Face to Face Ruurd Tuinstra: “Emoasjes kinne je útskeakelje”

Ruurd Tuinstra en Sky, een Hollandse Mechelse herder, zijn dagelijks samen op pad. Sky heeft een hele sterke neus, maar die moet wel getraind blijven. Dichtbij zijn woonplaats Tijnje gebruikt Ruurd hiervoor twee locaties intensief. Op het terrein van Smilda trucks langs de A7 speurt Sky tussen de gebruikte vrachtwagens. Aan de andere kant van het dorp is het Tynster bos een vaste plek. “De buurtagent wit der fan, der komme wol ris opmerkingen oer de geur dy’t der hinget”, lacht Ruurd.

Sky is een zogenoemde ‘zoekhond’ die via de stichting Signi wordt ingezet bij de zoektocht naar vermiste personen. De herder heeft een sterke bloedlijn, ook zijn vader en moeder zijn zoekhond. Baasje Ruurd is net zo fanatiek als Sky. Het zoeken naar vermiste personen is voor hem meer dan een hobby, het is een way of life die zijn leven sinds zes jaar beheerst. Al zijn vrije tijd gaat er aan op. “Myn hiele húshâlding is der mei dwaande, ek myn frou en bern helpe mei.”

Vermiste jongen

Ruurd had jarenlang een zogeheten ‘pakhond’, die werd ingezet bij beveiliging. “Mar ik wist dat de hûn ek sykje koe.” Dat bleek te kloppen toen er in zijn toenmalige woonplaats Drachten zo’n zes jaar geleden een jongen werd vermist. Ruurd wilde meehelpen, zocht online aansluiting en kwam bij Signi terecht, een organisatie die zich al langer in binnen- en buitenland inzet bij zoektochten naar vermiste personen. “Wy hienen op in stuit in spoar by it wetter. Wy skeakelen fia de plysje de Lanlike Ienheid yn.” De meegebrachte honden werden eerst uitgelaten bij de Politieacademie in Drachten. Op de geluidswal sloeg een hond direct aan op een lijklucht. Niet veel later werd de vermiste jongen gevonden, 700 meter van Ruurd zijn woning. “Ik wie mei myn hûn earder op fyftich meter fan it plak west.”

Een dag later zette de politie Ruurd Tuinstra in het zonnetje, een initiatief van politieman Jan Wagenaar. De plek van het ontdekte spoor was niet de plek waar het lichaam gevonden werd, maar het ging wel om het juiste geurspoor. Na zes weken vermissing kon de familie een uitvaart regelen.

Aandacht voor familie

Dat laatste is misschien wel de grootste drijfveer van Ruurd om dit intensieve werk te doen. Achter iedere vermiste gaat een familie schuil die niet zelden in de problemen komt. “At ien fermist is, dan draaie alle finansjele ferplichtingen troch. Boppedat behearsket de ûnwissichheid it libben fan dizze minsken. Wat is der bard? Je kinne gjin ôfskied nimme.” Hij weet dat het misschien hard klinkt, maar kort door de bocht komt het er wel op neer: “Better dea as fuort.” Ruurd maakte mee dat de familie het bier opentrok toen de vermiste werd gevonden. De vondst werd gevierd, nu konden ze verder.

Het zijn de nabestaanden die bij Ruurd voor de emotie kunnen zorgen. De vermiste is voor hem een object, daar heeft hij minder gevoel bij. De dankbaarheid van familie raakt hem, zeker wanneer er kleine kinderen bij zijn. “De reaksjes fan de famyljes jout ek in enoarme krêft om dit wurk te dwaan.” In zijn hoofd maakt Ruurd wel onderscheid tussen vermisten die suïcide plegen en slachtoffers van moord. “Ien dy’t fermoarde is hat it sels net wollen. Dat makket foar my in grut ferskil.”

Pijn uitschakelen

Door de loop van zijn leven weet Ruurd Tuinstra dat pijn een emotie is die je kunt uitschakelen. Die ervaring past hij toe bij de zoektochten. Toch beseft hij dat alles wat hij bij de zoektochten meemaakt op een gegeven moment een volle en overlopende emmer kan opleveren. “Alles watst meimakkest, nimst wol mei. Wy krije goede begelieding, dat skeelt.” Omdat hij zelf nog kleine kinderen heeft, is Ruurd uit zelfbescherming niet bij de berging van kinderen. “Dat is myn swakke plak, dat moat ik ûntrinne.”

Signi wordt ook ingezet bij natuurrampen in het buitenland. Bij aardbevingen is de kans op het vinden van kinderen groot, Ruurd blijft dan op de achtergrond en organiseert vooral. Bij tsunami’s is hij er wel bij. “Spoaren yn it wetter binne myn spesjaliteit.”

Ruurd regelt bij Signi veel, de organisatie ligt hem na aan het hart. Om dit te onderstrepen laat hij op zijn rechter bovenarm een fikse tatoeage zien van het woord Signi in combinatie met de Friese vlag. Hij heeft een sterke band met Esther, een van de oprichtsters van Signi. “Sy is myn bêste froan. Soms sit ik jûns op de bank en freget myn frou at ik myn oare frou net efkes belje moat. Sa goed is de bân.”

Bij Auke

Hij ligt ’s nachts nooit wakker van wat hij meemaakt. Na een zoektocht steekt Ruurd bij terugkomst in Tijnje bijna altijd even aan bij Auke van café Overwijk. “Dan ha wy it der efkes oer by in pear bierkes. Dan kin ik myn ferhaal kwyt.” Ruurd vond zelf circa tien vermiste personen. Het precieze aantal weet hij niet. Is iemand gevonden, dan sluit hij de case af en schakelt hij snel door naar de volgende. “Hjoed is it Jan, moarn is it Klaas.”

Ruurd maakte de afgelopen jaren best veel mee. Een vechtscheiding en zakelijke tegenslag kwam hij te boven door de schouders eronder te zetten en door te gaan. Hij is hard voor zichzelf, is een doorzetter. De hechte band binnen Signi helpt daarbij. “Wy kinne op elkoar oan. Dat is hiel bysûnder.”

Samen met politie

Signi heeft inmiddels een goede band met de politie opgebouwd. Ruurd is daar blij mee. Ze helpen elkaar. Bij het uitzetten van opsporingsacties krijgt Signi informatie van de politie. “Wy begjinne wannear’t de plysje stoppet.” Dat kan zijn omdat de politie beperkte capaciteit heeft of wanneer ze op dood spoor zit. Voor Ruurd en de andere vrijwilligers begint dan het natrekken van sporen. Voordat ze het veld in gaan is er veel eigen recherchewerk verricht om mogelijke vindplekken vast stellen. “Wy begjinne net rûchwei yn it fjild te sykjen.” Met behulp van kaarten en systematisch nalopen van op het oog onmogelijke scenario’s hopen ze dichter bij de vermiste te komen. “Alles wat foar de hân leit hat de plysje al ûndersocht.”

Ruurd en zijn collega’s blijven tijdens het zoeken het liefst buiten beeld. Signi gaat door wanneer de media-aandacht verslapt. Maar ze handelen altijd open en transparant naar de politie. Pas als iemand is gevonden treden de Signi-medewerkers in de publiciteit. Zo kwam Ruurd al enkele malen aan het woord in Hart van Nederland. “It is belangryk dat wy sichtber binne. Wy betelje ús materiaal mei sponsors en giften.”

Op het moment dat Ruurd en zijn collega’s een vermist persoon hebben gevonden schakelen ze direct de politie in. Signi bergt geen stoffelijke overschotten, tenzij de politie daarom vraagt. De politie is altijd leidend in de operatie.

Peter R. de Vries

Signi is volgens Ruurd inmiddels een landelijk geaccepteerde organisatie. “Wy binne op de hichte fan alle fermiste persoanen yn it lân. En der is altyd wol earne immen fermist.” Veel aandacht gaat er ook naar de cold cases, personen die soms al tientallen jaren vermist zijn. Het bracht hen vaak in contact met Peter R. de Vries. “Hy wie ús ambassadeur. Wy ha mei de hûnen ek op syn ôfskied west.” Ze kwamen in Amsterdam via de achteringang binnen, zo vertelt Ruurd. De honden, getraind op het waarnemen van lijklucht, sloegen direct aan. “Guon fan ús begûnen te laitsjen, mar it wie ek hiel emosjoneel.”

Persoonlijke missie

Zijn werk is een persoonlijke missie. Ruurd heeft in het verleden ok een onstuimige tijd gehad waarin hij met zijn vrienden en hun crossmotoren ‘wat mear ûndoagensk’ waren. Inmiddels weet hij dat er meer in het leven is. Hij is verre van materieel ingesteld. “Jild seit mei neat. Je nimme úteinlik neat mei. Ik bin wol idealistysk en wol op myn manier graach minsken helpe. Mei de opspoaring fan fermisten slagget dat.”

Feiten en cijfers

Volgens de politie worden er in Nederland jaarlijks circa 40.000 personen als vermist opgegeven. Binnen 48 uur is 80% van hen weer terecht. De lijst met mensen die langer dan een jaar zijn vermist groeit. De politie heeft inmiddels een lijst met circa 1.500 namen.

Signi Zoekhonden

Stichting Signi Zoekhonden is een non-profit organisatie die helpt bij het opsporen van vermiste personen. De organisatie bestaat al meer dan 25 jaar en was betroken bij het vinden van meer dan 500 personen. Signi zoekhonden bestaat uit vrijwilligers. Voor hun onkosten zijn ze afhankelijk van donaties. www.zoekhonden.com.

Beeld: Martijn van der Vaart
Tekst: Arend Waninge