Face to Face met Femke Liemburg: Papier overleeft alles

De mussen vallen dood van het dak. Het credo ‘vrouwen bloot, handel dood’ doet opgeld. In boekhandel Daan Nijman in het Drentse Roden is het deze middag dan ook rustig. Geen probleem, het hoort er bij. “En yn de dagen foar Vaderdag, wie it in gekkenhûs”, vertelt Femke.

De airco’s draaien volop, in wat je gerust een boekenpaleis kunt noemen. Een sierlijke trap leidt naar een vide waar klanten onder andere een uitgebreide koffiehoek vinden. De winkel is hoog en ruim van opzet. De vorige ‘bewoner’ verkocht er schoenen. De lambrisering, inclusief enkele pashokjes, zijn blijven zitten toen de boekhandel eerder dit jaar haar intrek in het pand nam. Femke en haar team bedachten een originele invulling voor die kleine met een gordijn af te sluiten kamertjes. Zo exposeert een lokale kunstenaar er voorbeelden van haar werk. Verderop is een ruimte ingericht als schrijfkamertje. Klanten kunnen daar een brief aan zichzelf schrijven, inclusief de datum waarop de boekwinkel de brief op de bus moet doen. “Sjoch dizze ferstjoere we op 22 desimber. De skriuwer wol dan miskyn oan it ein fan it jier werom sjen op hoe’t har ferwachtingen earder dit jier wienen.”

Passie gaf doorslag

Het is een voorbeeld van de creativiteit die bij Femke Liemburg past. Ze groeide op in Lippenhuizen en maakte als leerling van de Burgemeester Harmsma School tijdens een snuffelstage bij boekhandel Planteyn kennis met het boekenvak. Ze kreeg er een bijbaantje, werkte ook een half jaar in een boekhandel op Ameland en raakte steeds enthousiaster over het boekenvak. Er volgde een opleiding retailmanagement in Leeuwarden. Nog maar 26 jaar oud, kwam ze in contact met boekhandelaar Daan Nijman. Hij zocht voor zijn boekhandel in Roden iemand met passie. De klik met Femke was er snel. Ze werden zakenpartners, in 2019 werd Femke alleen eigenaar.

“We hienen al dy jierren yn in moaie winkel, mar wienen ek wol oan wat oanpassingen ta.” Femke zette zich aan een hele lijst verbeterpunten. En toen kwam plots de suggestie van verhuizen op tafel. Femke zag aanvankelijk beren op de weg, tot haar oog viel op een voormalige schoenenwinkel in het centrum van Roden. “Ik seach direkt mooglikheden. Der sit safolle mear lucht en romte yn dit pân.” De glazen pui zorgt voor veel verbinding met het winkelend publiek, merkt ze elke dag. “Minsken rinne swaaiend foarby, mar komme ek faker spontaan binnen.”

Focus op de boeken

De verhuizing is een groot succes. De nieuwe winkel heeft 150 vierkante meter meer winkeloppervlak. “En ik koe it hielendal ynrjochtsje sa at ik it foar eagen hie.” Naast de winkel in het centrum van Roden, is er een nevenvestiging in het UMCG in Groningen. Een paar jaar geleden begon Femke in het ziekenhuis ook een cadeauwinkel. Die is inmiddels verkocht, zodat ze alle energie en focus weer op de boekwinkels kan steken. “Dat hat in goede keuze west. Der is ek neat leuker dan boeken ferkeapje.”

Femke is een ondernemer, steeds op zoek naar nieuwe initiatieven. Ze wil onderscheidend zijn en onderscheidend blijven. “Dat betsjut hiel hurd wurkje, kânsen sykje en kânsen gripe. En it betsjut sa no en dan in gokje weagje.” De verhuizing was dan wel niet gepland, het kwam wel op het juiste moment. Femke had het gevoel wel een beetje vast te zitten in een stramien. De verhuizing zorgde voor een boost in creativiteit. “Dêr wie ik eins ek wol oan ta.”

Ogen naar buiten

Femke bedenkt niet alles zelf. Ze roemt haar team, maar ze kijkt ook graag buiten haar eigen kringetje. Ze is bijvoorbeeld lid van een landelijk netwerk met ambitieuze ondernemers. Vier keer per jaar komen ze samen, inclusief een overnachting. “Dan ha we sokke moaie petearen mei elkoar.” Het kan gaan over assortimentskeuzes, de organisatie, het ondernemerschap. “Je kinne fan oare sektoren safolle leare.” Het idee van de schrijfkamer komt bijvoorbeeld uit een Parijs café.

De schrijfkamer staat volgens Femke ook voor een trend. Schrijven en ook lezen wint aan populariteit. Ze ziet bijvoorbeeld de verkoop van briefpapier groeien. “Skriuwe en lêze jout rêst. Efkes in momint foar dysels. Efkes wat minder prikkels.” De trend zorgt ook nieuwe klanten. Want, daar is Femke eerlijk in, ze had daar wel eens zorgen over. Haar publiek vergrijsde, vaste klanten overleden. Ze ziet nu weer nieuwe aanwas. “Papier overleeft alles. It tal berneweinen yn de winkel groeit”, lacht ze. De uitgebreide afdeling kinderboeken, spelletjes en ook speelgoed dragen daar ongetwijfeld aan bij. In de loop der jaren heeft ze de drempel van de winkel ook verlaagd. Vroeger was boekhandel Daan Nijman wat literairder.

Sociale functie

De boekenbranche heeft het niet gemakkelijk. Er zijn nog steeds veel mensen die lezen, maar online is een concurrent. Door je als fysieke boekwinkel te onderscheiden, boor je nieuw publiek aan, daarvan is Femke overtuigd. Een boekwinkel heeft ook een maatschappelijke functie. Mensen voelen zich verbonden met hun boekhandel, komen regelmatig kijken, houden van een praatje. “De kofjehoeke draagt dêr ek seker oan by.”

De koffiehoek biedt ook ruimte aan nieuwe activiteiten. Femke ontvangt al regelmatig leesclubjes. Ze organiseert binnenkort een pubquiz. Ze nodigt schrijvers uit. Vriendengroepen komen langs, er worden boeken besproken door groepjes lezers die elkaar niet kennen. En zo zijn er meer initiatieven. Het draagt allemaal bij aan het groeiende familiegevoel dat er al langer in haar boekhandel heerst.

De schare vaste klanten is groot en groeit. Klanten nemen vrienden en familieleden mee om hen ook kennis te laten maken met de nieuwe winkel. “Minsken bedanke my foar de stap dy’t ik set ha. Dat is dochs bysûnder.” Het zorgde ook voor spontane aanmeldingen om te helpen bij de verhuizing. Iets waar Femke niet op gerekend had, ze houdt graag de touwtjes zelf in handen. Het team pakte zelf de verhuisdozen in, maar bij de daadwerkelijke fysieke verhuizing waren zeventig vrijwilligers betrokken. “It wie sa mar klear.”

Tweede nominatie

Het enthousiasme ziet Femke ook terug in de reacties die ze kreeg op de nominatie voor boekverkoper van het jaar, de tweede keer in vijf jaar. Ze belandde op een longlist en was afhankelijk van stemmen om door te dringen tot de shortlist van vijf boekverkopers. Ze zette een campagne op. “Wy sieten no te plak, ik bin grutsk op de winkel, ha in geweldig team. De earste kear wie ik mei folle oaren dingen dwaande. Ik tocht: no gean ik der ek foar.” De opzet slaagde. Ze kreeg genoeg stemmen om in de top-5 te eindigen. Een jury bepaalt uiteindelijk de winnaar, die pas eind augustus bekend wordt. Ze werd stil van alle reacties die de stemmers in de eerste ronde gaven. Pagina na pagina complimenten. Vooral haar energie en enthousiasme voeren de boventoon. “Dat is de reade tried. Je moatte útstrale dat je der nocht oan ha. Net allinnich ik, mar ek de kollega’s.”

Femke heeft het gevoel de organisatie onder controle te hebben. Ze kan voldoende afstand nemen, wordt niet langer geleefd door de waan van de dag. “Dan kinne je better neitinke oer je bedriuw.” Ze staat wel graag op de winkelvloer. De donderdagse koopavond neemt ze altijd voor haar rekening. Tegelijkertijd zorgt ze dat er genoeg tijd overblijft voor lezen. Ze is er niet alleen gek op, ze vindt het ook noodzakelijk om haar klanten te kunnen adviseren. De teller komt al snel op zo’n honderd boeken per jaar. Fysieke boeken, maar ook luisterboeken.

Alert zijn

Kennis van de genres is in haar ogen belangrijk om klanten te kunnen adviseren. Adviseren is motiveren, legt ze uit. Ze kan klanten verrassen met keuzes, maar het is ook belangrijk het assortiment in de winkel aan te passen aan de wensen van de klanten. Met alles wat er verschijnt aan boeken is dat niet eenvoudig. “Je kinne ek net alles ha. Dat begripe klanten ek wol.” Alertheid is belangrijk, je moet snel kunnen schakelen. Femke volgt welke boeken in kranten worden gerecenseerd. Titels die op televisie bij Eva of andere programma’s aan de orde komen, liggen de volgende dag prominent in beeld. “Utjouwers warskôgje ús ek fan te foaren hjir oer. Dan kinne wy der op ynspylje. Hjoed op de buis, moarn yn de winkel.”