Sjoukje Veenstra publiceert gedichtenbundel
“Ik bin in humorist en ha in soad dingen meimakke.” Hartverscheurend en vlijmscherp zijn de gedichten over haar zoektocht naar werk en liefde, hilarisch en soms gevoelig de perikelen rond het ouder worden. Grijnzend cynisme, filosofisch, sensueel, grappig. Maar ook een liefdevol oog voor vriendschap, verdriet, natuur en dood. En altijd met emotie. “Ik ha wolris woedend west mei it skriuwen. Dat wurde dan de moaisten. Mitrailleurgedichten neam ik dat.”
In haar nieuwste bundel neemt Sjoukje de lezer in 151 gedichten mee langs de vier jaargetijden. “Ik begjin mei in knuffel en dan stadichoan nei de maitiid, Hemelvaart, de moestún en fierder. Mei Kryst bygelyks oer myn filosofy datst net allinne oan dysels tinke moatst, mar ek oan oaren. Tuskentroch wat oer leafde of skieding en as ik tink dat it allegear wat te serieus wurdt, goai ik der wat grappichs tuskentroch.” Woorden borrelen als vanzelf in haar op. Dat dode vogeltje van een vriendin bijvoorbeeld. “Dat sit dan yn myn holle en dan komt it der yn in gedicht út.” Over rimpels schrijft ze: ‘Rimpels zijn als een porseleinen kopje met een klein barstje erin.’
“Ik wit eins nea hoe’t in gedicht einigje sil, dat komt gewoan. Dan fynt it gedicht sels dat it klear is.” Soms is een gedicht klaar in twee regels, soms pas na anderhalve bladzijde. Zoals iedere schrijver twijfelt ook Sjoukje weleens aan haar kunnen. “Dan tink ik: is it wol wat? Is it wol leuk en net te skerp?” Op die momenten vindt ze houvast in de woorden die Harry Mulisch ooit aan studenten voorhield: Als je denkt dat wat je nu schrijft te gek of te scherp is, dan moet je het nog gekker of scherper schrijven. “Je moatte je dus gewoan gean litte, dan komme der fansels mear wurden. Loslitte, net beklemme litte troch wat oaren tinke of sizze. Want as je nei soks lústerje, dan soe der nea wer in boek útjûn wurde.”
Therapie
In haar eigen familie- en kennissenkring kreeg Sjoukje met veel sterfgevallen te maken. “Dan giet in stikje fan jesels dea. Ik tink dat ik dat mei skriuwen wer opfolje.” Het therapeutische schrijven begon toen ze zelf lange tijd aan het ziekbed gekluisterd was. “Ik makke fan dy hiele grutte woordzoekers. En troch al dy wurden bin ik nei alle gedachten triggere, want yn ‘e marzjes skreau ik gedichten.” Die eerste gedichten van twintig jaar geleden vonden in 2009 een plekje in haar eerste dichtbundel ‘Alles voor de vooruitgang.’ “De puzzelboeken ha ik fuortsmiten. Mar hast alle gedichten en ferhalen ha ik op Hyves setten om te sjen hoe’t minsken deroer tochten. Dat wie posityf en doe bin ik begûn se te publisearjen. Alles giet oer myn libben. Emoasjes uterje en ferwurkje yn in ferhaal, dat is it moaiste wat der is.” In 2013 verscheen de verhalenbundel ‘Rellebel’, deze maand rolde de dichtbundel ‘Weg ermee’ van de pers.
Het verschijnen van haar derde boek betekent voor Sjoukje Veenstra niet dat ze een periode van rust inbouwt. Er liggen alweer tientallen gedichten klaar voor een volgende uitgave. “Kommend jier wol ik in Fryske gedichtebondel útjaan. As ik Frysk skriuw, dan kom ik tichter by myn ferstoarne heit en mem. It bin myn roots en it is myn basis, en dy hat hiel goed west.”
Over Wilgendons
“Ik ha in grutte tún efterhûs. Dêr ha ik lâns de sleat wylgetûken boud. Op in gegeven momint kamen se yn bloei, wylgekatsjes. Ik fielde deroan en dat wie sa moai, sa sêft. It fielde as dûns. Dan gean ik sitten en dan komt it idee foar it gedicht fansels.”
Wilgendons
Wilgenknopje, kom maar gauw. Maak me
ras een blije vrouw. Kom snel uit. Warm
je op. Groei gestadig uit je knop.
Zacht en donzig voel ik jou, in mijn vingers,
ik hou van jou. Appel, peer- en appelboom.
Groei en bloei. Vergeet je schroom.
Vol verwachting zie ik uit, naar een nieuwe,
kleine spruit. Lichte dagen, vuurkorf vuren.
Zon verwarmend met alle pracht. Dit wens
ik mij voor elke dag.
Over Loslaten
“Dat ha ik makke yn in muoilike perioade yn myn libben. In famyljelid wie slim siik, dêr ha ik in soad fertriet fan hân. Ik siet fol emoasjes en dêr moast ik fanôf. En mem sei altyd: moatst dy net ferkatse litte, hâld dyn noas yn ‘e loft. Loslitte.”
Loslaten
Afscheid nemen is niet fijn. Doet altijd
wel een beetje pijn. Een streep trekken,
een punt zetten, loslaten. Het boek dichtslaan.
Gedane zaken nemen geen keer. Sommige
dingen doe ik nooit weer.
Een begin van een nieuw seizoen. Talloze
dingen zou ik nooit weer overdoen. Maar
dat is nou de keerzij van het leven, wat je
maar één keer aan kunt gaan.
Als kind begin je onschuldig... zonder
vooroordelen, zonder argwaan. Blind van
vertrouwen. Met hart en ziel kun jij je geven,
aan het onzekere, toekomstige leven. Aan
mensen, aan hobby’s en aan je werk. Hopelijk
tot aan je zerk.
Maar halverwege de weg, dan sta je stil... Wat
is nu wat ik werkelijk wil? Wat geeft me vreugde?
Waarvan word ik opgetild. Wat verheft mijn
stille bestaan? Ik weet waar ik vandaan kom,
maar waar ga ik heen?
Het niet terug kunnen gaan, daar alles weg is.
Verdwenen of in een andere vorm gegoten.
Mensen blijven niet hetzelfde. Alles verandert
om je heen. Mensen die je eens toelachten,
laten je staan, terwijl je wenkt. Wat hebben ze
mij daarmee gekrenkt.
Laat maar los! Laat maar gaan! Je neus in de
lucht. Je blik vooruit. Vrij zijn. Geen kettingen.
Ik fluit en laat een hele diepe zucht.
