Hendrik van Zwol, de AI-magician uit Gorredijk: “ChatGPT is in pleaser”

Vraag Hendrik van Zwol (41) naar de geschiedenis van Dokkum en hij steekt direct van wal. Sterker nog, hij heeft er met behulp van AI een indrukwekkende videopresentatie van gemaakt. Speciaal voor het Koningsdagweekend, waarvoor de Friese Elfstedenstad dagenlang oranje kleurde. “Dit soarte fideokreaasjes meitsje ik graach. AI op dizze manier kreatyf ynsette bart eins noch fierstente min.”

Sprong in het diepe

Artificial Intelligence heeft Hendrik van Zwol helemaal te pakken. De komst van ChatGPT, eind 2022, kwam voor hem op het goede moment. Hij was al bezig met AI-toepassingen en wilde graag minder gaan werken om naast zijn baan een deel van de tijd aan het nieuwe fenomeen te kunnen besteden. Dat zag zijn toenmalige werkgever niet zitten. Dus sprong Hendrik in het diepe. Hij nam ontslag en begon voor zichzelf. “Myn frou Esther joech it lêste triuwke. ‘At it net slagget ferkeapje wy it krekt boude hûs wer’, sei se. En dat wie bysûnder fan har; se is oars hiel honkfêst.”

Wat ‘anders’...

Hendrik van Zwol woonde tot zijn tiende in zijn geboorteplaats Langezwaag, groeide daarna op in De Knipe en woonde na zijn studie op verschillende plekken in het land. Toen Hendrik bij een van zijn vorige werkgevers anderhalve maand verlof wilde en dat niet mogelijk bleek, nam hij ontslag. Zijn vrouw wilde op dat moment ook wel wat anders. Dat ‘anders’ werd een wereldreis van een jaar. “Dat hat ús wrâld enoarm riker makke. Men libbet yn in oar tempo. Dan fernimst ek dat je in hiel soad foaroardielen hawwe.”

Tijdens de laatste fase van die wereldreis kwam ook de toekomstige woonplek op tafel. “Wy woenen wol nei it Noarden, tichterby de famylje en omdat wy ús bern graach yn Fryslân grut bringe wolle.” Toen op Funda ineens vier bouwkavels in Gorredijk opdoken was een telefoontje snel gemaakt. ”Wy wienen de earsten en koenen kieze.” Ruim twee jaar geleden namen ze hun intrek in de nieuwe woning.

Doorbraak bij Eva Jinek

Hendrik van Zwol is een stapelaar. Na vmbo, mavo en mbo multimedia sloot hij zijn studentenleven af op het hbo, waarna nog een master volgde. Hij werkte bij een online marketingbureau, een reclamebureau en een IT-bureau. “Kreatyf en technyk by elkoar. Dan witte je fan alles wat.”

Na zijn zelfgekozen zelfstandigheid in mei ’24 noemde Hendrik zich al snel de ‘AI-magician’, de ‘AI-tovenaar’. Een zelfbedachte naam, een creatieve inval, waarmee hij zich direct onderscheidde. “Ik woe mysels fuort gjin expert neame. Dat dienen oaren wol, mar ik fyn dat je dan wol jierren ûnderfining ha moatte.” Hij timmerde voortvarend aan de weg, met een optreden bij Eva Jinek als grote katalysator. Aan tafel toverde hij jeugdfoto’s van de presentatrice om tot bewegende beelden. Later volgden andere tv-programma’s. Recent zijn drie afleveringen opgenomen van ‘Jekels jacht naar het eeuwige leven’, een NPO-programma van Diederik Jekel. Hendrik duikt in iedere aflevering op. 

Daarnaast geeft hij volop lezingen en trainingen aan bedrijven en organisaties. Informatief, met veel humor, maar vooral inspirerend. Hij wil zijn publiek latenwi zien wat er met AI allemaal mogelijk is, met daarbij zowel oog voor de kansen als voor de risico’s. Vorig jaar publiceerde Hendrik van Zwol een boek over het inzetten van AI: ‘Creativiteit opnieuw uitgevonden’.

Ontwikkelingen omarmen, maar kennis wél toetsen

Een paar maanden terug kreeg Hendrik tot zijn grote verbazing Google Nederland aan de lijn. Zij wilden met hem in gesprek, later nodigden ze Hendrik als AI-influencer uit voor een bezoek aan het grote Google-centrum in Amerika. “De aginda liet it net ta, mar in influencer fiel ik my ek net echt. Influencers sketse meastal allinnich in positive wrâld. Ik bin ek superkritysk.”

Hendrik ‘eet en drinkt’ inmiddels AI. “It is in gegeven dat AI der is; it giet ek net wer fuort. It is dan saak om der goed mei om te gean. Dêr sjoch ik foaral nei.” Hij volgt bijvoorbeeld met belangstelling de ontwikkelingen in het onderwijs en spreekt ook met docenten over de uitdagingen waar zij voor staan. “Dosinten sjogge dat sy de ûntwikkelingen amper byhâlde kinne.” Werkstukken die ontsproten zijn aan ChatGPT, het is in het onderwijs al gemeengoed. Hendrik stimuleert docenten de ontwikkelingen vooral te omarmen en er vervolgens op in te spelen. Bijvoorbeeld door de leerlingen te helpen bij het duiden van de resultaten van ChatGPT. Wat is de herkomst van de informatie? Hoe moeten ze dat op waarde schatten? Om de kennis van leerlingen te toetsen, verwacht Hendrik een toename van het aloude mondelinge examen. “Ik ha ek alris mei in heechleraar praat dy’t in expert de learlingen ûnderfreegje liet oer de achtergûn fan harren wurkstikken. Dan wurdt wol dúdlik hoe heech it kennisnivo is.”

Hendrik van Zwol - Martijn van der Vaart

Mens-machine-mens

Eigenlijk is dit precies de gedachtegang zoals Hendrik van Zwol die het liefst ziet: mens-machine-mens. Het begint en eindigt altijd met de mens. De mens stelt AI de vragen, de machine komt met een uitkomst, de mens interpreteert deze uitkomst en besluit over de toepassing. “Minsken moatte sels de fertaalslach meitsje nei wat je mei AI kinne.” 

Hendrik ziet dat veel mensen AI-tools nu vooral gebruiken voor het maken van teksten of als alternatief voor Google. “Sa’n tolve persint brûkt it foar kreatyve tapassingen, mar dêr lizze folle kânsen.” Misschien ligt daar ook wel de oplossing voor het gevaar dat sommige beroepsgroepen in AI zien. AI-tools kunnen bijvoorbeeld snel teksten en beelden maken of administratieve processen overnemen. “In fotograaf of in tekstskriuwer moat folle hurder wurkje en kreatyf wêze om ûnderskiedend te wêzen. Dat kin wol, mar it freget oanpassing.”

Kritisch doorvragen

Ook over het veel gebruikte ChatGPT is de AI-magician kritisch. “ChatGPT is in pleaser. Dy wol graach leverje watsto hawwe wolst.” Dat hoeft volgens Hendrik geen probleem te zijn, zolang dat besef er maar is en je blijft doorvragen. “Dan siket it algoritme net allinnich yn it ferline, mar ek realtime op ynternet. Dan komst hieltyd tichterbij hoe’t it echt sit.” Om kritische vragen te kunnen stellen moet je wel basiskennis over een onderwerp hebben. “Minsken brûke ChatGPT ek as alternatyf foar Google, mar dat kin gefaarlik wêze.” Het is volgens Hendrik dus bij iedere toepassing van AI belangrijk om het systeem de juiste vragen te stellen; om ‘het formuleren van de prompt’, zoals dat in jargon heet. “Folle minsken dogge dat net goed. Mar dat freget ek om training, dat moatte je leare.” 

Wil je goed met AI om kunnen gaan, dan is het nodig om achtergrond te kennen. “En dat leare je troch der mei oan de slach te gean. Troch sels mei AI bylden te meitsjen, kinst ek makliker werkenne wat nep is.” Zelf is Hendrik heel sceptisch over online-beelden. Tenzij het van een door hem betrouwbaar medium komt. “Oars sykje ik altyd nei de komôf fan in byld.” Hendrik ziet nog een grote uitdaging: het uitfilteren van de juiste informatie. Misschien is dat in de ontwikkeling van AI ook wel het grootste probleem voor de mens. “Der is no sa’n overkill oan ynformaasje. De fraach is oft it brein dat noch wol oankin. Ik tink it net.”

‘Geen schermen’-beleid

Hendrik vindt het niet moeilijk om toe te geven dat hij zelf verslaafd is aan de telefoon. Bij hem thuis geldt echter een ‘geen schermen’-beleid. Voor de vier kinderen, variërend in leeftijd van zeven maanden tot zeven jaar, maar ook voor de ouders. “Wy binne hiel selektyf, om ek de ferbyldingskrêft fan de bern goed ûntwikkelje te litten.” Hendrik en Esther zijn ervan overtuigd dat hoe langer je het gebruiken van beeldschermen uitstelt, hoe beter de kinderen er uiteindelijk mee om kunnen gaan. “Sommige âlders tinke krekt oarsom. Dat bern betiid mei de technyk yn oanrekking komme moatte omdat se oars achterop reitsje. Dêr leau ik neat fan.”

Schermen, AI, het is er, daar doe je niets aan. Het is de vraag hoe je ermee omgaat. Dat vraagt zelfdiscipline en een kritische houding. Hendrik van Zwol verwacht dat er ook wel weer een tegenbeweging komt wanneer de machine de mens te veel overstemt. “By myn fersekering krije je gewoan in minske oan de tillefoan at je belje. Wat in ferademing. De minsklike kant komt wol werom.”

Google Lens

Een tip van Hendrik van Zwol: met de Chrome-browser op je pc of laptop kun je direct objecten op foto’s herkennen? Met Google Lens vind je in een handomdraai de bron van een afbeelding of de naam van dat ene kledingstuk. Zo werkt het: klik met de rechtermuisknop op een online-afbeelding. Selecteer dan in het menu de optie ‘Zoeken met Google Lens’. Er verschijnt rechts in het scherm een zijbalk met extra informatie waar meer van dezelfde afbeeldingen zijn te vinden.

Tekst: Arend Waninge
Foto’s: Martijn van der Vaart