ART Super: Kunsthandel op kleine schaal
HEMRIK Al ruim twintig jaar weten vrijwilligers de exploitatie van de Witte Kerk in Hemrik rond te krijgen met tal van activiteiten. Zoals de ART Super, een supermarkt voor kleinschalige kunstwerken. Leden van de Club van Sa! gingen op bezoek bij de editie van dit jaar.
Kunst in de kerk, het is niet eens zo’n gekke combinatie. “Kunst is het voedsel voor de ziel”, vertelt kunstenares Jikke van de Waal de Sa!-lezers. En die ziel wordt traditioneel ook in de kerk gevoed. Maar actieve kerkdiensten zijn er echter amper meer in de Witte Kerk in Hemrik. Al jaren is het karakteristieke gebouw het domein van concerten en andere evenementen, zoals sinds 2007 de jaarlijkse ART Super.
Het is een supermarkt voor betaalbare kunst. Een succesformule. In de voorgaande veertien edities werden circa 3.750 kunstwerken verkocht, goed voor een totaalopbrengst van 315.000 euro. Daar varen niet alleen de kunstenaars wel bij, de Witte Kerk zelf ook. Een kwart van de inkomsten is voor de organisatie. “En dat is belangryk foar it ûnderhâld en de exploitaasje fan it tsjerkje”, aldus Jelke van der Velde. Hij was tot vorig jaar circa twintig jaar bij het kerkje als bestuurder actief en doet de Sa!-lezers uit de doeken hoe de ART Super tot stand kwam.
Idee uit Opwierde
Het begon allemaal eind jaren negentig. Het kerkje was in verval, onderhoud was lastig. Het dorp zette zich achter het herstel van de binnen- en de buitenkant. Twee jaar later stond alles er weer spic en span bij. “Doe hiene wy in moai gebou, mar dan moatte je der ek wat mei dwaan.” Er kwamen concerten, er was een samenwerking met het Karmelklooster in Drachten.
En toen ineens kwam de organisatie een initiatief in het Groningse Opwierde op het spoor. Daar werd vanuit de kerk kunst verhandeld, maar de verkoper wilde ermee stoppen. Van der Velde: “Der waard by sein dat it moaie hannel wie. De man hie der in knappe auto oan oerholden. Dat klonk fansels net raar.” Er werd gewikt en gewogen en uiteindelijk nam Hemrik de overgebleven kunst in Holwierde voor 1.500 euro over. “Op in saterdei binne wy mei in bulte auto’s en karkes dy kant op set om alles op te heljen. In hiele optocht.”
Het werd de basis voor de ART Super. Een verkooptentoonstelling met kunstwerkjes van maximaal 375 euro. Afrekenen kan ter plekke en de koper kan de kunst ook direct meenemen. Op de ‘kreake’ van de kerk ligt van iedere kunstenaar een voorraad werk, zodat de supermarkt direct weer kan worden aangevuld.
Variatie
Iedere editie van de ART Super telde ongeveer zestig deelnemers. Een selectiecommissie maakte de keuze, soms was er een wachtlijst. Volgens Van der Velde was er een groot verschil in het aanbod. “Guon ferkochten omraak, oaren ferkochten neat. Under it mom ‘foar dizze wer in frisse’ waarden dy lêste keunstners dan ferfong. Foar de fêste klanten moat der ek wat fariaasje wêze.”
De kerk overzichtelijk inrichten is voor de vrijwilligers jaarlijks een hele klus. “It holp dat it fuort in súkses wie. Yn it earste jier ferkochten wy al foar 25.000 euro. Dat like der op.” Leergeld werd er volgens Van der Velde ook betaald; een verzoek voor een begrafenis tijdens de ART Super betekende een dilemma, scheve gezichten en veel discussie. “Je wolle eins net ien foar de kop stjitte, mar de tsjerke hat wol in oare funksje krigen.”
Ruimte maken in de kerk is nu wel een stuk gemakkelijker. De panelen zijn verrijdbaar en dit jaar zijn er ook minder kunstenaars dan in het verleden. Alles is wat ruimer opgesteld. “It bliuwt alle jierren in feestje. It kin mar sa wêze dat der op in snein 150 minsken delkomme.” Gemiddeld trekt de ART Super jaarlijks tweeduizend bezoekers. De verkoop ligt jaarlijks gemiddeld rond 25.000 euro; 2017 was het topjaar met 42.000 euro aan verkochte kunst. “Dat jier waarden wy eins wat oerfallen. Der wie ien keaper dy’t 150 wurken útsocht, foar sawat 20.000 euro. Doe moasten wy wol efkes skeakelje.”
Oordeel
Keramiste Jikke van de Waal uit Wijnjewoude is al jaren van de partij op de ART Super. Mensen staan centraal in haar werk. “Niets en niemand is volmaakt. Juist dat onvolmaakte geeft een volmaakt beeld van de mens”, zo klinkt haar motto. Ze geniet op de ART Super van de diversiteit aan kunststijlen en -technieken. “It is ek moai dat minsken op dizze wize yn oanrekking komme mei keunst. Guon minsken ha snel in oardiel klear, mar eins moatte se dan fuort wer werom om op syk te gean nei wat wol moai is. Leare te sjen. Keunst moat op je ynwurkje.”
De Sa!-lezers zijn onder de indruk van wat ze zien in het kerkje. De een kijkt zwijgend en geconcentreerd, anderen gaan graag met elkaar in gesprek. De foto’s van Marijke Talsma krijgen extra aandacht. De fotografe uit Snakkerbuorren heeft de Sa!-lezers net verteld over haar werk. Het Wad is haar grote inspiratiebron. “Altyd op syk nei it moaiste momint, al is net te sizzen wat dat momint no krekt is.” Talsma laat lang niet altijd de foto de foto. Ze gaat met veel foto’s aan het werk door verschillende beelden in soms wel dertien lagen over elkaar heen te leggen. Zo ontstaan er fraaie fotocomposities waarin steeds weer wat nieuws te zien is.
ART Super
Marijke Talsma en Jikke van de Waal zijn twee van de veertig deelnemende kunstenaars aan de ART Super van dit jaar. De verkooptentoonstelling loopt nog tot en met 10 december en is iedere vrijdag, zaterdag en zondag geopend van 13.00 tot 17.00 uur. Een overzicht van alle deelnemende kunstenaars met een indruk van hun werk is te vinden in een fraaie brochure op
