Het iepenloftspul ‘Wit jim mem it wol’ sleepte vrijdagavond twee Gouden Gurbes in de wacht, waaronder de felbegeerde publieksprijs. Ook de speciale juryprijs ging naar het iepenloftspul dat afgelopen zomer op de Ulesprong bij Tijnje is opgevoerd.
De jury mag naast de vaste categorieën ieder jaar een eigen Gurbe uitreiken. Dit jaar was dat een eerbetoon aan samenwerking. ‘Samenspel en samenwerken, om iedereen naar een hoger niveau te stuwen, dat is belangrijk in een iepenloft. En dat was in Tijnje zeker het geval.’
De Gouden Gurbes, een initiatief van de Leeuwarder Courant, worden wel betiteld als de Oscars van de Iepenloftspullen. De iepenloftspullen in Hemrik, Gorredijk en Siegerswoude vielen buiten de prijzen. De jury gaf over alle vier iepenloftspullen een oordeel. Dit schreef de jury: De Tynje pakte dit jier út mei de opfiering fan in regionale fertaalslach fan de populêre musical Mama Mia. Regisseur Jelmar Hoekstra hat der in werveljende show fan makke, op in dramaturgysk fierder wat meager ferhaal. Mar de sentimental journey nei de jierren sântich fan ABBA yn kombinaasje mei de setting en sfear fan it iepenloftteater makket in soad goed. Muzikaal stiet dizze foarstelling as in hûs, mei prachtige solo’s: wat kinne in soad minsken op ‘e Tynje moai sjonge. En de sjongers dy’t minder goed by stim binne, krije stipe fan oaren, goed oer neitocht en moai opfong. Fral de ensemblenûmers yn sang en dûns fûlen op. Dêryn sjogge je hoe ’t de ploech tegearre mei de rezjy hurd wurke hat om op in heech nivo yn harmony meielkoar te sjongen, te dûnsjen en te spyljen. En dat is tige goed slagge. Ek wurdt der troch de cast oer it generaal fris spile mei opfallende rollen foar Anneke van den Akker as fertelster/José en Wietske de Boer as Tanja.
Ek de foarmjouwing wie dik yn’e oarder: de Tynje hat dit jier it prachtige Ulesprong keazen as it dekôr foar de kemping fan Donna. De omjouwing mei de feart, it útsicht op de petgatten, de ûndergeande sinne, makket it dat je it gefoel ha dat je echt op de kemping fan Donna binne. De dekôrstikken binne tige funksjoneel yn de omjouwing pleatst. Oan de iene kant jout it spielflak yntimiteit en tagelyk bliuwt ek de wiidsheid fan de Ulesprong oerein. Alle mooglikheden fan de omjouwing waarden goed brûkt. Knap dien hear!
Wol is it ferhaal oer de leafdes fan kempingbazinne Donna wat meager en nochal foarsisber. Ek komme guon sleutelscènes net goed út de ferve, sa as de leafde tusken de jonge Donna en jonge Sam, dy’t wat skrúten spile wurdt. Toe dan, tink je op de tribune, jou mekoar in dikke tút. Mar it komt der net fan. As dan twintich jier letter it fjoer neffens it skript tusken Donna en Sam op’e nij oplôgje moat, fiele je dêr as taskôger net bot yn mei omdat de leafde – sa is je byld – earder net folle om de hakken hie. Ek hie de foarstelling oan krêft wûn, as de regisseur wat mear skrapt hie om de foarstelling wat puntiger nei in finale te lieden.
Nettsjinsteande dizze krityske noaten hat de Tynje har dit jier fan in goeie en enerzjyke kant sjen litten. Iepenloft op lokaasje yn optima forma, mei spul, sang en dûns yn in hiele moaie setting.
In Gorredijk is de verbinding gezocht tussen de basisschool De Treffer, de Burgemeester Harmsmaskoalle en het cultureel centrum De Skâns. In het programmaboekje over de voorstelling valt verder te lezen dat het stuk Midzomernachtdroom symbool staat voor het vinden van een weg in een onbekende toekomst. De Treffer, De Burgemeester Harmsmaskoalle en De Skâns gaan die onbekende toekomst met elkaar aan: want ze gaan in de toekomst onder één dak verder. Deze samenwerking zag je nu al terug in Gorredijk: want er was een mooie mix qua spelers van jong en oud(er).
Met minimale middelen, ook qua vormgeving en techniek, is dit iepenloft tot stand gekomen. De locatie achter de school wordt zo optimaal mogelijk gebruikt. De spelers bewegen zich vrij door het decor. Wel kunnen de spelers er alerter op zijn dat ze zorgen dat ze niet zichtbaar zijn voordat ze het podium op moeten: de theaterillusie werd meerdere keren onderbroken doordat er in de coulissen mensen klaarstonden voordat ze op mochten. De beide elfenlegers, gespeeld en gedanst door kinderen van De Treffer, brengen hun dansen vervolgens wel met overgave. Er zitten echt danstalenten tussen! In de eerste scène wordt het publiek op een frisse manier bij de voorstelling betrokken. Deze publieksparticipatie wordt vervolgens niet doorgetrokken naar de rest van de voorstelling, daar had misschien nog wel een kans gelegen.
Het stuk duurt al met al een uur: dat zijn wel heel erg veel verwikkelingen in een kort tijdsbestek in dit verder toch al niet zo eenvoudige stuk van Shakespeare. Anniek Akkerman schrijft in het programmaboekje dat ze de voorstelling niet voor haar publiek in wil vullen, maar het publiek moet zo wel echt heel hard aan het werk om te kunnen begrijpen wat er op het toneel gebeurt. Dat niet alle spelers hun tekst even goed beheersen, niet iedereen begrijpt ook echt wat hij of zij zegt, versterkt dit onbegrip nog eens. Gelukkig spelen veel spelers wel in hun eigen taal: er is dus steeds een afwisseling tussen het Fries en het Nederlands. Dat komt het spelen dan wel weer ten goede.
De insteek van Midzomernachtdroom was: “Je moet proberen voordat je kunt oordelen en je moet nieuwe dingen proberen om jezelf uit te dagen en te ontwikkelen. Of de uitkomst dan goed of fout is, beter of slechter, maakt dan niet uit.” En zo is het maar net: de zussen Akkerman hebben het maar wel mooi gedaan. En zonder nieuwe makers die hun nek uitsteken is de iepenlofttraditie ten dode opgeschreven. Dat er dus nog wel wat rammelde aan deze versie van Midzomernachtdroom is vanuit deze invalshoek bekeken zelfs positief te noemen. De verbindingen zijn gelegd en er is heel veel geleerd.
It iepenloftspul fan Sigerswâld wurdt spile op de pleatslike kemping, dy’t prachtich ferskûle leit yn it beamtegrien fan súd-eastlik Fryslân. It earste bedriuw is situearre op in fjildsje tusken de bungalowtinten. As taskôger rekkest ferseild tusken de strjitferkeapers en merkkeaplju fan snústerijen en souvenirs. Yn dizze boartlike setting ferskynt al gau de famylje dêr’t de foarstelling omdraait. As mem it te bûnt makket en de diktators fan it lân djip mislediget, moat de famylje de jungle yn flechtsje.
Nei in kuier oer de kemping en lâns in grutte fiver komme de taskôgers op it plak dêr’t de foarstelling him fierder ôfspilet. Fanôf in tribune sjocht it publyk hoe’t de famylje yn in natuerlik dekôr fan boskjes, wetter en in iepen plak harren troch allegear kluchtige situaasjes hinne slacht.
Op papier liket Junglekoarts in moai komysk stik, mar yn de útwurking hat de ploech fan Sigerswâld der noch wol klauen oan. De lokaasje en it natuerlike dekôr is prachtich en tige funksjoneel. De kostuums binne kleurryk en goed fersoarge en jo sjogge dat Sigerswâld in soad plesier belibbet oan it organisearjen fan in iepenloftspul. Mar de rezjy en it spul kin noch wol wat ympulsen brûke. De personaazjes spylje meastentiids op ien enerzjy. Sa is mem of stampfuortsjend lilk of bang en yn panyk. Ek beppe en heit spylje it meast op ien toanhichte en op ien tempo. De foarstelling sil oan dynamyk winne at dêr mear yn farieard en mear yn dosearre wurdt. In karakter krijt dan kleur op’e wangen en wurdt ynteressanter. Je kinne nammentlik ek flústerjend lilk of yn panyk wêze. De tochter spilet wol moai naturel en soarget foar goed tsjinwicht.
It ûntbruts him yn Sigerswâld ek noch wol wat oan ‘samenspel’. In stik wurdt sterker at je goed finetuned binne op elkoar: aksje-lústerje/opnimme-reaksje. Troch mei elkoar te spyljen en goed nei elkoar te lústerjen wurdt it mear in gehiel, ferbettert de timing en falle de grappen ek better. Benammen yn it type klucht as Junglekoarts is in goeie timing hiel wichtich. Oars wurket it net.
Nettsjinsteande de krityske noaten, hat Siegerswâld in soad each foar wat in moai iepenloft wêze moat: it romtegebrûk, de kar foar ferrassende lokaasjes en de gesellige entouraazje. In pear grutte stappen binne al set.
De omgeving van het iepenlofspul is prachtig. Tussen de bomen van Sparjeburd heeft Afke Manshanden met haar team in een mooi decor de boerderij van Wassenaar gecreëerd. Met simpele, maar effectieve bouwwerken zijn woning, schuur en andere bijgebouwen neergezet. In de hoek van het decor heeft de Spijkerpakkenband een plek gevonden. Zij zorgen voor de muzikale ondersteuning voor zang en dans. Ook klinken er voortdurend, door de spelers gemaakte, boerderijgeluiden.
Het verhaal heeft nog niets in kracht ingeboet, het blijft eng actueel. Maar volwassen spelers die de rol van dieren aannemen zijn moeilijk serieus te nemen, al gaat het de een wat beter af dan de ander. De impact van het stuk wordt hierdoor minder groot. Wat regisseurs Eline de Vries en Job de Roo knap hebben gedaan is de jonge spelers de rollen te geven die beslismomenten forceren. De lammetjes hebben hierin mooie rollen, goed gespeeld ook. Alle spelers spelen met groot enthousiasme, er is geen enkele speler te vinden die niet vol energie in het stuk zit. Hendrik Mulder zet het oppervarken Napoleon op overtuigende manier neer. Ook zijn hulpje, die de toepasselijke naam Krûper heeft gekregen komt goed uit de verf. Goed gedaan van Tineke Nicolai. Toch raakt het verhaal je niet heel erg, als publiek word je soms te veel afgeleid door volwassen mensen die paard, kip of varken spelen. Dat is jammer.
Voor de pauze zit er een goed tempo in het stuk, na de pauze wordt het publiek als onderdeel van het spel meegenomen de tribune op. Dat is een mooie vondst, het betekent dat het publiek al meteen weer in het stuk zit. Helaas zakt het tempo na de pauze in en is het stuk eigenlijk net iets te lang.
Het getuigt van lef om een dergelijk boek en een dergelijk, nog steeds actueel thema, te bewerken tot een iepenloftspul. Op punten is het Opsterlân zeker gelukt, op sommige punten valt er nog het een en ander te verbeteren.
De jury mag naast de vaste categorieën ieder jaar een eigen Gurbe uitreiken. Dit jaar was dat een eerbetoon aan samenwerking. ‘Samenspel en samenwerken, om iedereen naar een hoger niveau te stuwen, dat is belangrijk in een iepenloft. En dat was in Tijnje zeker het geval.’
De Gouden Gurbes, een initiatief van de Leeuwarder Courant, worden wel betiteld als de Oscars van de Iepenloftspullen. De iepenloftspullen in Hemrik, Gorredijk en Siegerswoude vielen buiten de prijzen. De jury gaf over alle vier iepenloftspullen een oordeel. Dit schreef de jury: De Tynje pakte dit jier út mei de opfiering fan in regionale fertaalslach fan de populêre musical Mama Mia. Regisseur Jelmar Hoekstra hat der in werveljende show fan makke, op in dramaturgysk fierder wat meager ferhaal. Mar de sentimental journey nei de jierren sântich fan ABBA yn kombinaasje mei de setting en sfear fan it iepenloftteater makket in soad goed. Muzikaal stiet dizze foarstelling as in hûs, mei prachtige solo’s: wat kinne in soad minsken op ‘e Tynje moai sjonge. En de sjongers dy’t minder goed by stim binne, krije stipe fan oaren, goed oer neitocht en moai opfong. Fral de ensemblenûmers yn sang en dûns fûlen op. Dêryn sjogge je hoe ’t de ploech tegearre mei de rezjy hurd wurke hat om op in heech nivo yn harmony meielkoar te sjongen, te dûnsjen en te spyljen. En dat is tige goed slagge. Ek wurdt der troch de cast oer it generaal fris spile mei opfallende rollen foar Anneke van den Akker as fertelster/José en Wietske de Boer as Tanja.
Ek de foarmjouwing wie dik yn’e oarder: de Tynje hat dit jier it prachtige Ulesprong keazen as it dekôr foar de kemping fan Donna. De omjouwing mei de feart, it útsicht op de petgatten, de ûndergeande sinne, makket it dat je it gefoel ha dat je echt op de kemping fan Donna binne. De dekôrstikken binne tige funksjoneel yn de omjouwing pleatst. Oan de iene kant jout it spielflak yntimiteit en tagelyk bliuwt ek de wiidsheid fan de Ulesprong oerein. Alle mooglikheden fan de omjouwing waarden goed brûkt. Knap dien hear!
Wol is it ferhaal oer de leafdes fan kempingbazinne Donna wat meager en nochal foarsisber. Ek komme guon sleutelscènes net goed út de ferve, sa as de leafde tusken de jonge Donna en jonge Sam, dy’t wat skrúten spile wurdt. Toe dan, tink je op de tribune, jou mekoar in dikke tút. Mar it komt der net fan. As dan twintich jier letter it fjoer neffens it skript tusken Donna en Sam op’e nij oplôgje moat, fiele je dêr as taskôger net bot yn mei omdat de leafde – sa is je byld – earder net folle om de hakken hie. Ek hie de foarstelling oan krêft wûn, as de regisseur wat mear skrapt hie om de foarstelling wat puntiger nei in finale te lieden.
Nettsjinsteande dizze krityske noaten hat de Tynje har dit jier fan in goeie en enerzjyke kant sjen litten. Iepenloft op lokaasje yn optima forma, mei spul, sang en dûns yn in hiele moaie setting.
Midzomernachtdroom - Gorredijk
De versie van Midzomernachtdroom die in juni in Gorredijk gespeeld werd, was voor de beide zussen Anniek en Jolien Akkerman hun afstudeerproductie. Het is niet niets om zo’n enorme productie uit de grond te stampen. Want iedereen weet: in een iepenloft zit echt heel veel werk.In Gorredijk is de verbinding gezocht tussen de basisschool De Treffer, de Burgemeester Harmsmaskoalle en het cultureel centrum De Skâns. In het programmaboekje over de voorstelling valt verder te lezen dat het stuk Midzomernachtdroom symbool staat voor het vinden van een weg in een onbekende toekomst. De Treffer, De Burgemeester Harmsmaskoalle en De Skâns gaan die onbekende toekomst met elkaar aan: want ze gaan in de toekomst onder één dak verder. Deze samenwerking zag je nu al terug in Gorredijk: want er was een mooie mix qua spelers van jong en oud(er).
Met minimale middelen, ook qua vormgeving en techniek, is dit iepenloft tot stand gekomen. De locatie achter de school wordt zo optimaal mogelijk gebruikt. De spelers bewegen zich vrij door het decor. Wel kunnen de spelers er alerter op zijn dat ze zorgen dat ze niet zichtbaar zijn voordat ze het podium op moeten: de theaterillusie werd meerdere keren onderbroken doordat er in de coulissen mensen klaarstonden voordat ze op mochten. De beide elfenlegers, gespeeld en gedanst door kinderen van De Treffer, brengen hun dansen vervolgens wel met overgave. Er zitten echt danstalenten tussen! In de eerste scène wordt het publiek op een frisse manier bij de voorstelling betrokken. Deze publieksparticipatie wordt vervolgens niet doorgetrokken naar de rest van de voorstelling, daar had misschien nog wel een kans gelegen.
Het stuk duurt al met al een uur: dat zijn wel heel erg veel verwikkelingen in een kort tijdsbestek in dit verder toch al niet zo eenvoudige stuk van Shakespeare. Anniek Akkerman schrijft in het programmaboekje dat ze de voorstelling niet voor haar publiek in wil vullen, maar het publiek moet zo wel echt heel hard aan het werk om te kunnen begrijpen wat er op het toneel gebeurt. Dat niet alle spelers hun tekst even goed beheersen, niet iedereen begrijpt ook echt wat hij of zij zegt, versterkt dit onbegrip nog eens. Gelukkig spelen veel spelers wel in hun eigen taal: er is dus steeds een afwisseling tussen het Fries en het Nederlands. Dat komt het spelen dan wel weer ten goede.
De insteek van Midzomernachtdroom was: “Je moet proberen voordat je kunt oordelen en je moet nieuwe dingen proberen om jezelf uit te dagen en te ontwikkelen. Of de uitkomst dan goed of fout is, beter of slechter, maakt dan niet uit.” En zo is het maar net: de zussen Akkerman hebben het maar wel mooi gedaan. En zonder nieuwe makers die hun nek uitsteken is de iepenlofttraditie ten dode opgeschreven. Dat er dus nog wel wat rammelde aan deze versie van Midzomernachtdroom is vanuit deze invalshoek bekeken zelfs positief te noemen. De verbindingen zijn gelegd en er is heel veel geleerd.
Junglekoarts - Siegerswoude
Sigerswâld hat foar de twadde kear in iepenloftspul: nei 2014 is dit jier keazen foar de klucht Junglekoarts. De foarstelling giet oer in rike famylje dy’t op fekânsje yn in diktatoriaal Súdamerikaansk lân yn de probleamen komt, as mem har misdraacht en de foto ferskuord fan de heechste militêr yn it lân. As se êfternei sitten wurde troch it leger, flechtet de famylje (heit, mem, dochter en beppe yn rolstoel) de jungle yn. Al gau ferdwale se en reitsje se ferwikkele yn allerhande kluchtige avontoeren.It iepenloftspul fan Sigerswâld wurdt spile op de pleatslike kemping, dy’t prachtich ferskûle leit yn it beamtegrien fan súd-eastlik Fryslân. It earste bedriuw is situearre op in fjildsje tusken de bungalowtinten. As taskôger rekkest ferseild tusken de strjitferkeapers en merkkeaplju fan snústerijen en souvenirs. Yn dizze boartlike setting ferskynt al gau de famylje dêr’t de foarstelling omdraait. As mem it te bûnt makket en de diktators fan it lân djip mislediget, moat de famylje de jungle yn flechtsje.
Nei in kuier oer de kemping en lâns in grutte fiver komme de taskôgers op it plak dêr’t de foarstelling him fierder ôfspilet. Fanôf in tribune sjocht it publyk hoe’t de famylje yn in natuerlik dekôr fan boskjes, wetter en in iepen plak harren troch allegear kluchtige situaasjes hinne slacht.
Op papier liket Junglekoarts in moai komysk stik, mar yn de útwurking hat de ploech fan Sigerswâld der noch wol klauen oan. De lokaasje en it natuerlike dekôr is prachtich en tige funksjoneel. De kostuums binne kleurryk en goed fersoarge en jo sjogge dat Sigerswâld in soad plesier belibbet oan it organisearjen fan in iepenloftspul. Mar de rezjy en it spul kin noch wol wat ympulsen brûke. De personaazjes spylje meastentiids op ien enerzjy. Sa is mem of stampfuortsjend lilk of bang en yn panyk. Ek beppe en heit spylje it meast op ien toanhichte en op ien tempo. De foarstelling sil oan dynamyk winne at dêr mear yn farieard en mear yn dosearre wurdt. In karakter krijt dan kleur op’e wangen en wurdt ynteressanter. Je kinne nammentlik ek flústerjend lilk of yn panyk wêze. De tochter spilet wol moai naturel en soarget foar goed tsjinwicht.
It ûntbruts him yn Sigerswâld ek noch wol wat oan ‘samenspel’. In stik wurdt sterker at je goed finetuned binne op elkoar: aksje-lústerje/opnimme-reaksje. Troch mei elkoar te spyljen en goed nei elkoar te lústerjen wurdt it mear in gehiel, ferbettert de timing en falle de grappen ek better. Benammen yn it type klucht as Junglekoarts is in goeie timing hiel wichtich. Oars wurket it net.
Nettsjinsteande de krityske noaten, hat Siegerswâld in soad each foar wat in moai iepenloft wêze moat: it romtegebrûk, de kar foar ferrassende lokaasjes en de gesellige entouraazje. In pear grutte stappen binne al set.
Animal Farm – Opsterlân (De Himrik)
Het iepenloftspul van Opsterlân waagt zich dit jaar aan Animal Farm, het boek van George Orwell. Orwell schreef het boek in de jaren 40 van de vorige eeuw als een kritiek op het totalitaire politieke systeem van de Sovjet Unie. Het verhaalt over een groep dieren die er genoeg van heeft om als slaven van de mens te moeten leven en de macht daarom in eigen handen neemt. Het loopt uiteindelijk anders dan de meeste dieren zich hadden voorgesteld, want ook onder de dieren ontstaan al snel weer machtsverhoudingen, hebzucht en een drang naar macht. Het iepenloftspul Opsterlân wil met hun vertolking laten zien dat deze thema’s vandaag de dag nog steeds actueel zijn.De omgeving van het iepenlofspul is prachtig. Tussen de bomen van Sparjeburd heeft Afke Manshanden met haar team in een mooi decor de boerderij van Wassenaar gecreëerd. Met simpele, maar effectieve bouwwerken zijn woning, schuur en andere bijgebouwen neergezet. In de hoek van het decor heeft de Spijkerpakkenband een plek gevonden. Zij zorgen voor de muzikale ondersteuning voor zang en dans. Ook klinken er voortdurend, door de spelers gemaakte, boerderijgeluiden.
Het verhaal heeft nog niets in kracht ingeboet, het blijft eng actueel. Maar volwassen spelers die de rol van dieren aannemen zijn moeilijk serieus te nemen, al gaat het de een wat beter af dan de ander. De impact van het stuk wordt hierdoor minder groot. Wat regisseurs Eline de Vries en Job de Roo knap hebben gedaan is de jonge spelers de rollen te geven die beslismomenten forceren. De lammetjes hebben hierin mooie rollen, goed gespeeld ook. Alle spelers spelen met groot enthousiasme, er is geen enkele speler te vinden die niet vol energie in het stuk zit. Hendrik Mulder zet het oppervarken Napoleon op overtuigende manier neer. Ook zijn hulpje, die de toepasselijke naam Krûper heeft gekregen komt goed uit de verf. Goed gedaan van Tineke Nicolai. Toch raakt het verhaal je niet heel erg, als publiek word je soms te veel afgeleid door volwassen mensen die paard, kip of varken spelen. Dat is jammer.
Voor de pauze zit er een goed tempo in het stuk, na de pauze wordt het publiek als onderdeel van het spel meegenomen de tribune op. Dat is een mooie vondst, het betekent dat het publiek al meteen weer in het stuk zit. Helaas zakt het tempo na de pauze in en is het stuk eigenlijk net iets te lang.
Het getuigt van lef om een dergelijk boek en een dergelijk, nog steeds actueel thema, te bewerken tot een iepenloftspul. Op punten is het Opsterlân zeker gelukt, op sommige punten valt er nog het een en ander te verbeteren.
