Landgoed Heidehuizen: Het eerste erkende fokcentrum in Opsterland

“Het liefst zou ik dit bordje direct op een te bouwen nachtschuur timmeren,” reageert Focko Zwanenburg, “maar de regelgeving laat dit nog niet toe,” Op het landgoed zou volgen de vergunning een stal voor 120 vleesveekoeien mogen verrijzen, maar voor een verblijf voor de 50 Schoonebeeker schapen is, zelfs in ruil daarvoor, nog geen groen licht. Zwanenburg wil graag in samenwerking met wethouder Durk Durksz van de gemeente Opsterland in een proefproces deze zaak aanhangig maken om zo tot de door beide partijen zo gewenste oplossing te komen.

Wolf

De zeer actuele problematiek rondom de wolf is voor Focko Zwanenburg elke dag weer reden tot zorg. “Het eerste dat ik “s ochtends doe is uit het raam kijken om te zien of de schapen nog in het raster staan. Ik zou ze veel liever in die nachtschuur zetten, want aan de overkant van de Poostweg waren eerder deze week alweer een aantal schapen slachtoffer van een wolvenaanval. De tijd dringt, want als ik tien schapen uit deze kudde kwijt zou raken, is dat ook als fokcentrum een ramp.”

 De wethouder erkende de zorgen, maar benadrukte ook dat de regels voor de, mede door zijn bemoeienis ingevoerde, lagere beschermingsstatus van de wolf nog niet direct tot beheer lijdt. “It hat fansels ús oandacht, want in erkend foksintrum lykas Landgoed Heidehuizen past prima yn it plan Bioferskaat fan de gemeente Opsterlân”, aldus wethouder Durksz. Hij is zich als voorzitter van de stichting Roodbont Fries Vee terdege bewust van het belang van het behoud van oude genen. “It is in stik promoasje fan ús eigen erfguod, krekt as de âlde fruitrassen dy”t hjir ek troch Focko bewarre wurde.” Voorlopig moet het hoge raster de schapen tegen de dreiging van de wolven beschermen.

De Schoonebeeker schapen tussen de zeldzame fruitrassen

Peter van Eldik van de SZH pleitte in zijn toelichting op versoepeling van de regelgeving bij het hobbymatig houden van dieren. “De grens van maximaal zes koeien ophogen naar tien zou daar al enorm bij helpen.” Hij benadrukte dat het houden van zeldzame rassen niet alleen door het houden ervan op zich gewaarborgd kan zijn; er moet ook mee gefokt en vermeerderd worden. “Ik zeg vaak, red een ras, eet ze op”, aldus Van Eldik.

Circulair

Ook aanwezig was CDA-prominent, veehouder en voorvechter van agrarisch natuurbeheer Albert van der Ploeg. Volgens hem is de toekomst van de agrarische sector duidelijk. “Wy moatte werom nei sirkulêr buorkjen. Dat is folle better.” 

It is in stik promoasje fan ús eigen erfguod.

Marianne Pen uit Oudehorne past heel goed in dat plaatje met haar startup Cresi, skiep & ambacht. Ze richt zich op circulaire wolverwerking en met wat kleine aanpassingen hoopt ze de wol van Focko zijn schapen tot mooie producten te gaan verwerken. “It hat in oare struktuer as de wol fan Texelse skiep, it freget even wat in oare wurkwize, mar dat komt grif goed.”

Niet preventief ruimen

De Schoonebeeker schapen die bij Zwanenburg geregistreerd zijn, ontlopen bij een mogelijke uitbraak van een veeziekte, zoals mond- en klauwzeer, de dans als het om ruiming gaat. De dieren zijn zogenaamd gevlagd in het identificatie- en registratie systeem I&R en dat betekent dat ze te boek staan als raszuiver en zeldzaam. Ze komen daarmee in aanmerking voor een subsidie en bij ziektes moeten ze eerst worden onderzocht of ze ook daadwerkelijk ziek zijn en worden niet preventief geruimd. “Kunnen we niet gewoon alle koeien laten vlaggen, wat is dat toch voor vreemde regelgeving?”, verzuchtte een aanwezige, die refereerde aan de beelden van kerngezonde koeien in de grijpers tijdens de MKZ-uitbraak in 2001. 

Focko Zwanenburg gaf in zijn dankwoord aan dat hij in zijn leven op verschillende manieren met dieren gewerkt heeft. Van de opvang van sperma tot de verzorging in zijn rol als dierenarts en als hobbyfokker van Black Angus vleeskoeien en nu dus de Schoonebeeker schapen. “Ik voel me heel erg thuis bij het stamboek en in de loop van de jaren is mijn inzicht over het houden van vee toch wel wat verschoven. Ik streef er naar om de dieren die ik verkoop het liefst voor fokkerijdoeleinden te verhandelen en niet meer direct naar de slager te sturen.”         

Tekst en foto’s Ferdinand de Jong