Face to Face met Klaas Boersma: Het oergevoel van Grutte Klaas
GORREDIJK - Voor het eerst sinds 1966 heeft Klaas Boersma geen functie meer bij het skûtsje van Heerenveen. Maar natuurlijk is hij eind juli wel aanwezig bij de start van het SKS-kampioenschap, samen met zijn vrouw Griet. Dit jaar als supporter. “At it rint sa at it rinne moat, dan jout it silen op in skûtsje sa’n bysûnder oergefoel.”
Het zijn imposante cijfers. Klaas Boersma (81) was 45 jaar lang bestuurslid van de stichting Gerben van Manen, het skûtsje van Heerenveen. Bovendien was hij van 1966 tot 2010 bemanningslid op het succesvolle skûtsje. “Ik bin yn dy tiid fjirtjin kear kampioen wurden, alle kearen mei in Brouwer oan it roer.” De eerste zes kampioenschappen waren met Tjitte Brouwer senior, daarna vijf keer met Tjitte Brouwer junior en de laatste drie titels met schipper Pieter Brouwer.
SKS-regels
Niet één keer staat de naam Klaas Boersma als kampioensschipper in de papieren. Jarenlang stonden de regels dat in de weg. Een schipper op een SKS-skûtsje moest in mannelijke lijn afstammen van een skûtsjeskipper. Dat was bij Klaas niet het geval. Later zijn de regels aangepast, een skûtsjegeschiedenis via de vrouwelijke lijn volstaat inmiddels ook. “De âlders fan myn beppe fan mem har kant wiene skûtsjeskippers. Tresoar hat it útsocht. At ik frege wie as skipper, dan hie it no kint. Dat hat de SKS ek tasein.”
Ogen en oren van de schipper
Maar zover kwam het niet. Boersma zit er niet mee, hij heeft zijn sporen wel verdiend. In de jaren tachtig werd hij adviseur, een functie als oren en ogen naast de schipper. “En bûten de wedstriden ha ik miskyn noch wol de measte oeren skippere fan de hiele float.” De schipper van de Gerben van Manen was altijd beroepshalve actief op de binnenvaart en dus bij wedstrijden buiten het kampioenschap om vaak niet beschikbaar. Dan stond Klaas aan het roer. Dat gold zeker bij het zogenaamde ‘ploechjesilen’ en onderlinge wedstrijden met gasten aan boord.
Skûtsjes binne machtige skippen. En at it dan rint sa at it rinne moat, dan is it in genot, in oergefoel
Het ploechjesilen was heel belangrijk voor de financiën van de skûtsje-stichtingen. “Yn it topjier sylden wy 39.000 gûne by elkoar. Dat wie in soad jild.” De ploechjesilery was jarenlang enorm populair, mede dankzij het brede netwerk van Boersma. Een netwerk in de skûtsjewereld, maar ook in het bedrijfsleven. Klaas Boersma werkte zelf in de top van timmerfabriek De Vries in Gorredijk, maar ook bouwbedrijf Van Wijnen en haar voorgangers waren enthousiast in het ontvangen van gasten op het skûtsje. “It wienen prachtige dagen.” Het vinden van bemanningsleden was bij het ploechjesilen geen probleem. “It sakenfolk oan board gie wol gauris mei de pet rûn en dat ferparten wy direkt.”\
Sterke bealich
Klaas Boersma werd geboren in Terherne, naast het café. In zijn jeugd was hij met zijn GWS skou een fanatieke en ook succesvolle wedstrijdzeiler. Halverwege de zestiger jaren stapte hij eens aan boord van de Gerben van Manen. “De earste kear wie gjin súkses. Wy hienen in oanfarring.” Maar het zaadje was wel gelegd. Toen halverwege het seizoen 1966 de peiler van de Gerben van Manen moest afhaken, stapte de 22-jarige Klaas aan boord. “It wie prachtich wurk. De bealch koe fansels noait stikken. En at it min waar wie, dan rûn dy it taan út de silen sa yn de klean. Dan seachst der woest út.”
Klaas zou lang aan boord blijven en bracht het skûtsjevirus ook over op zijn beide zonen Hans en Jan Roelof. Hans Boersma was 35 jaar bemanningslid; zijn broer Jan Roelof was een sterke kracht achter de hand, vooral inzetbaar bij zware wind. In 2011 maakte Grutte Klaas, zoals hij vanwege zijn lengte in de skûtsjewereld wordt genoemd, ruimte voor een jonge talentvolle lichting aan boord.
Grote familie
Het zeilen op een skûtsje is speciaal, meent Klaas Boersma. “It binne machtige skippen. En at it dan rint sa at it rinne moat, dan is it in genot, in oergefoel.” Maar het loopt niet altijd zoals het moet. Talloos zijn de verhalen van skûtsjeskippers die het tijdens een kampioenschap niet lukt om het skûtsje ‘aan de praat’ te krijgen. Het kan volgens Klaas in zoveel verschillende details zitten. En de ontwikkeling van de skûtsjes met alles er op en er aan gaat steeds verder.
“By Hearrenfean ha wy faak, somtiden lytse, dinkjes útfûn om it better rinne te litten.” Een kwestie van beschikken over veel ervaring. De kennis wordt ook vaak gedeeld. Niet alles natuurlijk, want het blijft wel een wedstrijdsport. “Mar it is wol ien grutte skûtsjefamylje. Dat is no folle mear as earder, doe wikselden famyljes as de Zwaga’s en de Brouwers net safolle mei elkoar út. Dat is no wol feroare en dat is goed.”
Wy trainden earder noait, stapten yn Grou op en farre mar. Dat wie fansels net ideaal, mar sa wie it wol
Klaas Boersma denkt dat de Gerben van Manen het ook dit jaar weer goed zal doen. “Se ha it skip wol wer oan de praat. It moat mei de wyn wat meisitte, mar dan komt it goed. Dan is de Gerben van Manen net te hâlden, dan hat it skûtsje macht.”
IFKS
De komst van de IFKS heeft Klaas altijd toegejuicht, hoewel niet alle SKS’ers daar destijds enthousiast over waren. “Stel, je ha in skûtsje en je wolle hurdsile, dan is de IFKS in útkomst. Dêr farre no sawat santich skûtsjes mei. Dat is dochs geweldich. Ik ha der in protte wurdearring foar.” Sommige bemanningen trainen tegenwoordig in het seizoen twee keer per week. “Wy trainden earder noait, stapten yn Grou op en farre mar. Dat wie fansels net ideaal, mar sa wie it wol.”
45 jaar bestuurslid
Naast bemanningslid was Klaas Boersma sinds 1980 ook bestuurslid van de stichting Gerben van Manen. Tot vorig jaar. Zoon Hans en oud-schipper Pieter Brouwer zouden zijn bestuurstaken overnemen. “Mar Pieter waard siik en is ferstoarn. Fierstente jong. Dat hat der wol ynhakt. De famyljes Brouwer en Boersma binne hiel close mei elkoar.”
Boermsa vindt het dan ook mooi dat de drie kinderen van Pieter en Aukje Brouwer dit jaar met elkaar aan boord van de Gerben van Manen zeilen. Met Sytze als schipper en Harmen en Trynke als bemanningsleden. Jarenlang werkte Boersma ook nauw samen met de onlangs overleden erevoorzitter Jacobus de Vries. “Wy koenen it goe mei elkoar fine.”
Het werk, het skûtsje, Klaas Boersma was weinig thuis. “Myn frou hat ek wol ris minder entûsjast oer it silen west. Ik wie altyd ûnderweis, ek yn de wykeinen. En yn de fakânsjes wie it fansels sile. Ik koe net oars, en ik woe eins ek net oars.”
Timmerfabriek
Het werk bracht het gezin Boersma destijds naar Gorredijk. Klaas werkte 33 jaar bij timmerfabriek De Vries, aan het eind als operationeel directeur. In 1998 werd hij vrijgemaakt om als een soort troubleshooter te helpen bij andere bedrijven van de Doorwin Groep, waar ook De Vries onder viel. “Ik ha fjouwer jier yn Schagen oan de slach west. En letter ek noch by de sintrale houtynkeap.” Hout heeft voor Klaas Boersma dan ook weinig geheimen. Op zijn zestigste stopte Klaas met werken. Een paar jaar later liep het niet goed af met de timmerfabriek, een grote werkgever in Gorredijk. Dat heeft Klaas geraakt. “Mar ik wie der al in pear jier út. It hie oars fielt at ik der noch wurke hie.” Het terrein van de fabriek lag jarenlang braak. Nu wordt er volop gebouwd aan in totaal circa negentig woningen. De wijk heeft de naam Vrieswijck gekregen. “Dat fyn ik dan wol wer moai.”
Mastenspecialist
Dat er nu een einde is gekomen aan zijn officiële functies bij de Gerben van Manen betekent niet dat Klaas Boersma helemaal geen functie meer heeft in het skûtsjesilen. Hij blijft betrokken. Niet alleen als supporter, maar hij is ook nog lid van een commissie die zich buigt over een nieuwe formule. Een nieuwe verhouding tussen de afmetingen van het schip, de oppervlakte zeil en het tuigage. Bedoeld om de competitie tussen de veertien verschillende SKS-skûtsjes nog eerlijker te maken.
Ik kin wol thús sitten gean, mar dat is Griet net wend. Boppedat ha wy thús gjin geraniums
Maar dat is niet het enige. Bijna dagelijks is Klaas Boersma ook nog aanwezig in het scheepsbetimmeringsbedrijf van zijn zoon Hans aan De Werf bij de Warme Hoek in Gorredijk. Daar worden masten, zwaarden, gieken en andere onderdelen voor de skûtsjes gemaakt. De mastspecialisten hebben in de loop der jaren masten geleverd aan bijna alle SKS-skûtsjes. En ook ruim veertig IFKS-skûtsjes varen met een mast uit Gorredijk. “At Hans by in skûtsje roppen wurdt, dan gean ik gauris mei. Moai, net? Ik kin wol thús sitten gean, mar dat is Griet net wend. Boppedat ha wy thús gjin geraniums.”
Tekst: Arend Waninge
Beeld: Martijn van der Vaart
