Steenmarter bezorgt autobezitters overlast: “De nacht is fan him”
We zien ze zelden tot nooit, maar ze kunnen wel erg veel overlast veroorzaken. We hebben het over steenmarters, een groot knaagdier dat de akelige gewoonte heeft schade aan te richten onder de motorkap van auto’s. “Oerdeis sliept er, mar de nacht is fan him.”
Autobezitters klagen regelmatig over steenmarters die onder de motorkap kruipen en daar vernielingen aanrichten. Ze knagen aan slangen en kabels, waardoor schade ontstaat die soms tot duizenden euro’s kan oplopen. Daar komen dan nog de problemen bij die ontstaan als de auto het onderweg plots begeeft. Ondanks dat een steenmarter veel schade kan aanrichten, mag het dier niet gedood worden, het heeft een beschermde status. Tijd voor kennismaking met dit schuwe diertje, in het Fries stienmurd genaamd.
Snel en lening
Harrie Bosma (69) uit De Knipe is gepensioneerd, maar was voorheen werkzaam bij Wetterskip Fryslân op de afdeling Flora & Fauna. Daar hield hij zich vooral bezig met zoogdieren, zoals otters, bevers en knaagdieren. Harrie beschrijft de steenmarter als snel, behendig en lenig. Een schuw dier dat zich snel aanpast aan veranderende omstandigheden en ook steeds meer in dorpen en steden voorkomt. De steenmarter wordt een cultuurvolger genoemd, het paste zich in de loop der jaren makkelijk aan veranderende omstandigheden in het landschap aan. “In de jierren 60 en 70 begûnen boeren mais te ferbouwen, dat wie perfekt iten foar ratten en mûzen. Mei de ratten kaamen de stienmurden ek.”
Harrie Bosma
Via de klimop in de dakgoot
De steenmarter is niet alleen snel en behendig, maar kan ook nog eens erg goed klimmen, het diertje kan zijn tenen spreiden en zo met gemak een muurtje op klimmen. Harrie wijst naar een schuurtje achterop zijn erf dat begroeid is met klimop: “Hy klimt sa by de klimop omheech en dan sit er yn ‘e dakgoate. Sa’n pergola is ek ideaal foar him.” Een weelderige tuin met planten en struiken is een prima leefgebied voor steenmarters. Zo’n tuin biedt steenmarters dekking en daarmee veiligheid. Hij is niet zichtbaar en kan zich desnoods makkelijk verstoppen. Een kale tuin met alleen gras of tegels is veel minder aantrekkelijk. Een steenmarter heeft vaak vaste looproutes langs struiken, planten of andere zaken die dekking kunnen geven.
Rover
Overdag trekt de steenmarter zich terug in takkenhopen, holle boomstronken of verlaten schuurtjes. ’s Nachts gaat hij eropuit en volgt zijn jachtinstinct. “It is in echte rover. Hy fret fan alles. Foaral ratten en mûzen, mar ek aaien fan piken en fugels.” Helaas blijft het niet alleen bij ratten en muizen; een steenmarter rooft ook veel nesten van weidevogels leeg. Het liefst verblijft hij vlakbij maisvelden, waar veel ratten en muizen op afkomen. Het dier gebruikt ruige boswallen voor dekking.
Hy klimt sa by de klimop omheech en dan sit er yn ‘e dakgoate.
De steenmarter zoekt naast weilanden ook steeds vaker de bebouwde omgeving. Auto’s zijn populair omdat het droge en warme plek is. Uit nieuwsgierigheid knaagt het dier aan van alles en nog wat, om te achterhalen of het eetbaar is. Zo kunnen kabels en leidingen worden beschadigd, met alle gevolgen van dien. Harrie kruipt in de huid van de boosdoener: “Sa’n stienmurd sjocht sa’n auto as in bult tûken. Boppedat sitte der ek altyd folle mûzen yn in auto. Dat lokt him ek oan.”
Verjagen
Er zijn allerlei oplossingen om de steenmarter te verjagen. Van wc-blokjes onder de motorkap tot apparaatjes met ultrahoge geluiden die mensen niet horen, maar de steenmarter wel. Kippengaas onder de auto is een andere optie, maar Harrie hecht niet zoveel waarde aan deze zaken. “De stienmurd is gau wend oan dit soart dingen. It is better elke kear wat oars te dwaan. Ik ha sels stalen roasters ûnder de auto. Dat wurket oant no ta goed.”
Wekelijks schadegevallen
Bij garage Willem Baron in Ureterp hebben ze ook de nodige ervaring met steenmarters. Werkplaatschef Gerhard de Boer laat enkele auto’s zien waarin de steenmarter schade heeft aangericht. De motorkap van een bestelbusje gaat omhoog: “Do kinst noch sjen dat er hjir west hat. Der sit noch allegear hier fan him en der leit ek noch in fûgel dy’t er meinaam hat.” In een ander busje is het isolatiemateriaal deels aangevreten en weggetrokken en zijn allerlei gaatjes zichtbaar.
Gerhard vertelt dat wekelijks minimaal één klant langskomt met autoschade, veroorzaakt door de steenmarter. Zelfs de eigen bedrijfswagens van Garage Baron zijn regelmatig het slachtoffer van het knaagdier, terwijl ze midden op het parkeerterrein geparkeerd staan. De schade is over het algemeen makkelijk te verhelpen. “Wy sette der in nij stikje tried tusken, soldeare it en dan is it wer klear.”
Ik ha sels stalen roasters ûnder de auto. Dat wurket oant no ta goed.
De busjes zijn nu voorzien van een ultrasoon kastje dat hoge tonen uitstoot en een kastje dat stroomstoten uitdeelt. Dat werkt prima volgens Gerhard. Wc-blokjes als afschrikmiddel vindt hij minder geslaagd: “Dat spul rint der út en taastet de betridding oan.”
Rood lampje op A7
In Bakkeveen vertelt de 72-jargie Sybrand Bosma over zijn persoonlijke ervaringen met het vraatzuchtige en vernielzuchtige diertje. In april van dit jaar merkte hij dat het waterreservoir van de ruitensproeier van zijn auto opvallend vaak bijgevuld moest worden. De oorzaak werd al snel achterhaald toen hij eens nauwkeurig onder de motorkap keek: “Wy seagen al gau allegear toskjes op ‘e triedden.”
Af en toe de watervloeistof bijvullen is irritant, maar op zich niet zo erg. Een maand later werden de problemen echter aanzienlijk groter toen Sybrands vrouw Tineke plots een rood lampje zag branden terwijl ze op de A7 reed. Ze zette de auto aan de kant en belde de wegenwacht. De bedrading van de koelvloeistof bleek doorgebeten.
Horendol
In de weken daarna kwam de steenmarter nog een paar keer buurten bij de Bosma’s en knaagde aan allerlei slangetjes en de bedrading onder de motorkap. “Yn totaal ha wy wol in pear hûndert euro skea hân en it wie net fersekere.” Sybrand was het beu en besloot maatregelen te nemen. Al gauw bleek dat veel meer buurtgenoten last hadden van steenmarters. Op de buurt-app werden ervaringen uitgewisseld. Buurtbewoners kwamen met allerlei tips en adviezen om de steenmarter zoveel mogelijk af te schrikken, zoals plukken hondenhaar, een speciale spray en het al eerder genoemde kippengaas onder de auto, en ook de wc-blokjes. De kastjes met hoge tonen bleken niet overal een succes; vooral kinderen en honden bleken er horendol van te worden.
In pear latsjes en wat pikegaas, mear is it net. Fanôf maaie ha wy gjin lest mear hân.
Sybrand Bosma laat zien wat er tegenwoordig allemaal onder de motorkap van zijn auto zit. Rechts en in het midden van de motor heeft hij wc-blokjes vastgemaakt en verder nog kastjes met hoge tonen en stroomstootjes. Links hangt een zakje met hondenhaar en onder de auto ligt vanaf nu kippengaas. “Dat kostet neat neffens de skea dy’t wy hienen. In pear latsjes en wat pikegaas, mear is it net. Fanôf maaie ha wy gjin lest mear hân.”
Tekst en foto’s Remco Hofman
Lees ook
