hûn dy’t losrint en konstant earne yn harren territoarium pisset, dêr ergeret in wolf him bûnt en blau oan.” Een mens aanvallen zal een wolf niet snel doen, weet Krol, de kans op een confrontatie is het grootst wanneer honden los rondlopen.
De Maremma’s worden de komende maanden getraind door herders van It Fryske Gea. De verwachting is dat de dieren mei 2026 volledig inzetbaar zijn. Krol is positief gestemd, maar vindt de inzet van de Maremma’s, waarvan twee nog geen jaar oud zijn, spannend. Hij spreekt van een leerproces. “Foar ús en de hûnen, want dy binne net wend mei skiep te wurkjen.”
Sukses eksperimint is mei ôfhinklik fan gedrach fan minsken
Het uiteindelijke doel is dat de bewakers los tussen de schapen komen te lopen. Een unieke aanpak voor Nederlandse begrippen aldus Krol, want in andere gebieden in ons land worden bewakingshonden aangelijnd gehouden. Met Maremma’s gaat dat niet, aldus het districtshoofd. “De hûnnen rinne los om’t se sa it bêste har taak útfiere kinne. Boppedat binne dy bisten sa sterk, dat is foar ús minsken dy’t by de kudde binne fysyk net te dwaan is.”
De kuddebewakingshonden moeten wennen aan de schapen. - Fryske Gea
It Fryske Gea heeft goede verwachtingen van de inzet van kuddebewaking. Toch moet de praktijk leren of het experiment een kans van slagen heeft. Belangrijk daarbij is het gedrag van het publiek. Loslopende honden, honden die niet kort aangelijnd worden gehouden en mensen die geen afstand van de kudde houden, kunnen het experiment negatief beïnvloeden. “Soks kin in hûn meitsje of brekke.”
En de eerste confrontatie met een wolf zal een spannend moment opleveren, weet Krol al. Werkt de de-escalerende en conflict vermijdende aanpak van Maremma’s als verwacht, of eindigt de ontmoeting in een gevecht. “Je wolle it leafst gjin konfrontaasje, want dat kin je ek de hûn kostje.”
