Face to Face met Marike Smilde uit Gorredijk: ‘De ruimte die acceptatie biedt’

‘Waarom overkomt mij dit?’ Die vraag heeft Marike Smilde (65) zichzelf nooit gesteld. Ook al waren er momenten in haar leven waarop het in de ogen van anderen wel voor de hand had gelegen om die vraag te stellen. “Ik probeer mee te bewegen met het leven”, zegt ze. “Dat vraagt om een actieve houding in hoe ik omga met de wisselvalligheden die het leven met zich meebrengt. Ik loop niet weg voor wat lastig of pijnlijk is. Wil het niet ontkennen of wegduwen, maar proberen het mee te nemen als iets dat bij mij hoort.”

Met de kennis van nu...

We gaan paar jaar terug in de tijd. Marike had regelmatig last van ernstige vermoeidheid, soms op onvoorspelbare momenten. “Maar iedereen is wel eens moe. Eigenlijk wist ik ook niet beter. Ik ben al mijn hele leven eerder moe dan anderen.” Er waren echter meer vage klachten en onderzoeken volgden. Daar was ook extra aanleiding voor. Een kleine veertig jaar eerder was bij Marike een erfelijke ziekte vastgesteld: een spontane mutatie van een gen. Haar klachten van nu konden daar wel eens mee te maken hebben.

Marike laat bewust de naam van deze aandoening in het midden. “Er zijn mensen met dezelfde ziekte die er veel meer last van hebben dan ik. Bovendien wil ik niet dat anderen gaan uitzoeken wat het precies inhoudt. Ik houd dit het liefst bij mijzelf.”

Als begin twintiger was ze destijds wel geschrokken van de mededeling van de arts, maar ze had sindsdien een in haar ogen gewoon leven gehad. “De artsen wisten destijds ook niet precies wat de impact van de ziekte zou zijn. En het is natuurlijk ook zo, dat je alleen je eigen lichaam kent. Sommige dingen voelen dan als gewoon, terwijl ze dat misschien niet zijn.” Toch lijkt het er op dat de ziekte meer impact heeft gehad dan ze lang dacht. “Met de kennis van nu waren meer zaken uit het verleden verklaarbaar. Ik kreeg nu ineens de boodschap dat het bijzonder was dat ik het zo lang zonder problemen had volgehouden.”

Van hoofd naar hart

Nu meer puzzelstukjes op hun plek vielen was het aan Marike om te bepalen wat ze daar mee ging doen. Ze zat inmiddels al geruime tijd ziek thuis. “Mijn eerste reactie was terugvechten om mijn oude werk weer op te pakken. Tot ik bedacht dat het misschien wel het juiste moment was om de bakens te verzetten.”

Ze zocht en vond manieren en therapieën om zichzelf en de omstandigheden te accepteren. “Je kunt niet alles in je leven veranderen of onder controle hebben. Het leven neemt soms ook zelf de regie. De vraag is dan hoe je daar mee omgaat.” Schrijven is een van de activiteiten die Marike daar enorm bij heeft geholpen. “Dan ga je van je hoofd naar je hart. Anders blijf je maar denken. Hart en gevoel zijn nodig om verder te komen. Wij zijn gewend om ons verstand de baas te laten zijn. Wat je niet bevalt, schuif je zo snel mogelijk aan de kant. Het klinkt veilig als je het kunt beredeneren, dan hoef je niet te voelen. Maar het verstand is maar een dienaar.” Met het publiceren van het boek ‘Onvolmaakt gelukkig’ wil ze anderen inspireren.

Gids voor stiefouders

‘Onvolmaakt gelukkig’ is haar tweede boek. In 2013 publiceerde ze ‘Stiefmanagement’, een gids voor ouders en stiefouders. Marike ontmoette haar latere man toen die al twee kleine kinderen had. “Ik ben heel blij dat ze in mijn leven zijn gekomen; we hebben een heel goed contact. Als stiefmoeder geef je zorg; je bent de vriendin van hun vader, maar je bent niet hun moeder. Je krijgt als stiefmoeder heel veel, maar het is altijd anders dan een eigen kind.”

Marike is zelf ongewenst kinderloos. Ze omschrijft het in het boek als ‘een peilloze diepte van het verdriet en de wanhoop op wat niet komt.’ Ze heeft het verdriet echter kunnen transformeren, al steekt het soms nog de kop op. ‘Het is een litteken van een goed genezen wond. Ik heb ervaren dat ik op een andere manier vruchtbaar kan zijn’, schrijft ze in haar boek.

Niet meer vechten

Het is tekenend voor de manier waarop Marike met de minder prettige kanten van het leven omgaat. Het draait allemaal om acceptatie, hoe moeilijk dat ook is. “Het is de realiteit onder ogen zien. Je daar tegen verzetten kost zoveel energie. Acceptatie heeft mij de ruimte gegeven om te kijken wat je wel kunt. Ik hoef niet meer te vechten.”

Rouwen om wat er niet (meer) is

Acceptatie is een proces, waarin volgens Marike ook plaats moet zijn voor rouw. “Rouwen is pijn lijden als gevolg van een moeilijke levensgebeurtenis. Rouw is omgaan met hebben wat je niet wilt of met het niet hebben van wat je eigenlijk wel wilt. Dat kan gaan om het verlies van een dierbare naaste, maar je kunt bijvoorbeeld ook rouwen om een verlangen dat verloren gaat. Een verwachting die stuk gaat omdat je niet meer in staat bent daaraan te voldoen. Rouwen is stilstaan bij dat het anders is, bij het afscheid nemen van wat je deed.”

Marike vindt rouwen een bijzonder proces. “Je bent nog bezig met het oude leven en combineert dat al met het zetten van stappen naar een nieuw leven. Je komt uit je verdriet door een toekomst te zien. Rouwen is ook niet alleen maar pijnlijk, het gaat ook gepaard met veel liefde. Je rouwt om iemand of iets omdat je veel van diegene of die activiteit hebt gehouden.” Marike gebruikt ook graag de term ‘levend verlies’, een term van de Vlaamse rouwdeskundige Manu Keirse. “Het gaat dan om verliezen wat niet direct met de dood van een persoon te maken hebben, maar wat wel een diepgaande impact kan hebben op iemands leven. Zoals bijvoorbeeld het blijvende verlies van gezondheid.”

Geen eindig proces

Met nadruk stelt Marike dat accepteren niet hetzelfde is als vergeten. “Het is ook geen eindig proces. Je moet iedere dag kijken wat je binnen je eigen grenzen kunt. Het is zoeken naar een balans. Balanceren is hard werken, je stuurt voortdurend bij. En het nu accepteren van een situatie betekent niet dat dit over een aantal jaren ook zo zal zijn. Bij levend verlies kun je zeggen dat het went, maar het is niet statisch. Het hoort tot het diepst bij je leven.”

Accepteren is volgens Marike ook niet hetzelfde als proberen er maar het beste van te maken. “Dan leer je ermee om te gaan, maar zit er vaak nog wel weerstand. Er hoeft dan maar iets kleins te gebeuren om toch weer in problemen te komen. Ermee leren leven is niet genoeg om gelukkig te zijn.” En dat is wel de kern van haar nieuwe boek. Hoe kun je toch gelukkig zijn, ondanks dat je niet volmaakt bent.

Kleine stapjes

Marike beseft heel goed dat het grote processen zijn waar ze over schrijft. “Maar het begint met kleine stapjes. Bijvoorbeeld door te accepteren dat je het niet kunt accepteren, creëer je al de eerste ruimte. Het is nu even zoals het is. Vandaag is het even zo, morgen is het wel weer anders. Erkennen dat je het moeilijk vindt geeft ook al ruimte.”

Het proces dat Marike Smilde zelf doorliep heeft haar meer aandacht gegeven voor de ogenschijnlijk eenvoudigere dingen in het leven. “Ik kan daar enorm van genieten. Omgaan met tegenslagen heeft mij geleerd om me te richten op wat wél kan. Dat geeft ruimte en ik hoop anderen daarmee te inspireren. Het is dankbaar werk om mensen te helpen bij levenspuzzels die hen direct en diepgaand raken.”

Onvolmaakt gelukkig - Marike Smilde

Marike Smilde schreef ‘Onvolmaakt gelukkig – meebewegen met het verleden’ voor mensen die midden in het leven staan, maar door ingrijpende gebeurtenissen uit balans raken en verlangen naar houvast. Ze schrijft over haar eigen ervaringen, maar het boek bevat ook interviews met deskundigen en ervaringsverhalen van anderen. ‘Onvolmaakt gelukkig’ is in januari 2026 uitgegeven door Uitgeverij Elikser, telt 223 pagina’s en kost 23,50 euro. Het boek is verkrijgbaar via online boekwinkels en via de boekhandel.

Beeld: Martijn van der Vaart
Tekst: Arend Waninge