Presentatrice Femke de Walle bereikt een groot publiek: “Radio fielt as thúskommen”

Haar stem is bekend bij iedereen die in Friesland en Groningen graag naar de regionale omroep luistert. Femke de Walle (42) uit Gorredijk is de ‘station voice’ van Omrop Fryslân; ze is te horen in nagenoeg alle aankondigen en jingles. Van maandag tot en met donderdag vult ze ’s ochtends tussen tien en twaalf daarnaast bij RTV Noord twee uurtjes live radio: ‘De Ochtend Door’, met ‘de lekkerste muziek voor thuis, in de auto of op het werk.’ “Radio fielt foar my as thúskommen”, zegt ze. “Alle kearen op ‘e nij. Je steane sa ticht by de minsken. It is hiel direkt. Ik praat, in oar lústert. Ik sprek de harker ek persoanlik oan. Praat noait oer ‘jullie’, altyd oer ‘jij’.”

Terug op de zender

Ze is blij met haar plekje in de Groningse radiostudio, ook al was het in het begin van beide kanten wel even wennen. “Ik kom wol út Fryslân, fansels. Dat lieten se my yn it begjin ek wol fernimme.” Horen doe je haar afkomst niet. In de warme stem van Femke de Walle is geen spoortje van een Fries accent te herkennen.

Ze keerde bij RTV Noord terug op de zender na een fikse burn-out die haar in maart 2020 compleet overviel. Het betekende destijds ook het einde aan haar jaren als presentator bij Omrop Fryslân. “De jas by de Omrop paste my net mear.” Ze vond na haar herstel eerst werk als podcast-marketeer. Het was haar taak om de producten van een podcastmaker online onder de aandacht te brengen. Dat ging haar goed af, tot haar eigen verbazing. “Ik skrok der sels fan. Ik hie net tocht dat it kommersjele ek yn my siet. Ik bin oplieden ta sjoernalist; kommersje wie doe in flokwurd.”

Toch bracht de marketing niet de voldoening die ze zocht. “It gie om it produkt, net om de minsken.” Bovendien werkte ze fulltime thuis, dat ging steeds meer tegenstaan. “Ik ha prikkels nedich fan it petear mei minsken.” Ze miste het maken van radio ook. Femke kan enorm genieten van de korte gesprekken met mensen. Op straat of in de studio aan de telefoon. “Dy lytse blik yn it libben fan in oar, dat is dochs prachtich. Lústerje nei minsken is miskyn wol it aldermuoilikste.”

Foto: Martijn van der Vaart

Direct contact met de luisteraars

Femke de Walle is van nature nieuwsgierig. Een studie journalistiek lag dan ook voor de hand. Lachend: “Mar ik ha it net ôfmakke.” Ze werkte vier jaar bij de regionale krant Actief in Burgum, hield van de human interest verhalen. Tijdens een verblijf van drie maanden in Canada werkte ze daar bij een lokale krant. Ze was nog maar een dag terug in Nederland, toen ze in contact kwam met Omrop Fryslân. Veel programma’s op radio en tv volgden.

Radio heeft haar voorkeur. Het directe contact met de luisteraars in combinatie met muziek is voor Femke ideaal. De muziekredactie bepaalt de muziek in haar dagelijkse programma, maar luisteraars kunnen ook een plaat aanvragen. “En dan gean ik yn petear oer harren ferhaal mei dy plaat. De sfear bepaalt dan hoefolle se fertelle; faak steane de minsken der net by stil dat tûzenen meiharkje.” Femke houdt van dat persoonlijke. Ze weet dat sommige mensen de hele dag luisteren naar de regionale zender. “Do bist in ûnderdiel fan in oar syn libben, krigest ek in stikje kammeraatskip. Der binne fêste harkers dy’t alle dagen in appke stjoere oer hoe’t it mei harren giet en wat se dogge.”

Kwetsbaar opstellen

Het gaat twee kanten op. Femke vertelt haar luisteraars ook over haar eigen gemoedstoestand, ze durft zich kwetsbaar op te stellen. “At ik myn dei net ha, dan sis ik dat. It perfekte bestiet net, ik sjoch it ek as myn misje om dat oer te bringen.”

Ze heeft zelf ervaring met de donkere kant van het leven. Depressies, zware overspannenheid, Femke maakte het in de familie van nabij mee. Ook haar eigen leven is niet altijd makkelijk, ze is alleenstaande moeder met drie kinderen, waarvan twee pubers. “Ik bin in optimistysk persoan, en wit dat er oan de horizon altyd in ljochtsje is. Sûnder dellingen ek gjin piken.”

In de loop der jaren ontdekte ze haar eigen valkuilen. “Ik kin mysels oer de kling jeie, dat wit ik.” Femke stroopt haar mouwen op. Op de ene arm prijkt het getatoeëerde woord equilibrium (evenwicht; balans). De andere arm is voorzien van een tatoeage van een kronkelende levenslijn. Beide afbeeldingen wijzen Femke er dagelijks op dat de lijn van het leven nooit recht is. “It is de keunst fan it libben om te akseptearjen dat it libben net altyd goed giet. In talint is tagelyk in flok at je je eigen grinzen net kenne.”

Foto: Martijn van der Vaart

Dubbel genetisch belast

Het tekent de persoon Femke de Walle. Optimisme en ambitie, altijd in combinatie met twijfel. Aan het begin van het gesprek komt er op de vraag waarom ze het werken op de radio zo leuk vindt, in eerste instantie een verrassend antwoord. “Dêr sykje ik eins op dit stuit wol nei. Wat is myn missy yn it libben?” In het uur dat volgt geeft ze zelf voldoende antwoorden op die vraag. Maar ook dan weer de twijfel: “Bin ik wol kritysk genôch?” Om er vervolgens aan toe te voegen dat het ouder worden wel meer zekerheden biedt. “Dat skeelt wol.“

Gelukkig is er altijd de muziek, een onmisbaar onderdeel van haar leven. Ze is ermee opgevoed, van beide kanten in de familie erfelijk belast. “Ik mei hiel graach oer muzyk fertelle.” In de woonkamer in Gorredijk staat een piano, ze geeft ook een beetje pianoles. Het liefst zou ze een dag per week piano- en zangles geven. “Dat soe ideaal wêze, mar ik ha der no gjin tiid foar.” Ze stond ook al een tijdje als dirigent voor een koor en schreef arrangementen. “Achternei besjoen hie ik eins nei it konservatoarium moatten.” Ze pakt al het leuks mee wat er op haar pad komt, maar denkt er ook wel eens over na wat ze wil doen ‘als ze later echt groot is.’ Eigenlijk wil ze ook nog wel architect worden. “Mar miskyn moat ik ek gewoan akseptearje dat dit it op it stuit is. Mear kin ik no ek net.”

Als uitvoerend artiest trok ze acht jaar lang intensief met haar zus Elske DeWall door het land. Elske als frontvrouw, Femke op de achtergrond. “Sjongend past my dat plak it bêst.” Zingend in de schijnwerpers vindt ze heel spannend. Ooit deed ze mee aan het tv-programma DNA-singers, waarin een panel moest raden van welke bekende artiest ze familie is. “Ik ha fuort sein dat ik dat noait wer doch. Mar oan de oare kant sis ik altyd dat je noait noait sizze moatte.” Onlangs zong ze a capella het Frysk Folksliet bij de eerste thuiswedstrijd van de korfballers van LDODK in een bomvolle vernieuwde sporthal Kortezwaag. “Je sjogge it net, mar ik fyn dat o sa spannend.”

Twadde thús

De coronatijd heeft veel veranderd in het muzikale landschap, zo hebben Elske en Femke ervaren. Het heeft ook louterend gewerkt, zeker in combinatie met de burn-out die ze rond diezelfde tijd had. “Elk minske wol graach sjoen wurde. Mar ik ha yn dy tiid wol leart dat it lok net sit yn wat je dogge, mar yn wa’t je binne. It poadium wie der doe net, mar ik ûntduts ek dat ik der wol sûnder koe.”

Nu ze in Groningen werkt, kan ze in Fryslân wat anoniemer over straat. Femke weet inmiddels dat ze die herkenning ook niet nodig heeft. Maar ze vindt het nog wel fantastisch om in het publieke domein te werken. Live-radio blijft, daarvan is ze overtuigd. “Minsken ha altyd de drang om oan te sluten by wêr’t se wei komme.”

Haar eigen toekomst ligt open. Ze weet niet hoe de komende jaren eruit gaan zien. Radio Noord vindt ze geweldig. “Ik bin op en top Friezinne, mar ha yn Grins no wol in twadde thús.”

Tekst: Arend Waninge
Foto’s: Martijn van der Vaart