Al 150 jaar Rjucht en Sljucht
TIJNJE Welkomstzang, zestien korte reciteerstukken, een kluchtspel voor vier personen, een kluchtspel in twee bedrijven en de slotzang. Zo zag het programma er bij het 25-jarig bestaan uit. Dat was in 1897. “Tiden hawwe tiden.” In honderdvijftig jaar is er veel veranderd bij toneelvereniging Rjucht en Sljucht in Tijnje.
Anderhalve eeuw geleden hadden de mensen niet zoveel, zegt bestuurslid Andries Idzerda. Een reciteeravond, en later een toneelvoorstelling, was een van de weinige vormen van vermaak. Bij de uitvoeringen, met na afloop muziek, bleven bezoekers dan ook lang hangen, tot het café midden in de nacht haar deuren sloot. “Dat is yn de rin fan de jierren feroare; we ha ek gjin muzyk mear nei ôfrin.”
Vandaag de dag komen de bezoekers echt voor de toneelvoorstelling zelf, waarbij ze in het verleden konden kiezen tussen twee winterproducties, één in december en één in maart. De ene meestal een blijspel, de andere wat zwaarder. Veel publiek was bij beide voorstellingen van de partij.
Terug naar één
“Der wienen wol twa ferskillende groepen spilers”, legt voorzitter Alie Hof uit. En dat kon ook omdat er altijd voldoende spelers bereid waren om te spelen. “Mar tiden hawwe tiden”, verklaart Andries Idzerda. “We ha fyftich leden op papier, mar in grut part spilet net mear.” Dat mag je ook niet verwachten van leden die al behoorlijk op leeftijd zijn, vinden ze.
Daarom is op de ledenvergadering besloten om voortaan maar één voorstelling per seizoen te spelen, te beginnen met de jubileumvoorstelling. Het aardige is dat er toch twee oudere leden, die al jaren niet meer spelen, nu meedoen aan deze speciale voorstelling: Siebe Henstra (85) en Peet de Groot (84) gaven zich op als figurant.
Voor dit jubileumjaar staat de grote productie A Christmas Carol (Scrooge) van Charles Dickens op het programma. In totaal werken hier zo’n honderd mensen aan mee: dertig spelers, dertig muzikanten van christelijke muziekvereniging De Bazuin en vele vrijwilligers voor decor, licht en geluid, opbouw, aankleding, kaartverkoop, parkeren en horeca.
Als locatie is gekozen voor de boerenstal van Meint en Anneke Ziel aan de Hanebuert. En daarmee hebben ze zich veel op de hals gehaald, zegt Alie Hof. Maar het is een jubileum en dan mag je groots uitpakken. De boerenstal is niet meer in gebruik voor dieren. Het opbouwteam heeft inmiddels de publiekstribune geplaatst, evenals het podium voor De Bazuin. “Fan binnen binne we no de puntsjes op de i oan it setten, mar ek bûten moat der hiel wat dien wurde.”
Zes jongeren
Dit jaar spelen er zes jongeren mee met Rjucht en Sljucht (de jongste is 7 jaar) en daar zijn ze maar wat trots op. “Jeugd is belangryk”, zegt Idzerda. Een aantal keren maakten ze speciale (improvisatie)voorstellingen met jongeren zoals Wurdumerdyk 82, bedacht door de jongeren zelf en It Bjusterbaarlik barren rûn Vivian, ook bedacht door de jeugd en gebaseerd op The Young Ones. “Yn de rin fan de jierren ha we sa besocht de jeugd by it toaniel te belûken. Soms slagget dat, soms bin se sa wer fuort. Mar se leare der altyd wat fan en dêr ha se wat oan foar de takomst.”
Ferdivedaasje
Terug naar het verleden, naar 1872. Het was op een herfstige zondagavond dat een paar ‘feinten’ bij kroegbaas Jeen de Vries een slokje dronken. Ze zongen wat en op een gegeven moment kwam het gesprek op It Heideblomke dat in de Kompenije een ‘kommeedzje’ speelde. Dat kunnen we hier ook, bedachten de mannen. Op advies van de kastelein togen ze naar veenbaas Wopke Dragstra, die zou hen wel helpen. “Yn dy tiid wie it foar feanarbeiders hartstikke swier, se hienen bot behoefte oan ferdivedaasje, benammen yn ‘e wintertiid”, vertelt Andries Idzerda.
En zo werd vanuit de kroeg en met hulp van de goed bekend staande veenbaas reciteercollege Rjucht en Sljucht opgericht. De exacte oprichtingsdatum is niet terug te vinden, de oudste notulenboeken zijn niet bewaard gebleven. “It âldste boek dat we ha, is fan 1883.”
Gestopte kriich
De Tynster toneelvereniging was in 1918 medeoprichter van It Bûn Fryske Toanielselskippen (BFT). Van daaruit werd begonnen met de ‘toanielkriich’; ‘karmasters’ trokken langs de voorstellingen om die te beoordelen. BFT werd opgevolgd door STAF (Stichting Amateurtoaniel Fryslân). “Op de spannende einjûnen waard bekendmakke wa’t de bêste ploech hie. Rjucht en Sljucht hat sa’n fiif kear dy priis wûn.” Die tijd is voorbij, de toneelwedstrijd is een aantal jaren geleden gestopt.
A Christmas Carol
Baukje Stavinga vertaalde speciaal voor Rjucht en Sljucht A Christmas Carol van Charles Dickens in het Frysk. Voorzitter Alie Hof: “Dielen bin wol earder yn it Frysk oerset, wy bin de earsten dy’t it hiele stik yn it Frysk spylje.” De productie, samen met muziekvereniging De Bazuin, is te zien in de sfeervolle omgeving van de boerenstal aan de Hanebuert 5. Regisseur is Tineke Nicolai; Hans Jonker is muzikaal leider. Speeldata: vrijdag 16 (20.00 uur), zaterdag 17 (20.00 uur) en zondag 18 december (14.00 en 20.00 uur). De voorstellingen op vrijdagavond, zaterdagavond en zondagmiddag zijn uitverkocht.
rjuchtensljucht.nl
