Huiskamerconcerten bij de buren. ‘Koesto mar sa sjonge!’
WIJNJEWOUDE Zondagmiddag in Wijnjewoude. Diverse huisdeuren staan wagenwijd open voor nieuwsgierige muziekliefhebbers. Er is voor elk wat wils. Van klassieke pianomuziek tot eigenzinnige gitaarmuziek en nog van alles daartussenin. “Ik krij de triennen yn ‘e eagen. Sa moai fyn ik it.”
Muziek bij de Buren is een landelijk initiatief, waarbij lokale muzikanten optreden in enkele huiskamers in het dorp. Op ieder adres zijn drie optredens. Na elk optreden kan het publiek naar een volgende huiskamer gaan, waar weer andere muzikanten spelen. Zo kan worden genoten van drie kleine concerten op één middag. Zes bewoners besloten hun huis open te stellen voor een optreden. Allemaal huizen in of in de buurt van Wijnjewoude. Het vinden van geschikte huiskamers in het dorp was geen enkel probleem. Meer dan voldoende bewoners waren bereid hun huizen een middag als muziekpodium te laten gebruiken. Mede-organisator Geert van der Veen (70) legt uit hoe Wijnjewoude het heeft aangepakt: “Wy hawwe muzikanten byelkoar socht dy ‘kleinschalig’ binne, omdat de muzyk by in húskeamer passe moat. De muzyk moat ek melodieus en herkenber wêze en it leafst yn it Frysk. Muzyk fan en foar it doarp.”
Om de piano
De zes optredens beginnen allemaal om half twee. Wie door het dorp fietst en goed om zich heen kijkt, weet meteen waar een optreden is. Op het erf staan tientallen fietsen die duidelijk maken dat hier iets aan de hand is. Zo ook bij de familie De Vries aan de Stripe. Dochter Geralda speelt klassieke muziek op de piano in de muziekkamer, diverse instrumenten hangen aan de muur. Al gauw is de kamer te klein en moeten stoelen worden bijgeschoven. Geralda woont zelf in Marum, maar haar piano staat in Wijnjewoude. “Ik ha der thús gjin romte foar. Dizze piano is fan in goeie kammeraat fan my west en ik ha him beloofd syn piano klinke te litten.” De toehoorders scharen zich om de piano, terwijl Geralda begint met de klassieker Für Elise.
‘Dûnsje? Dat kin wol’
Even verderop in een verbouwde boerderij in Duurswoude wordt hele andere muziek gespeeld door Samoosara, een muziekgezelschap met leden uit diverse Opsterlandse dorpen. Ze omschrijven hun muziek als jiddisch, ook wel klezmermuziek genoemd. Ze treden op met accordeon, bas, fluit en gitaar. Het klinkt heel erg als volksmuziek uit verre vreemde landen, maar dan wel met prachtige Friese en Duitse teksten. Als je je ogen dichtdoet, waan je je in de middeleeuwen in een volle herberg. Soms klinkt het treurig als bij een begrafenis en dan ineens is het weer vrolijk als bij een bruiloft. “As jimme dûnsje wolle, dan kin dat. Der is gelegenheid foar.” Zelf omschrijven de muzikanten van Samoosara hun muziek als muziek met een lach en een traan. In de teksten zijn ook vele ‘witzen’ (moppen) verwerkt. “De joaden koene froeger oerlibje troch harren muzyk en it meitsjen fan grappen.” Muziekliefhebber Henk van Straten kijkt tevreden terug op het eerste optreden in zijn woonboerderij. “Se meie oare snein wol wer komme.”
Dan op de fiets naar het volgende optreden in It Waldhûs, aan de rand van het dorp. Hier zit de huiskamer vol met tientallen bezoekers, keurig in rijen achter de tafels. Veel ouderen, maar ook opvallend zeer jonge muziekliefhebbers die ronddrentelen of op de schoot van mem zitten. De beppes zitten vooraan en de beppesizzers luisteren misschien wel naar het eerste concert van hun leven. Het is een optreden dat hen zeker nog lang zal heugen, want The Van Der Veen Family uit Rottevalle heeft er duidelijk zin. Heit Wopke, mem Johanna en hun kinderen Rosalien en Jarno spelen bluegrass-muziek, zoals ze dat zelf noemen. Zeg maar hillbilly-muziek van het Amerikaanse platteland van de jaren vijftig.
Wopke (51): “Yn dy lytse berchdoarpkes wie neat te dwaan en dêrom makken se muzyk mei de famylje.” Het gezin bespeelt vele instrumenten, van banjo en bas tot accordeon en viool. Maar het mooiste instrument is zonder twijfel een trommel gemaakt van allerlei blikjes. The Van der Veens zijn gekleed en gekapt in de mode van de jaren vijftig. Stijlvolle jurken en strakke kapsels. Na elk liedje wisselen de gezinsleden moeiteloos van instrument. Johanna (42): “Wy spylje allinnich âlde muzyk, want wy witte neat fan nije muzyk.” Na een paar liedjes begint de sfeer erin te komen. De oudere dames vooraan prevelen stiekem de teksten en deinen ritmisch mee.
Een man in het publiek stoot een dame naast zich even aan: “Koesto mar sa moai sjonge!” Er wordt enthousiast meegeklapt bij ‘Praise the Lord. I saw the Light.’ Wopke licht de keuze van dit liedje toe: “Sa is it dochs in bytsje snein hjoed.” Na een half uur is het ineens voorbij. De stilte keert weer terug in It Waldhûs. De bezoekers staan op en pakken weer hun fiets voor een volgend optreden ergens in het dorp. Wopke puft even uit: “Dit wie in moai hokje fol. Dit is echt lústerpublyk. Se sitte rêstich en lústerje.”
Foto: Martijn van der Vaart
Wâldpyk
Dan wacht nog de laatste ronde van de huiskameroptredens. De keuze valt op Ate de Boer in de nieuwbouwwijk van Wijnjewoude. Ate komt uit Boelenslaan en wordt door Omrop Fryslân in het programma Hea omschreven als een ‘eigensinnige wâldpyk.’ Hij wordt ook weleens een Friese troubadour genoemd, maar hij weet zelf niet wat voor muziek hij eigenlijk speelt: “Dêr ha ik noch noait oer neitocht.” De teksten van zijn liedjes schrijft hijzelf en de muziek vaak ook. Drank, vrouwen en vrijheid spelen daarbij een grote rol. “De ferskes geane oer it libben. Alles wat ik doch, brekt my by de hannen ôf”, zegt Ate vooraf tegen zijn publiek, waarna hij zijn gitaar pakt en het eerste liedje aankondigt: “Wy binne de mannen fan ‘e wâlden. Dwars foar de kop en spikerhurd.”
Na afloop kijkt medeorganisator Geert van der Veen alvast even vooruit. De wintermaanden lijken een goed tijdstip te zijn voor een activiteit als Muziek bij de Buren. “Wy ha it júst hâlden yn ‘e wintermaanden as it wat súterich waar is. Yn ‘e simmer is der al genôch te dwaan.”
