Diane Wiegersma geeft dode dieren nieuw leven: “De prijs hangt af hoe mooi ik het zelf vind”

De Noorse stervoetballer Erling Haaland stapte na een zeer succesvol WK uit het vliegtuig met een wel heel bijzonder souvenir onder zijn arm: een opgezette wasbeer. De winkel in Texas waar hij het dier had gekocht, moest daarna al snel de deur sluiten vanwege de overgrote belangstelling voor opgezette dieren. Haaland is zeker niet de eerste en enige met interesse in geprepareerde dieren.

De kleine studio naast de woning van Diane Wiegersma staat vol met allerlei dieren die ze geprepareerd heeft. Drie dassen staan ademloos bij elkaar in een hoek, terwijl een vos nieuwsgierig toekijkt. In wandrekken staan en hangen vogels, muizen, ratten, een steenmarter en zelfs een witte mol. Alle dieren zijn bij Diane gebracht. Omdat ze zijn aangereden, ergens tegen aan zijn gevlogen of dood geboren zijn. “De Dierenambulance belt me op als ze weten dat ergens een dode ree ligt. Dan haal ik die op. Ook jagers nemen contact met me op als ze kraaien of ganzen hebben geschoten.”

‘Dode pauw is meer waard dan een levende’

Beschermde dieren mogen worden opgezet als ze dood zijn. Uitgezonderd zijn de dieren die op de zogenaamde rode lijst staan, zoals de otter en de bever. Preparateurs mogen deze dieren ook niet in bezit hebben. Stichting Das & Boom neemt ook regelmatig contact op met Diane als een das doodgereden is. Vogels mogen alleen worden opgezet wanneer ze geregistreerd zijn. De uitzondering op deze regel is de kraai. “Ik koop bijna geen dode beesten. Alleen dode struisvogelbaby’s van een paar dagen oud. Een dode pauw is meer waard dan een levende pauw. Dat komt door de handel. Overal zit handel in.”

Van huis uit was de inwoonster van Ureterp pedicure, ze had een eigen nagelstudio. Zo verkreeg ze kennis over het menselijk lichaam, over botten, spieren en spierbewegingen. “Als pedicure ben je vooral bezig met snijden van eelt en knippen van nagels. Zo heb ik vaardigheden gekregen die ik ook gebruik bij het prepareren van dieren.”

In haar verdere carrière werd ze paardentrainer met dravers als specialisme. Later legde ze zich nog toe op het trimmen van honden. Zo bouwde ze stelselmatig haar kennis over dieren op. Het balletje richting dierenpreparatie begon te rollen toen ze eens langs ging bij De Fûgelhelling in haar woonplaats. “Ik heb daar een hele dag zitten te kijken naar een man die een vogeltje aan het opzetten was. Ik dacht meteen: ‘Dat wil ik ook!”

Door zelfstudie en het bekijken van veel YouTube filmpjes kreeg ze langzamerhand de kunst van het prepareren onder de knie. Tegenwoordig wisselt ze ideeën en tips uit met een groep van andere experts op het gebied van taxidermie, zoals deze activiteit officieel heet.

Tita Tovenaar

In haar werkatelier is Diane omringd door allerlei mogelijke opgezette dieren. In alle hoeken en wanden langs de muren staren dieren stokstijf voor zich uit. Ze verroeren geen vin, poot of vleugel. Het lijkt alsof Tita Tovenaar een keer in zijn handen heeft geklapt en de tijd heeft laten stil staan. Niets beweegt, behalve Diane’s handen. Ze is druk met het prepareren van een geitje dat overleed in Kinderboerderij De Naturij in Drachten. “Het geitje was maar een paar dagen oud en is waarschijnlijk gestorven aan bloedarmoede.”

Ze is nu al drie dagen bezig met het geitje, waarbij het schoonmaken alleen al een dag kost. De huid moet eraf gesneden worden, waarna het grondig wordt schoongeboend met een borstel. Van het geitje blijven behalve de huid alleen de botten en de pezen over. Al het vlees, de ingewanden en het bloed worden verwijderd. Vervolgens maakt Diane een schaalmodel van het geitje van bouwschuim, klei en gipsplaatvuller. Daarna wordt de losse huid om het model gespannen. Spelden zorgen ervoor dat de huid op de juiste plaats blijft. Kraaltjes dienen als ogen. “Soms is het model niet helemaal goed. Dan vul ik het aan met klei of snij een stuk van het model af.”

Witte dieren erg gewild

Na zes weken rusten en uitharden kan het geitje verkocht worden op de rommelmarkt van Bakkeveen. Het beestje krijgt een prijskaartje van 175 euro. “De prijs hangt af hoe mooi ik het zelf vind. Het is misschien veel geld, maar ik heb er heel veel tijd ingestopt. De prijzen zijn de afgelopen tien jaar bovendien sterk gestegen.” Op de rommelmarkt in Bakkeveen staat Diane regelmatig met haar zus en het valt haar de laatste tijd op dat vooral witte dieren erg gewild zijn. Witte parkieten, duiven en ook konijnen. Daarnaast zijn ook honden en vossen populair. “Een hond of vos heeft een ziel. Een cavia bijvoorbeeld niet.”

Het ene dier is gemakkelijker te prepareren dan het andere. Een kraai noemt Diane ‘een beginnersvogel’ omdat deze eenvoudig op te zetten is vanwege zijn stevige huid. Een houtsnip daarentegen levert juist problemen op omdat deze vogel een dunne, fijne huid heeft.

Niet in de zon

Aan mensen die onderweg een dood dier vinden geeft Diane het advies om het dier in een plastic tas in de vriezer te leggen en het later af te geven bij een preparateur. “Als de veren van een vogel loslaten, is de vogel te oud en kan hij niet meer geprepareerd worden.” Een opgezet dier kan wel tientallen jaren goed blijven vanwege de looistoffen die op de huid zijn aangebracht. Hierdoor nestelen zich geen motten of andere insecten in de vacht of veren van het dier. “Maar zet het dier niet in de zon, want dan verbleken de kleuren.”

Thuis in Ureterp werkt Diane urenlang in haar eigen studio, maar ze gaat ook regelmatig de hort op. Ze geeft tekst en uitleg op bijvoorbeeld kinderboerderijen aan de hand van steenmarters en egels, waarbij de kinderen kunnen voelen hoe een dier in elkaar zit. “Ouders hebben hier vaak meer moeite mee dan kinderen die vinden het juist prachtig en interessant.”