Expositie ‘Machine Entanglements’ in Museum Dr8888: ‘Mensen versmolten met technologie’
DRACHTEN - In Museum Dr8888 is deze zomer een foto-expositie te zien die gewijd is aan de relatie tussen mens en technologie. Een onderwerp dat prima past bij Drachten dat groot geworden is door de scheerapparatenfabriek van Philips. “De eksposysje jout de foar- en neidielen oan fan de relaasje tusken minsken en masjines”, zegt museumdirecteur Wybren Jorritsma over de tentoonstelling ’Machine Entanglements’.
Een expositie over mens en techniek past bij Drachten. Drachten is een echte industriestad die ontstond in 1950 toen Philips besloot om hier een grote fabriek te bouwen om scheerapparaten te produceren. Uit alle hoeken van het noorden werden werknemers aangetrokken en in allerijl werden complete woonwijken gebouwd voor de honderden werknemers en hun gezinnen die naar Drachten verhuisden. Hele wijken met strak aangelegde rijtjeswoningen waren het gevolg. Techniek heeft Drachten groot gemaakt.
Onder de grond is veel veranderd
Vele Nederlandse en buitenlandse fotografen tonen foto’s in Museum Dr888, waarbij technologische veranderingen in het leven van de mens voorop staan. Het gaat dan veelal om onzichtbare technologie die er wel is en die ons beïnvloedt, maar die we niet daadwerkelijk zien en voelen. Een wand in het museum is gewijd aan foto’s van de Ierse fotograaf Steven Maybury over het aanleggen van glasvezelkabels. Ook in Fryslân kennen we de beelden van opengebroken straten en lange kabels die door gegraven sleuven worden getrokken.
Na een paar dagen overlast zijn de busjes van de werklui plots weer verdwenen. De trottoirtegels liggen weer netjes op hun plaats. Op het eerste gezicht is alles weer zoals het was, maar toch is er onder grond wel veel veranderd.
Groene en oranje sprietjes
En waarom steken er overal van die groene of oranje sprietjes tussen de stoeptegels uit? Museumdirecteur Wybren Jorritsma geeft aanvullende informatie. “Der is in wereld oan technyk ûnder de grûn dy’t wy net sjogge. Dizze foto’s jouwe moai oan hoe’t de technyk oergiet yn de natuer.”
Die kleine sprietjes die nieuwsgierig tussen de stoeptegels hun kop op steken brengen in de toekomst allerlei vormen van informatie naar onze huiskamer. We hoeven de deur niet meer uit om het laatste nieuws te vernemen. We weten al dat er een aardbeving aan de andere kant van de wereld is voordat we ’s avonds het journaal bekijken. Zo blijven we altijd op de hoogte en lopen we nooit meer achter de feiten aan. Het nieuws van vanochtend is voor ons oud nieuws. Vroeger had het nieuws een einde, want we hadden krant gelezen of het journaal bekeken. Nu is het nieuws oneindig en wordt het continu ververst en vernieuwd door die kabels onder de grond bij ons voor de deur. Niet alleen nieuws, maar ook films en tv-series dringen via die dunne kabeltjes ons huis binnen.
Groeiende berg afval
Maar vooruitgang is niet altijd een verbetering. Andere foto’s van de tentoonstelling tonen hoe wij omgaan met producten die wij kopen en vervolgens weer afdanken als er weer een nieuwe verbeterde variant van een product op de markt is verschenen. Afval uit de rijke westerse wereld wordt gedumpt in lage lonenlanden. Een foto toont een kamer vol met weggegooide computers. Het lijkt alsof ze zo uit een vrachtwagen zijn gekieperd en dat ze daar blijven tot ze van ellende in elkaar zakken. Een andere foto laat een Aziatische man zien die mistroostig in de camera staart, terwijl hij wordt omgeven door schroot. Het lijkt teveel voor hem om op te ruimen en te sorteren en de volgende lading komt er ook al weer aan. De schroothoop groeit en groeit. Er is geen beginnen aan.
Vleermuis
Op een andere muur hangen portretten van onschuldig ogende jongens. De ogen afwezig starend naar een punt in de verte. De lippen strak geplooid. De foto’s roepen de vraag op of het echte mensen zijn of misschien door AI gemaakte beelden zijn. Maar het gaat wel degelijk om echte mensen, al lijken ze onnatuurlijk. De fotograaf heeft een infraroodcamera gebruikt zodat wij de jongens zien zoals een bij ons ziet, of een vleermuis.
Verslaafd aan techniek
De expositie geeft een beeld waarbij de technologie een steeds groter deel van ons leven opslokt. Ons leven is verweven met techniek. Techniek is overal en wij kunnen er niet meer zonder. Wij zijn inmiddels verslaafd aan onze smartphone en lopen blind langs elkaar heen. Of staart ons mobieltje ons aan en is het mobieltje verslaafd aan ons?
De expositie ‘Machine Entanglement’ in Museum Dr888 is nog te zien tot 28 september.
Tekst en foto’s Remco Hofman
