Dorpscafés verdwijnen langzamerhand uit het straatbeeld: “Van alleen de bierpomp valt niet te leven.”
OPSTERLAND - Het bestaan van de dorpscafés staat onder druk. Door diverse oorzaken, van hogere horecaprijzen, gebrek aan opvolging, personeelstekorten tot veranderd bezoekersgedrag, hebben veel cafés de deuren moeten sluiten. De traditionele cafés redden het niet meer. Er is een bredere formule nodig om het hoofd boven water te houden. “As ik allinnich fan it kafee bestean moast, koe ik wol ophâlde.”
Vroeger had zo’n beetje ieder gehucht een café, maar die tijd is voorbij. De situatie in Opsterland is tekenend voor een nationale trend. Zo hebben onder andere Wijnjewoude (Van der Weij) en Siegerswoude (It Foarwurk) geen café meer en moet Ureterp het na de sluiting van Gorter al heel lang stellen met één café. Ook Langezwaag heeft al langer geen horecagelegenheid meer.
It Alde Sté, Ureterp
Sijmen van den Boogaard (48) is dertien jaar kroegbaas van café It Alde Sté in Ureterp. De Ureterper zag zijn nering de afgelopen vijf jaar flink veranderen. Het einde van de coronapandemie zorgde in 2022 voor een opleving, maar het cafébezoek is sindsdien sterk afgenomen. De momenten dat alle barkrukken aan de toog bezet zijn, zijn schaars.
Sijmen van den Boogaard stopt eind 2026 na dertien jaar met It Alde Sté in Ureterp. - Foto: Gurbe van der Woude
“Myn earste jierren wiene swier, mar dêrnei haw ik in nije generaasje pakt en in hiel goede perioade hân”, blikt de cafébaas terug. Andermaal een nieuwe generatie aanboren is volgens Van den Boogaard moeilijk. De dorpskroeg is niet langer het centrale verzamelpunt voor de lokale jeugd en dat heeft volgens de Ureterper verschillende oorzaken. De impact van de mobiele telefoon en de opkomst van streamingdiensten hebben een rol gespeeld, maar ook overheidsmaatregelen als het rookverbod en de alcoholgrens van zestien naar achttien jaar zijn van invloed geweest op de cafégang. “De jeugd is feroare en lestich bining mei te krijen, mar - en dêr moat ik ek earlik yn wêze - alkohol is djoer. De sinten moatte der ek wêze.”
“Gjin fetpot”
Om cafébezoek te stimuleren moet Van den Boogaard vaker activiteiten organiseren. “Oars sitte der op syn heechst fyftjin man oan’e bar. Ek gesellich, mar net wat ik wend wie.” Omdat niet alleen jeugd, maar ook de oudere garde het laat afweten, staan de inkomsten onder druk. De omzet is vooral afkomstig uit het foodgedeelte van It Alde Sté. “It is gjin fetpot. It kafee is tritich prosint en it iten santich. Earder wie dat fifty-fifty.”
De jeugd is feroare en lestich bining mei te krijen.
Van den Boogaard verlengde zijn pachtcontract onlangs met een jaar, maar heeft besloten dat hij de horeca vaarwel gaat zeggen. Een opvolger vinden die de inventaris van It Alde Sté wil overnemen is niet makkelijk. Kroegbaas zijn is volgens Van den Boogaard geen sexy beroep meer en personeel vinden is lastig. Toch ziet hij toekomst voor het Ureterper café. “Mar dejinge dy’t it oernimt, moat wol de formule oer de kop goaie.”
De Buorsterwyk, Lippenhuizen
Waar Sijmen van den Boogaard denkt aan stoppen in Ureterp, is Marco Rozenberg (35) uit Lippenhuizen juist aan een nieuw avontuur begonnen. Hij opende eind 2024 snackbar en café De Buorsterwyk in het voormalige pand van restaurant en Grand café Samen Eten. “Dat stie al fjouwer jier leech. Ik haw altyd it plan hân om yn Lippenhuzen in kafee te begjinnen en dit wie de kâns.”
Marco Rozenberg kende een goede start met snackbar en café De Buorsterwyk in Lippenhuizen. - Eigen foto
Rozenberg heeft een goed eerste jaar achter de rug en zit volop plannen. Hij wil zijn bedrijf stap voor stap ombouwen tot een eetcafé. Hij gaat de menukaart uitbreiden en hoopt naast Liphústers mensen van buiten het dorp te bedienen. “Tink oan fytsers dy’t troch it doarp komme en wat ite en drinke wolle of minsken út de omlizzende doarpen.” De Buorsterwyk moet een plek worden waar dorpelingen, van jong tot oud, elkaar treffen. Ook families wil hij een plek bieden, daarom heeft hij spelletjes beschikbaar en wil hij een speeltuintje realiseren. De sociale functie is belangrijk, vindt Rozenberg. “Ik miende dat ik de measte minsken út it doarp wol koe, mar ha ferline jier in soad nije gesichten kennen leard.”
Passend bij het dorp
Rozenberg organiseerde in 2024 meerdere activiteiten, van klaverjassen en darten tot straatkaatsen en wil meer. Wat hij gaat organiseren hangt mede af van de wensen van zijn klanten. “Ik moat it tegearre mei it doarp dwaan. Dan ha ik it net allinnich oer wat minsken leuk fine, mar ek wat foar de omwenners akseptabel is. Hoareka jout drokte; wy moatte rekken mei-inoar hâlde“.
Ik moat it tegearre mei it doarp dwaan
Zijn eerste jaar als horecaondernemer biedt genoeg perspectief om de komende jaren met vertrouwen tegemoet te zien, maar een basis alleen is niet voldoende, meent Rozenberg die geduldig wil sleutelen aan zijn formule. “It bedriuw moat takomstbestindich wêze. De opset moat goed wêze foar my as ûndernimmer en moat passe by it doarp, mar ik wol seker mear biede as in snackbar.”
Café Overwijk, Tijnje
Auke Bouma (59) is al 29 jaar eigenaar van café-restaurant Overwijk in Tijnje. Bouma heeft een goedlopend bedrijf en dat komt vooral omdat het foodgedeelte uitstekend draait. “Ik haw gelokkich in fêste groep stamgasten, mar it is mear in ytkafee wurden. As ik allinnich fan it kafee bestean moast, koe ik wol ophâlde. Boppedat organisearje ik geregeld aktiviteiten.”
Auke Bouma heeft het gedrag van cafébezoekers door de jaren heen zien veranderen. - Gurbe van der Woude
Cafébezoek is veranderd, stelt Bouma. Het aantal bezoekers wisselt en zijn gasten komen op andere tijden en hebben andere wensen. “Se komme ein fan de middei en healwei tsienen kin de doar op slot. Eartiids gie it geregeld oant yn’e nacht troch.” De biertap draait, maar eten is belangrijker geworden. “Op woansdei kinst sûnder te reservearjen net sa binnen stappe. Op jierbasis geane der acht ton ierappels troch, dan witsto genôch.”
Lunchen is in, aldus Bouma, die ook ziet dat jongeren de beurs trekken voor een smakelijke hap tussen de middag. “Sneins komme der soms sa fjirtich man te lunchen Dat wie froeger net sa.” Aan de andere kant blijft jeugd weg, zoeken ze hun vertier en gezelschap in jongerenketen. Ergens snapt Bouma het wel. “It is hiel djoer wurden, allegear.”
“Dy rotterige telefoan”
Het café is van oorsprong een plek waar mensen naar toe gaan om elkaar te treffen en gezelligheid te vinden. Dat is nu minder het geval, meent Bouma die ‘in moaie groep’ regelmatige bezoekers heeft, maar het gedrag heeft zien veranderen. “Dy rotterige telefoan, dy hat de sfear feroare. Se sitte allegearre op de telefoan te loeren en hawwe minder kontakt mei-inoar.”
Dy rotterige telefoan, dy hat de sfear feroare.
Klagen wil Bouma zeker niet. De coronaperiode, waarin hij met afhaalmaaltijden begon, heeft zijn bedrijf zelfs een boost gegeven. Goed en voldoende eten is de succesformule, meent de Tynster. “De minsken moatte sêd nei hûs.“ Hij ziet de toekomst met vertrouwen tegemoet. Ik ha sân man op’e leanlist en wol der wol twa by ha, mar dy binne net te finen.”
Tekst en foto’s Gurbe van der Woude
